অতি ক্ষুদ্ৰ, ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগসমূহে (এম এছ এম ই) ভাৰতৰ ঔদ্যোগিক অৰ্থনীতিৰ মেৰুদণ্ড গঠন কৰে বুলি কেন্দ্ৰীয় বিত্ত আৰু কৰ্প’ৰেট পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰীমতী নিৰ্মলা সীতাৰমণৰ  দ্বাৰা সংসদত দাখিল কৰা অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৫-২৬ ত কোৱা হৈছে। আজি সমীক্ষাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ই দেশৰ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৩৫.৪ শতাংশ, ৰপ্তানিৰ প্ৰায় ৪৮.৫৮ শতাংশ আৰু মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ৩১.১ শতাংশ। ৭.৪৭ কোটিৰো অধিক উদ্যোগীয় ১  কোটিৰো অধিক লোকক নিযুক্তি প্ৰদান কৰাৰ লগে লগে এই খণ্ডটোৱে কৃষিৰ পিছত দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ নিয়োগকৰ্তা হিচাপে স্থান লাভ কৰিছে। বিশ্বব্যাপী, এম এছ এম ইসমূহে প্ৰায় ৯০ শতাংশ ব্যৱসায় গঠন কৰে আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ মুঠ নিযুক্তিৰ ৫০ শতাংশতকৈ অধিকৰ বাবে দায়বদ্ধ। ভাৰতৰ উৎপাদন খণ্ড অধিক গোলকীয় একত্ৰীকৰণৰ বাবে স্থিত হোৱাৰ লগে লগে, ফলপ্ৰসূ যোগান শৃংখলাত অংশগ্ৰহণ সক্ষম কৰা, স্থানীয় মূল্য সংযোজন বৃদ্ধি কৰা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আঞ্চলিক বিকাশক সমৰ্থন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এম এছ এম ই খণ্ডৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি সমীক্ষাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।

জৰীপটোৱে প্ৰাসংগিকভাৱে যোগ কৰিছে যে এম এছ এম ই ঋণে শেহতীয়া সময়ত এক ইতিবাচক গতিপথ বজাই ৰাখিছে, যিটোৱে এই খণ্ডটোত ঋণৰ প্ৰবাহ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে কেইবাটাও চৰকাৰী হস্তক্ষেপৰ দ্বাৰা শক্তিশালী হৈছে।

সমীক্ষাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে, এম এছ এম ই ঋণ ২৬-ৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ সময়ত ঔদ্যোগিক ঋণ বৃদ্ধিৰ প্ৰাথমিক চালক হৈ আছিল। সামগ্ৰিক এম এছ এম ই ঋণ বৃদ্ধি বছৰে বছৰি বৃহৎ উদ্যোগৰ ঋণৰ ক্ষেত্ৰত দেখা বছৰি বৃদ্ধিক উল্লেখযোগ্যভাৱে অতিক্ৰম কৰিছে

বজাৰৰ উদীয়মান পৰিস্থিতি আৰু ডিজিটেল খুচুৰা অংশগ্ৰহণৰ দ্বাৰা চালিত হৈ বিগত দুবছৰত এছ এম ই ৰাজহুৱা বজাৰসমূহেও নাটকীয় সম্প্ৰসাৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰিছে।

এম এছ এম ইসমূহত ইকুইটি পুঁজি হিচাপে ৫০,০০০ কোটি টকাৰ যোগান ধৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা আত্ম-নিৰ্ভৰশীল ভাৰত (এছআৰআই) পুঁজিয়ে ২০২৫  চনৰ ৩০ নৱেম্বৰলৈকে ১৫,৪৪২ কোটি টকাৰ বিনিয়োগৰ জৰিয়তে ৬৮২ টা এম এছ এম ইক সহায় কৰিছে। এম এছ এম ই-উদ্ভাৱনীমূলক উপাদানৰ জৰিয়তে উদ্ভাৱনকো প্ৰতিষ্ঠানিক কৰা হৈছে, যিয়ে ইনকিউবেচন, ডিজাইন হস্তক্ষেপ আৰু আইপিআৰৰ সুৰক্ষাত সহায় কৰে

২০২৪ চনত গোলকীয় উৎপাদন জিভিএৰ আনুমানিক ২.৯ শতাংশ আৰু গোলকীয় পণ্য সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ ১.৮ শতাংশ ভাৰতৰ আছিল, যি ইয়াৰ গোলকীয় উৎপাদন পদচিহ্ন সম্প্ৰসাৰণৰ যথেষ্ট সম্ভাৱনাৰ ইংগিত দিয়ে।

ভাৰতৰ বাবে, গোলকীয় যোগান শৃংখলাত অংশগ্ৰহণৰ এক কেলিব্রেটেড গভীৰতা-বিশেষকৈ শ্ৰম-নিবিড় আৰু বিশেষ সামগ্ৰীৰ চূড়ান্ত-সংযোজন কৰা খণ্ডবোৰে-বিস্তৃত বিকশিত ভাৰত@2047 উন্নয়নৰ গতিপথৰ ভিতৰত চাকৰি-সমৃদ্ধ ঔদ্যোগিকৰণক আগুৱাই নিয়াৰ এক সম্ভাৱ্য পথ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

উন্নত উৎপাদন কৌশলৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা য’ত ভাৰতৰ গৱেষণা আৰু উন্নয়ন নিবিড়, উদ্ভাৱনীমূলক প্ৰযুক্তিয়ে প্ৰতিযোগিতামূলকতা উন্নত আৰু বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিব। ই আশাবাদীভাৱে বিকাশৰ চালক আৰু ব্যাপক পৰিৱেশ প্ৰণালীৰ উৎকৃষ্ট ভূমিকাৰ ফালে আঙুলিয়াই দিয়ে; যাৰ ফলত গতিশীল ডেলিভাৰী ষ্টেণ্ডাৰ্ডৰ সৈতে আপোচহীন মান গোলকীয় প্ৰতিযোগিতাৰ সম্পূৰ্ণ সংস্পৰ্শলৈ আহে । অৰ্থনৈতিক জৰীপটোৱে দৃঢ়তাৰে কয় যে অন্যান্য বিকাশৰ চালক-যেনে আন্তঃগাঁথনি, মূলধনী বজাৰ, ডিজিটেল প্ৰশাসন আৰু সেৱা ৰপ্তানিয়ে আয় বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। এই সন্দৰ্ভত, অৰ্থনৈতিক জৰীপটোৱে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদন অভিযানৰ কৌশলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি বহনক্ষম পৰিসৰত সামৰ্থ্য আৰু দক্ষতা গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।

*****

NB/Samrat/Pankaj/MK