কেন্দ্ৰীয় বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ মন্ত্ৰী শ্ৰী পীয়ুষ গোৱেলে আজি ৰপ্তানি সম্প্ৰসাৰণ অভিযানৰ অধীনত সাতটা অতিৰিক্ত পদক্ষেপৰ শুভাৰম্ভ কৰে। ৰপ্তানি সম্প্ৰসাৰণ অভিযানৰ অধীনত ৰপ্তানি সম্প্ৰসাৰণ অভিযান হৈছে বাণিজ্য বিভাগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। এই হস্তক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰতীয় ৰপ্তানিকাৰীয়ে সন্মুখীন হোৱা প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বানৰ মোকাবিলা কৰা, ৰপ্তানিৰ ব্যাপক আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বিকাশক সম্প্ৰসাৰণ কৰা আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰতিযোগিতামূলক ৰপ্তানি শক্তি হিচাপে ভাৰতৰ স্থিতি শক্তিশালী কৰা। এই অনুষ্ঠানত বাণিজ্য সচিব শ্ৰী ৰাজেশ আগৰৱালাও উপস্থিত আছিল।

বিশ্ব সামাজিক ন্যায় দিৱস উপলক্ষে আয়োজিত অনুষ্ঠানত ভাষণ প্ৰদান কৰি শ্ৰী গোৱেলে কয় যে সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে পিৰামিডৰ অন্তৰ্গত অন্তিমজন ব্যক্তিৰ ওচৰলৈকে যোৱাৰ প্ৰয়োজন। ভাৰতৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনৰ সময়ছোৱাত অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বিকাশ, বঞ্চিতসকলৰ সৱলীকৰণ আৰু পিছপৰি ৰোৱাসকলক সুযোগ প্ৰদান কৰাটো প্ৰকৃত সামাজিক ন্যায়ৰ অৰ্থে প্ৰয়োজনীয় বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে উদীয়মান প্ৰযুক্তি আৰু বৈশ্বিক অংশীদাৰীত্বৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান নেতৃত্বৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰে। সদ্যসমাপ্ত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সন্মিলনৰ প্ৰসংগ উল্লেখ কৰি তেওঁ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰযুক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বজুৰি আলোচনাৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত ভাৰতক স্থান দিয়াৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী আৰু সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰীসকলক প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ কয় যে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, মেচিন লাৰ্ণিং, কোৱান্টাম কম্পিউটিং, ডাটা চেণ্টাৰ আৰু দেশীয় বৃহৎ ভাষাৰ মডেলৰ অগ্ৰগতিয়ে ভাৰতৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ সুযোগ মুকলি কৰিব আৰু বিভিন্ন খণ্ডত বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰিব।

শ্ৰী গোৱেলে উল্লেখ কৰে যে ভাৰতৰ মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি (এফটিএ) ৰ সম্প্ৰসাৰিত নেটৱৰ্কে ভাৰতীয় ৰপ্তানিকাৰীৰ বাবে বজাৰত প্ৰৱেশাধিকাৰ উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি কৰিছে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য চুক্তিৰ প্ৰথম কিস্তিকে ধৰি ৯খন মুক্ত বাণিজ্য চুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বৰ জিডিপিৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ আৰু বিশ্বৰ বাণিজ্যৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভাৰতৰ বাবে উপলব্ধ হৈছে। এই চুক্তিসমূহে ৩৮ খন উন্নত আৰু উদীয়মান অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰসমূহত বিশেষ সুবিধা প্ৰদান কৰে।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে ভাৰতে আজি উন্নত অৰ্থনীতিৰ সৈতে আত্মবিশ্বাসেৰে জড়িত হৈ আছে, সংবেদনশীল খণ্ডসমূহ সুৰক্ষিত কৰি প্ৰতিযোগিতামূলক শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত লাভ নিশ্চিত কৰিছে। ২০২২ চনৰ পৰা ভাৰতে বাণিজ্যিক চুক্তি ত্বৰান্বিত কৰিছে, সামগ্ৰী, সেৱা আৰু বিনিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত অংশীদাৰিত্ব সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে, অনুপালনৰ বোজা হ্ৰাস কৰিছে, বহুতো আইন অপৰাধীকৰণ কৰিছে আৰু ব্যৱসায় কৰাৰ সহজতা বৃদ্ধি কৰিছে। তেওঁ জি-২০ সন্মিলনখন ভাৰতৰ বিভিন্ন চহৰত সফলতাৰে আয়োজন কৰাৰ কথাও উল্লেখ কৰে।

বৈশ্বিক বাণিজ্যৰ সুবিধাসমূহ প্ৰতিটো এমএছএমই, ষ্টাৰ্টআপ আৰু উদ্যোগীৰ ওচৰলৈ যাব লাগিব বুলি উল্লেখ কৰি শ্ৰী গোৱেলে কয় যে ৰপ্তানি সম্প্ৰসাৰণ অভিযানৰ লক্ষ্য হৈছে নতুন সামগ্ৰী, সেৱা আৰু ৰপ্তানিকাৰকসকলক সম্প্ৰসাৰণ কৰা আৰু ভাৰতীয় ব্যৱসায়ক নতুন বজাৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ফেব্ৰুৱাৰীৰ প্ৰথমাৰ্ধত ভাৰতে সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত দুগুণ বৃদ্ধি লাভ কৰিছে, যি বজাৰৰ দৃঢ় বিশ্বাস আৰু উদ্যোগৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণক প্ৰতিফলিত কৰে।

তেওঁ কয় যে এই অভিযানৰ লক্ষ্য হৈছে এমএছএমইসমূহৰ প্ৰক্ৰিয়া সৰলীকৰণ, ঋণৰ সহজলভ্যতা বৃদ্ধি কৰা, গুণগত মানদণ্ড উন্নত কৰা, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিধিৰ অনুপালনত সহায় কৰা আৰু বিশ্বব্যাপী লজিষ্টিক আৰু গুদাম আন্তঃগাঁথনিৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰা। ডুবাইত ভাৰত মাৰ্টকে ধৰি বিদেশত গুদাম স্থাপনৰ দৰে পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰপ্তানিকাৰীয়ে উপসাগৰীয় পৰিষদ, আফ্ৰিকা, মধ্য এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বজাৰসমূহলৈ কৌশলগত প্ৰৱেশাধিকাৰ লাভ কৰিব।

ৰপ্তানি প্ৰসাৰ অভিযানে এক সামগ্ৰিক পৰিবেশ পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিছে, য'ত 'নিৰ্যাত প্ৰোৎসাহন'ৰ অধীনত বিত্তীয় সহায় আৰু 'নিৰ্যাতন দিশা'ৰ অধীনত বাণিজ্যিক পৰিবেশৰ সমৰ্থন একত্ৰিত কৰি এক একীকৃত আৰু ডিজিটেলভাৱে নিৰীক্ষণ কৰা কাঠামোৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা হৈছে।

এমএছএমই মন্ত্ৰালয়, বিত্ত মন্ত্ৰালয়, এক্সিম বেংক, ক্ষুদ্ৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ বাবে ক্ৰেডিট গেৰাণ্টি ফাণ্ড ট্ৰাষ্ট (চিজিটিএমএছই), ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰেডিট গেৰাণ্টি ট্ৰাষ্টী কোম্পানী লিমিটেড (এনচিজিটিচি), নিয়ন্ত্ৰিত ঋণ প্ৰদানকাৰী প্ৰতিষ্ঠান, বিদেশত থকা ভাৰতীয় মিছন, ইপিচি আৰু উদ্যোগৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে সমন্বয় সাধন কৰি বাণিজ্য বিভাগে এই অভিযান ৰূপায়ণ কৰিছে।

নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা এই হস্তক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে এমএছএমইসমূহে সন্মুখীন হোৱা গাঁথনিগত সীমাবদ্ধতা দূৰ কৰা, যাৰ ভিতৰত আছে পুঁজিৰ উচ্চ ব্যয়, বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাণিজ্য বিত্তীয় সঁজুলিৰ সীমিত প্ৰৱেশ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত অনুপালনৰ বোজা, লজিষ্টিক অসুবিধাসমূহ আৰু বজাৰত প্ৰৱেশৰ বাধাসমূহ।

'নিৰ্যাত প্ৰোৎসাহন' অভিযানৰ অধীনত আৰম্ভ কৰা পদক্ষেপসমূহ হ'ল-

1. বিকল্প বাণিজ্যিক সঁজুলিৰ সমৰ্থন (ৰপ্তানি ফেক্টৰিং) - এই হস্তক্ষেপৰ জৰিয়তে এমএছএমইৰ বাবে এক সুলভ কামৰ মূলধন সমাধান হিচাপে ৰপ্তানি ফেক্টৰিংক প্ৰোৎসাহিত কৰা হয়। আৰবিআই/আইএফএছচিএ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে গ্ৰহণ কৰা যোগ্য লেনদেনৰ বাবে ফেক্টৰিং ব্যয়ৰ ওপৰত ২.৭৫% সুত ৰেহাই প্ৰদান কৰা হ'ব। এমএছএমই প্ৰতি বছৰে ৫০ লাখ টকাকৈ সাহায্য প্ৰদান কৰা হ'ব আৰু স্বচ্ছতা আৰু সময়মতে মোকলাই দিয়াৰ বাবে ডিজিটেল দাবী প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে এই সাহায্য প্ৰদান কৰা হ'ব।

2. ই-কমাৰ্চ ৰপ্তানিকাৰীসকলৰ বাবে ঋণ সহায়তা- ডিজিটেল চেনেল ব্যৱহাৰ কৰি ৰপ্তানিকাৰীসকলক সহায় কৰিবলৈ সুতৰ ৰেহাই আৰু আংশিক ঋণ গেৰাণ্টিৰ সৈতে গাঁথনিবদ্ধ ঋণ সুবিধা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। প্ৰত্যক্ষ ই-কমাৰ্চ ক্ৰেডিট সুবিধাই ৯০ শতাংশ গেৰাণ্টিৰ সৈতে ৫০ লাখ টকা পৰ্যন্ত সাহায্য প্ৰদান কৰিব। বিদেশী ইনভেন্টৰি ক্ৰেডিট সুবিধা (Overseas Inventory Credit Facility) ৰ জৰিয়তে ৫ কোটি টকা পৰ্যন্ত সাহায্য প্ৰদান কৰা হ'ব আৰু ইয়াৰ বাবে ৭৫ শতাংশ গেৰাণ্টি থাকিব। প্ৰতিজন আবেদনকাৰীৰ বাবে বাৰ্ষিক ১৫ লাখ টকাৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি ২.৭৫ শতাংশ সুদৰ ৰেহাই প্ৰদান কৰা হ'ব।

3. উদীয়মান ৰপ্তানিৰ সুযোগৰ বাবে সমৰ্থন- এই হস্তক্ষেপৰ জৰিয়তে ৰপ্তানিকাৰীয়ে নতুন বা হাই-ৰিস্কৰ বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। এই সুসংগঠিত ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য হৈছে ৰপ্তানিকাৰীৰ আত্মবিশ্বাস আৰু লিকুইডিটি প্ৰবাহ শক্তিশালী কৰা।

তদুপৰি, নিৰ্যাত অভিযানৰ অধীনত নিম্ন উল্লেখিত পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।

1. বাণিজ্যিক নিয়ম, স্বীকৃতি আৰু অনুসৰণ সক্ষমতা (ট্ৰেচ) - ট্ৰেচে ৰপ্তানিকাৰীক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষণ, পৰিদৰ্শন, প্ৰমাণীকৰণ আৰু আন অনুপালনৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইতিবাচক তালিকাৰ অধীনত ৬০% আৰু অগ্ৰাধিকাৰ ইতিবাচক তালিকাৰ অধীনত ৭৫% আংশিক পৰিশোধ যোগ্য পৰীক্ষণ, পৰিদৰ্শন আৰু প্ৰমাণীকৰণ ব্যয়ৰ বাবে প্ৰদান কৰা হ'ব, প্ৰতি আইইচিৰ বাবে ২৫ লাখ টকাৰ বাৰ্ষিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ব।।

2. লজিষ্টিক, বহিঃৰাজ্যৰ গুদাম আৰু পূৰণ (FLOW)ৰ সুবিধা প্ৰদান- বৈশ্বিক বিতৰণ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংহত ই-কমাৰ্চ ৰপ্তানি কেন্দ্ৰকে ধৰি বিদেশী গুদাম আৰু পূৰ্ণতা আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰৱেশত FLOW-ৱে ৰপ্তানিকাৰকসকলক সহায় কৰে। অনুমোদিত প্ৰকল্প ব্যয়ৰ ৩০% পৰ্যন্ত সাহায্য প্ৰদান কৰা হ'ব আৰু এই সাহায্যৰ ম্যাদ হ'ব ৩ বছৰ, নিৰ্ধাৰিত সৰ্বাধিক সীমা আৰু এমএছএমইৰ অংশগ্ৰহণৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিব লাগিব।

3. মালবাহী আৰু পৰিবহণৰ বাবে লজিষ্টিক হস্তক্ষেপ (LIFT) - এলআইএফটিয়ে কম ৰপ্তানি তীব্ৰতা জিলাসমূহত ৰপ্তানিকাৰীসকলে সন্মুখীন হোৱা ভৌগোলিক অসুবিধাসমূহ হ্ৰাস কৰে। প্ৰতি বিত্তীয় বৰ্ষত প্ৰতি আই.ই.চি.ৰ বাবে ২০ লাখ টকাৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি ৩০% পৰ্যন্ত সামগ্ৰীৰ আংশিক পৰিশোধ প্ৰদান কৰা হ'ব।

4. বাণিজ্যিক চোৰাংচোৱা আৰু সুবিধাৰ বাবে সংহত সমৰ্থন (INSIGHT)- জিলাসমূহক ৰপ্তানি কেন্দ্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অধীনত ৰপ্তানিকাৰীৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি, জিলা আৰু ক্লাষ্টাৰ পৰ্যায়ৰ সুবিধা প্ৰদান আৰু বাণিজ্যিক চোৰাংচোৱা প্ৰণালীৰ বিকাশত ই সহায় কৰে। বিত্তীয় সাহায্য প্ৰকল্পৰ ব্যয়ৰ ৫০% পৰ্যন্ত হ'ব আৰু কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু বিদেশত থকা ভাৰতীয় মিছনৰ প্ৰস্তাৱসমূহত ১০০% পৰ্যন্ত সমৰ্থন থাকিব।

এই সমন্বিত বিত্তীয় আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ হস্তক্ষেপৰ জৰিয়তে, চৰকাৰে মূলধনৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰিবলৈ, বাণিজ্য বিত্তীয় সঁজুলিৰ বৈচিত্ৰতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ, অনুসৰণৰ প্ৰস্তুতি উন্নত কৰিবলৈ, লজিষ্টিক সীমাবদ্ধতা দূৰ কৰিবলৈ আৰু এমএছএমইৰ বাবে বিদেশী বজাৰৰ একত্ৰীকৰণ শক্তিশালী কৰিবলৈ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।

৩টা হস্তক্ষেপ  -  বজাৰ প্ৰৱেশৰ সমৰ্থন, প্ৰাক আৰু পৰৱৰ্তী চালান ৰপ্তানি ঋণৰ বাবে সুতৰ ৰেহাই, আৰু ৰপ্তানি ঋণৰ বাবে সমৰ্থন - ইতিমধ্যে ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। ই পি এমৰ অধীনত ১১টা প্ৰস্তাৱিত হস্তক্ষেপৰ ১০টা এতিয়া কাৰ্যকৰী হৈছে।

ৰাজ্য চৰকাৰ, ৰপ্তানি প্ৰসাৰ পৰিষদ আৰু এফআইইইঅ', ইইপিচি, জিজেইপিচি, চিআইআই, ফিচিচি, পিএইচডিচিচিআই, এছোচেম আৰু নাছকমকে ধৰি উদ্যোগ সংস্থাসমূহৰ প্ৰতিনিধিয়ে এই পদক্ষেপক আদৰণি জনাই ইয়াৰ ফলপ্ৰসূ ৰূপায়ণৰ বাবে সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে।

***

Abhishek Dayal/ Garima Singh/ Ishita Biswas/ Dipankar