કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે નિકાસ પ્રમોશન મિશન (EPM) હેઠળ સાત વધારાના હસ્તક્ષેપો શરૂ કર્યા, જે વાણિજ્ય વિભાગની એક મુખ્ય પહેલ છે જેનો ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક બજારો માટે સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs)ને સશક્ત બનાવવાનો છે. આ હસ્તક્ષેપો ભારતીય નિકાસકારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા મુખ્ય પડકારોનો સામનો કરવા, વ્યાપક અને સમાવિષ્ટ નિકાસ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક નિકાસ પાવરહાઉસ તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવવા માટે રચાયેલ છે. વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ પણ આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વિશ્વ સામાજિક ન્યાય દિવસ નિમિત્તે સભાને સંબોધતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સામાજિક ન્યાય માટે પિરામિડના તળિયે રહેલા છેલ્લા વ્યક્તિ સુધી પહોંચવું જરૂરી છે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે ભારતના ઝડપી પરિવર્તનમાં સમાવેશી વિકાસ, હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા લોકોનું સશક્તિકરણ અને પાછળ રહી ગયેલા લોકોને તકો પૂરી પાડવી એ સાચા સામાજિક ન્યાય પ્રાપ્ત કરવા માટે જરૂરી છે.

મંત્રીએ ઉભરતી ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક ભાગીદારીમાં ભારતના વધતા નેતૃત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા AI સમિટનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની પ્રશંસા કરી અને સંબંધિત મંત્રીઓએ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને ભવિષ્યની તકનીકો પર વૈશ્વિક વાતચીતના કેન્દ્રમાં ભારતને સ્થાન આપવા પર ચર્ચા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ, મશીન લર્નિંગ, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, ડેટા સેન્ટર્સ અને સ્વદેશી મોટા ભાષા મોડેલ્સમાં પ્રગતિ ભારતના યુવાનો માટે નોંધપાત્ર તકો ખોલશે અને તમામ ક્ષેત્રોમાં રોકાણને ઉત્પ્રેરિત કરશે.

શ્રી ગોયલે ભાર મૂક્યો કે ભારતના મુક્ત વેપાર કરારો (FTA)ના વિસ્તરણ નેટવર્કથી ભારતીય નિકાસકારો માટે બજાર ઍક્સેસમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તેમણે નોંધ્યું કે વૈશ્વિક GDPના લગભગ 70 ટકા અને વૈશ્વિક વેપારનો બે તૃતીયાંશ ભાગ હવે નવ પૂર્ણ થયેલા FTA દ્વારા ભારત માટે સુલભ છે, જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારનો પ્રથમ તબક્કો પણ સામેલ છે. આ કરારો 38 વિકસિત અને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં ક્ષેત્રોમાં પસંદગીની ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે.

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત આજે વિકસિત અર્થતંત્રો સાથે આત્મવિશ્વાસ સાથે સંકળાયેલું છે, સ્પર્ધાત્મક શક્તિના ક્ષેત્રોમાં લાભ મેળવતી વખતે સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનું રક્ષણ કરે છે. 2022થી ભારતે વેપાર સંબંધોને વેગ આપ્યો છે, માલ, સેવાઓ અને રોકાણોમાં ભાગીદારીનો વિસ્તાર કર્યો છે, પાલનનો બોજ ઘટાડ્યો છે, ઘણા કાયદાઓને ગુનાહિત જાહેર કર્યા છે અને વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં સુધારો કર્યો છે. તેમણે ભારત દ્વારા અનેક શહેરોમાં G20 સમિટના સફળ આયોજનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જે દેશની વિવિધતા અને આર્થિક સંભાવના દર્શાવે છે.

વૈશ્વિક વેપારના લાભો દરેક MSME, સ્ટાર્ટઅપ અને ઉદ્યોગસાહસિક સુધી પહોંચવા જોઈએ તેના પર ભાર મૂકતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે નિકાસ પ્રમોશન મિશનનો ઉદ્દેશ્ય નવા ઉત્પાદનો, સેવાઓ અને નિકાસકારોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, જ્યારે ભારતીય વ્યવસાયોને નવા બજારો સુધી પહોંચવા સક્ષમ બનાવવાનો છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ફેબ્રુઆરીના પ્રથમ ભાગમાં ભારતે વેપારી નિકાસમાં બે આંકડાની વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જે મજબૂત બજાર વિશ્વાસ અને સક્રિય ઉદ્યોગ ભાગીદારી દર્શાવે છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ મિશન MSME માટે પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા, ધિરાણની પહોંચને મજબૂત બનાવવા, ગુણવત્તાના ધોરણો વધારવા, આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું પાલન કરવા અને વૈશ્વિક સ્તરે લોજિસ્ટિક્સ અને વેરહાઉસિંગ માળખાને વિસ્તૃત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. દુબઈમાં ભારત માર્ટ સહિત વિદેશી વેરહાઉસિંગ જેવી પહેલોનો હેતુ ભારતીય નિકાસકારોને GCC, આફ્રિકા, મધ્ય એશિયા અને યુરોપના બજારોમાં વ્યૂહાત્મક ઍક્સેસ પ્રદાન કરવાનો છે.

નિકાસ પ્રમોશન મિશન 'નિર્યાત પ્રોત્સાહન' હેઠળ નાણાકીય સક્ષમકર્તાઓ અને 'નિર્યાત દિશા' હેઠળ વેપાર ઇકોસિસ્ટમ સપોર્ટને જોડીને એક સર્વાંગી ઇકોસિસ્ટમ અભિગમ અપનાવે છે, જે એકીકૃત અને ડિજિટલી દેખરેખ હેઠળના માળખા દ્વારા પહોંચાડવામાં આવે છે.

આ મિશન વાણિજ્ય વિભાગ દ્વારા MSME મંત્રાલય, નાણા મંત્રાલય, EXIM બેંક, ક્રેડિટ ગેરંટી ફંડ ટ્રસ્ટ ફોર માઇક્રો એન્ડ સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ (CGTMSE), નેશનલ ક્રેડિટ ગેરંટી ટ્રસ્ટી કંપની લિમિટેડ (NCGTC), નિયમન કરાયેલ ધિરાણ સંસ્થાઓ, વિદેશમાં ભારતીય મિશન, EPC અને ઉદ્યોગ હિસ્સેદારો સાથે સંકલન કરીને અમલમાં મૂકવામાં આવે છે.

નવા શરૂ કરાયેલા હસ્તક્ષેપોનો ઉદ્દેશ્ય MSME દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી માળખાકીય અવરોધોને દૂર કરવાનો છે, જેમાં મૂડીનો ઊંચો ખર્ચ, વૈવિધ્યસભર વેપાર નાણાકીય સાધનોની મર્યાદિત પહોંચ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પાલનનો બોજ, લોજિસ્ટિક્સ ગેરફાયદા અને બજારમાં પ્રવેશ માટેના અવરોધોનો સમાવેશ થાય છે.

નિર્યાત હેઠળ શરૂ કરાયેલા હસ્તક્ષેપો પ્રોત્સાહનમાં સામેલ છે:

1. વૈકલ્પિક વેપાર સાધનો (નિકાસ ફેક્ટરિંગ) માટે સમર્થન - આ હસ્તક્ષેપ MSME માટે એક સસ્તું કાર્યકારી મૂડી ઉકેલ તરીકે નિકાસ ફેક્ટરિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે. RBI/IFSCA-માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા યોગ્ય વ્યવહારો માટે ફેક્ટરિંગ ખર્ચ પર 2.75% વ્યાજ સબવેન્શન પૂરું પાડવામાં આવશે. સહાય વાર્ષિક ₹50 લાખ પ્રતિ MSME સુધી મર્યાદિત છે અને પારદર્શિતા અને સમયસર વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડિજિટલ દાવા પદ્ધતિ દ્વારા પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે.

2. ઈ-કોમર્સ નિકાસકારો માટે ક્રેડિટ સહાય - ડિજિટલ ચેનલોનો ઉપયોગ કરતા નિકાસકારોને ટેકો આપવા માટે, વ્યાજ સબવેન્શન અને આંશિક ક્રેડિટ ગેરંટી સાથે માળખાગત ક્રેડિટ સુવિધાઓ રજૂ કરવામાં આવી રહી છે. ડાયરેક્ટ ઈ-કોમર્સ ક્રેડિટ સુવિધા 90% ગેરંટી કવરેજ સાથે ₹50 લાખ સુધીની સહાય પૂરી પાડશે. ઓવરસીઝ ઇન્વેન્ટરી ક્રેડિટ સુવિધા 75% ગેરંટી કવરેજ સાથે ₹5 કરોડ સુધીની સહાય પૂરી પાડશે. 2.75% વ્યાજ સબવેન્શન ઉપલબ્ધ રહેશે, જે અરજદાર દીઠ ₹15 લાખની વાર્ષિક ટોચમર્યાદાને આધીન રહેશે.

3. ઉભરતી નિકાસ તકો માટે સમર્થન - આ હસ્તક્ષેપ નિકાસકારોને વિવિધ શેર-જોખમ અને ક્રેડિટ સાધનો દ્વારા નવા અથવા ઉચ્ચ-જોખમવાળા બજારો સુધી પહોંચવા સક્ષમ બનાવે છે. આ માળખાગત પદ્ધતિઓનો હેતુ નિકાસકારોના વિશ્વાસ અને પ્રવાહિતા પ્રવાહને મજબૂત બનાવવાનો છે.

વધુમાં, નિકાસ નિર્દેશ હેઠળ નીચેના હસ્તક્ષેપો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા:

1. વેપાર નિયમનો, માન્યતા અને પાલન સક્ષમકરણ (TRACE )- TRACE નિકાસકારોને આંતરરાષ્ટ્રીય પરીક્ષણ, નિરીક્ષણ, પ્રમાણપત્રો અને અન્ય અનુરૂપતા આવશ્યકતાઓને પૂર્ણ કરવામાં સહાય કરે છે. યોગ્ય પરીક્ષણ, નિરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્ર ખર્ચ માટે હકારાત્મક સૂચિ હેઠળ 60% અને પ્રાથમિકતા હકારાત્મક સૂચિ હેઠળ 75%ની આંશિક ભરપાઈ પૂરી પાડવામાં આવશે, જે IEC દીઠ ₹25 લાખની વાર્ષિક ટોચમર્યાદાને આધીન છે.

2. લોજિસ્ટિક્સ, ઓવરસીઝ વેરહાઉસિંગ અને પરિપૂર્ણતા (ફ્લો )-ને સરળ બનાવવી FLOW નિકાસકારોને વિદેશી વેરહાઉસિંગ અને પરિપૂર્ણતા માળખાને ઍક્સેસ કરવામાં સહાય કરે છે, જેમાં વૈશ્વિક વિતરણ નેટવર્ક્સ સાથે સંકલિત ઇ-કોમર્સ નિકાસ હબનો સમાવેશ થાય છે. મંજૂર પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 30% સુધીની સહાય મહત્તમ ત્રણ વર્ષ માટે પૂરી પાડવામાં આવશે, જે નિર્ધારિત મર્યાદા અને MSME ભાગીદારીના ધોરણોને આધીન રહેશે.

3. માલ અને પરિવહન માટે લોજિસ્ટિક્સ હસ્તક્ષેપો (LIFT)- LIFT ઓછી નિકાસ તીવ્રતા ધરાવતા જિલ્લાઓમાં નિકાસકારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી ભૌગોલિક ગેરફાયદાઓને ઘટાડે છે. પાત્ર નૂર ખર્ચના 30% સુધીનું આંશિક વળતર પૂરું પાડવામાં આવશે, જે નાણાકીય વર્ષ દીઠ IEC દીઠ ₹20 લાખની ટોચમર્યાદાને આધીન છે.

4. ટ્રેડ ઇન્ટેલિજન્સ અને સુવિધા માટે સંકલિત સપોર્ટ (ઇનસાઇટ)- ઇનસાઇટ નિકાસકાર ક્ષમતા-નિર્માણ, જિલ્લાઓ તરીકે નિકાસ હબ પહેલ હેઠળ જિલ્લા અને ક્લસ્ટર-સ્તરની સુવિધા અને વેપાર ગુપ્તચર પ્રણાલીઓના વિકાસને મજબૂત બનાવે છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની સંસ્થાઓ અને વિદેશમાં ભારતીય મિશન તરફથી દરખાસ્તો માટે 100% સુધી સમર્થન સાથે, નાણાકીય સહાય પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 50% સુધી છે, જે સૂચિત મર્યાદાઓને આધીન છે.

આ સંકલિત નાણાકીય અને ઇકોસિસ્ટમ હસ્તક્ષેપો દ્વારા, સરકારનો ઉદ્દેશ્ય મૂડી ખર્ચ ઘટાડવા, વેપાર નાણાકીય સાધનોમાં વૈવિધ્ય લાવવા, અનુપાલન તૈયારી વધારવા, લોજિસ્ટિક્સ અવરોધોને દૂર કરવા અને MSME માટે વિદેશી બજાર એકીકરણને મજબૂત બનાવવાનો છે.

3 હસ્તક્ષેપો - માર્કેટ એક્સેસ સપોર્ટ, પ્રી- અને પોસ્ટ-શીપમેન્ટ નિકાસ ક્રેડિટ માટે વ્યાજ સબવેન્શન અને નિકાસ ક્રેડિટ માટે કોલેટરલ સપોર્ટ - પહેલાથી જ અમલીકરણ હેઠળ છે. આ લોન્ચ સાથે, EPM હેઠળ પ્રસ્તાવિત 11 માંથી 10 હસ્તક્ષેપો હવે કાર્યરત છે.

રાજ્ય સરકારો, નિકાસ પ્રમોશન કાઉન્સિલો અને FIEO, EEPC, GJEPC, CII, FICCI, PHDCCI, ASSOCHAM અને NASSCOM સહિત ઉદ્યોગ સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓએ આ પહેલનું સ્વાગત કર્યું અને તેના અસરકારક અમલીકરણ માટે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું હતું.

SM/IJ/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com