કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' વિષય હેઠળ તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સહકારિતા મંત્રીઓ સાથે 'મંથન બેઠક'ની અધ્યક્ષતા કરી હતી. મંથન બેઠક દરમિયાન, શ્રી અમિત શાહે ઇથેનોલ, ઉર્જા, ઓર્ગેનિક પોટાશ, વેરહાઉસ અને પ્રોટીન પાવડર પ્લાન્ટ સંબંધિત ₹265 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કર્યો હતો. તેમણે પ્રદર્શનની મુલાકાત પણ લીધી હતી અને સહકારી ક્ષેત્રમાં શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર વર્ષ પર એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો. આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય સહકાર રાજ્ય મંત્રી શ્રી કૃષ્ણ પાલ ગુર્જર, શ્રી મુરલીધર મોહોલ, સચિવ, સહકાર મંત્રાલય અને અન્ય અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

પોતાના સંબોધનમાં કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશ દરેક ક્ષેત્રમાં પ્રગતિ કરી રહ્યો છે. જે ક્ષેત્રો આગામી પચીસ વર્ષોમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રની દિશા નક્કી કરશે, તેમાં ભારત આજે અગ્રણી તરીકે કામ કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ મંથન બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે કારણ કે આપણે 2047 સુધીમાં ભારતને સંપૂર્ણ વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવા માંગીએ છીએ. તેમણે કહ્યું કે સંપૂર્ણ વિકસિત ભારતનો અર્થ એવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે જેમાં 140 કરોડ લોકો સન્માન સાથે જીવી શકે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે માત્ર સહકારી મંડળીઓ જ એવું માધ્યમ બની શકે છે જેના દ્વારા ભારતના દરેક પરિવાર અને વ્યક્તિ ગૌરવ સાથે જીવી શકે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે જ્યાં સુધી કૃષિ, ગ્રામીણ વિકાસ અને પશુપાલન ક્ષેત્રો મજબૂત નહીં થાય ત્યાં સુધી વ્યાપક રાષ્ટ્રીય વિકાસ હાંસલ કરી શકાશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે આપણે સૌએ આ પ્રયાસને સફળ બનાવવા માટે સમર્પણ સાથે કામ કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં અમે સહકારી ક્ષેત્રને આગળ વધારવા માટે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવ્યો છે અને તેના પરિણામો હવે દેખાઈ રહ્યા છે.

કેન્દ્રીય સહકારિતા મંત્રીએ સહકારી મંડળીઓની સ્વીકૃતિ વધારવા માટેના મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ભાર મૂક્યો હતો. અનાજ સંગ્રહ પર ભાર મૂકતા તેમણે કહ્યું કે આગામી દિવસોમાં સંગ્રહ ક્ષમતા લગભગ ત્રણ ગણી વધારવાની જરૂર છે, જેમાં સહકારી ક્ષેત્ર દ્વારા બમણો વિસ્તાર કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે આ દરેકની જવાબદારી છે અને તે માત્ર PACS પર છોડવી જોઈએ નહીં; તાલુકા કક્ષાની સહકારી ડેરીઓ, રાજ્ય કક્ષાના માર્કેટિંગ ફેડરેશન, ધિરાણ દ્વારા જિલ્લા સહકારી બેંકો અને જિલ્લા વેચાણ-ખરીદ સંઘોએ મોટા ગોડાઉનો બનાવવા જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે 70 ટકા અનાજ ઉત્તર ભારત - પંજાબ અને હરિયાણામાંથી મેળવવામાં આવે છે - અને જો પ્રાપ્તિ, સંગ્રહ અને વિતરણ પ્રાદેશિક રીતે ગોઠવવામાં આવે તો પરિવહન ખર્ચમાં ઓછામાં ઓછો 30-40 ટકા ઘટાડો કરી શકાય છે. સમગ્ર દેશમાં સંગ્રહ પ્રણાલી સુમેળબદ્ધ અને સાર્વત્રિક રીતે સુલભ હોવી જોઈએ.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે તમામ રાજ્યોએ બંધ પડેલી ખાંડ મિલો ફરી શરૂ કરવા પ્રયાસો કરવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય સ્તરની સહકારી મંડળી બનાવવામાં આવી છે. જે ખાંડ મિલો આર્થિક રીતે નબળી છે તે ખાતર અને ગેસ ઉત્પાદન કરી શકે છે અને સફળ પ્રયોગોએ સાબિત કર્યું છે કે ખાંડ મિલોમાંથી અગિયાર જેટલા વિવિધ ઉત્પાદનો બનાવી શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ માર્ચના પ્રથમ સપ્તાહમાં કાર્યકારી માળખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપશે, અને માત્ર ખાંડનું ઉત્પાદન કરતી ખાંડ મિલોમાં, રાષ્ટ્રીય સ્તરની સહકારી મંડળી અન્ય તમામ જરૂરી ઘટકોના ઉમેરાની સુવિધા આપશે. આ માટે રાજ્યોએ લવચીક નીતિઓ અપનાવવાની પણ જરૂર પડશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે દરેક રાજ્યએ તેમના ડેરી અને સહકાર વિભાગોની ટીમોને બનાસ ડેરીની મુલાકાતે મોકલવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે બનાસ ડેરીએ વિવિધ પહેલો હાથ ધરી છે જેમાંથી તમામ રાજ્યો ઘણું શીખી શકે છે.

'સહકારિતા મેં સહકાર' (Cooperation Amongst Cooperatives) પર ભાર મૂકતા કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે તમામ સહકારી સંસ્થાઓએ તેમના બેંક ખાતા ડિસ્ટ્રિક્ટ કોઓપરેટિવ બેંકોમાં રાખવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ભારત સરકારે નિર્ણય લીધો છે કે સહકારી બેંકોને ભારત સરકારની તમામ યોજનાઓ માટે નોડલ એજન્સી બનાવી શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારોએ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે PM-કિસાન અને વૃદ્ધાવસ્થા પેન્શન જેવી યોજનાઓ હેઠળના નાણાં આ બેંકો દ્વારા મોકલવામાં આવે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે આગામી દિવસોમાં છૂટક કામદારો, સુથાર, પ્લમ્બર અને ઈલેક્ટ્રીશિયન જેઓ શોષિત છે, તેમના માટે પણ સહકારી મંડળીઓ બનાવવામાં આવશે જેથી કરીને તેમને યોગ્ય અને ગૌરવપૂર્ણ મહેનતાણું મળી રહે. તેમણે કહ્યું કે આગામી દિવસોમાં દેશની 40 ટકાથી વધુ વસ્તી સહકારી ક્ષેત્ર સાથે જોડાશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે ભારત ટેક્સી આગામી વર્ષોમાં દરેક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સુધી પહોંચશે. 3 લાખથી વધુ ડ્રાઈવરો પહેલેથી જ તેમાં જોડાઈ ગયા છે. તેનાથી ડ્રાઈવર અને પેસેન્જર બંનેને ફાયદો થશે.

આ અગાઉ, મંથન બેઠકમાં વિવિધ પ્રેઝન્ટેશન દ્વારા સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત પહેલોની પ્રગતિ, સિદ્ધિઓ અને ભવિષ્યની કાર્ય યોજનાઓની સમીક્ષા અને મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. ચર્ચાઓમાં ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપવા માટે 2 લાખ નવી બહુહેતુક પ્રાયમરી એગ્રીકલ્ચરલ ક્રેડિટ સોસાયટીઓ (PACS), ડેરી અને મત્સ્ય સહકારી મંડળીઓની સ્થાપના કરવાની પ્રગતિનો સમાવેશ થાય છે. ખેડૂતો માટે વધુ સારું સંગ્રહ, ભાવ સ્થિરતા અને બજાર સુધી બહેતર પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા વિશ્વની સૌથી મોટી અનાજ સંગ્રહ યોજના હેઠળ આધુનિક ગોડાઉનોના દેશવ્યાપી નેટવર્કને વિસ્તારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

બેઠકમાં સહકારી સંસ્થાઓ દ્વારા નિકાસ, જૈવિક ખેતી અને ગુણવત્તાયુક્ત બિયારણ પુરવઠાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવી રચાયેલી રાષ્ટ્રીય સહકારી સંસ્થાઓ - નેશનલ કોઓપરેટિવ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડ (NCEL), નેશનલ કોઓપરેટિવ ઓર્ગેનિક્સ લિમિટેડ (NCOL) અને ભારતીય બીજ સહકારી સમિતિ લિમિટેડ (BBSSL) માં રાજ્યોની સક્રિય ભાગીદારી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. રાજ્યના સહકારી કાયદાઓમાં સમયસર સુધારા, 97મા બંધારણીય સુધારાને અનુરૂપ મોડેલ એક્ટ અપનાવવા, સહકારી ખાંડ મિલોની આર્થિક સદ્ધરતા અને નફાકારકતામાં સુધારો કરવા, ડેરી ક્ષેત્રમાં સર્ક્યુલારિટી અને ટકાઉપણાને પ્રોત્સાહન આપવા અને અમૂલ તથા NDDB ના સહયોગથી નવી ડેરી સહકારી મંડળીઓની રચના પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બેઠકમાં કઠોળ અને મકાઈના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા, સહકારી બેંકો સંબંધિત પડકારોના નિરાકરણ, શેર્ડ સર્વિસ એન્ટિટી (SSE) અને અમ્બ્રેલા સ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા, સભ્યપદના વિસ્તરણ અને જાગૃતિ અભિયાન અને અસરકારક મીડિયા અને સંચાર વ્યૂહરચના વિકસાવવા પર વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન અને ચર્ચાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, PACS અને RCS કચેરીઓના કોમ્પ્યુટરાઈઝેશન, નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેટાબેઝનો ઉપયોગ, માનવ સંસાધન વિકાસ અને તાલીમ અને નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NCDC) યોજનાઓના બહેતર અમલીકરણ અંગે રાજ્યો પાસેથી અપેક્ષાઓ શેર કરવામાં આવી હતી.

SM/NP/GP/JD

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com