ਅੱਜ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਤਾਵਰਨ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਖੰਡਨ, ਰਣਨੀਤਕ ਵਪਾਰ, ਅਸਥਿਰ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਘਨ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਕੈਲੀਬਰੇਟਿਡ, ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਨਪੁੱਟ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਤ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਜ਼ਮੀਤਾ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨੀਤੀਗਤ ਸਾਧਨ ਦੋਵੇਂ ਹਨ।" 

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਲਚਕਤਾ - ਮਤਲਬ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਜ਼ਮੀਤਾ – ਮਤਲਬ ਭਰੋਸੇਮੰਦ, ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਮੁੱਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਪਹੁੰਚ ਵਜੋਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਪੂਰਨ ਆਯਾਤ ਬਦਲ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। "ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਮਰੱਥਾ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ, ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਿਸ਼ਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਸਰਵੇਖਣ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇ। ਤਿੰਨ ਪੱਧਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

• ਉੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ

• ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ

• ਘੱਟ ਰਣਨੀਤਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜਾਂ ਉੱਚ-ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਬਦਲ

ਇਹ ਪੱਧਰ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ, ਲਾਗਤਾਂ ਘਟਣ, ਜਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਝਵਾਨ ਆਯਾਤ ਬਦਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਪੁੱਟ-ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ, ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਇਨਪੁੱਟ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ, ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਇਨਪੁੱਟ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਆਰਥਿਕ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਭਾਰਤ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਇਨਪੁੱਟ-ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਨਿਯਮ, ਸੰਚਾਲਨ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਕਤ ਮੁੱਖ ਬਚਾਅ ਕਾਰਕ ਹਨ।

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਤਜਰਬੇ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ-ਮੁਖੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ, ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ (ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹਨ: ਖੜੋਤ ਨਹੀਂ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ (ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਜਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਚਕਤਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਲਚਕਤਾ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਅਟੱਲਤਾ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਝਵਾਨ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆ "ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ" ਤੋਂ "ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣ" ਵੱਲ ਵਧ ਸਕੇ। 

************

ਵੀਐੱਸ/ਐੱਸਐੱਸ