‘পি এল আই আঁচনিখনে প্ৰধান স্মাৰ্টফোন কোম্পানীসমূহক তেওঁলোকৰ উৎপাদন ভাৰতত পুনৰ স্থাপন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। ফলস্বৰূপে, ভাৰত এখন প্ৰধান মোবাইল ফোন নিৰ্মাণ কেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছে’, কেন্দ্ৰীয় বিত্ত আৰু কৰ্পোৰেট পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰীমতী নিৰ্মলা সীতাৰমণে আজি সংসদত দাখিল কৰা অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা২০২৫-২৬ ত উল্লেখ কৰে ।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা অনুসৰি,  'আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত' ৰ দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, উৎপাদন সংযুক্ত উদ্দীপক (পি এল আই) আঁচনিখন ২০২০ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল আৰু এতিয়া ১৪ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ব্যয় হৈছে ১.৯৭ লাখ কোটি টকা। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে পি এল আই আঁচনিৰ অধীনত ২ লাখ কোটি টকাৰো অধিক প্ৰকৃত বিনিয়োগ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ১ লাখ কোটি টকাৰো অধিক উৎপাদন/বিক্ৰী বৃদ্ধি পাইছে আৰু ২ লাখ টকাৰো অধিক (প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষ) নিযুক্তি সৃষ্টি হৈছে।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৫-২০২৬ অনুসৰি, ১২ টা খণ্ডত ২৩,৯৪৬ কোটি টকাৰ সামগ্ৰিক ইনচেণ্টিভ বিতৰণ কৰা হৈছে, য'ত ১৪ টা খণ্ডত ৮০৬ খন আবেদন অনুমোদিত হৈছে। জৰীপটোত লগতে কোৱা হৈছে যে ইলেক্ট্ৰনিকছ, ফাৰ্মাচিউটিকেলছ, টেলিকম আৰু নেটৱৰ্কিং সামগ্ৰীৰ দৰে খণ্ডৰ দ্বাৰা উল্লেখযোগ্যভাৱে চালিত পি এল আই আঁচনিসমূহে ৰপ্তানি ৮.২০লাখ কোটি টকা অতিক্ৰম কৰিছে। পি এল আই-ৰ পৰিপূৰক হিচাপে কেন্দ্ৰীয় বাজেট২০২৫-২৬ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদন মিছন (এন এম এম) ঘোষণা কৰা হৈছিল।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা অনুসৰি, ‘কেন্দ্ৰীয় বাজেটত ঘোষণা কৰা নেশ্যনেল মিছন অন মেনুফেক্সাৰিং (এন এম এম)-এ পৰৱৰ্তী দশকত ভাৰতৰ ঔদ্যোগিক বিকাশ আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলকতা ত্বৰান্বিত কৰাৰ বাবে মৌলিক নীতিৰ পৰিকল্পনাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে’।

পৰিসৰত উদ্ভাৱনৰ বিত্তীয় যোগান ধৰিবলৈ, চৰকাৰে ছয় বছৰত মুঠ ১ লাখ কোটি টকা আৰু বিত্তীয় বৰ্ষ ২৬-ৰ বাবে আৱণ্টন কৰা ২০,০০০ কোটি টকাৰ সৈতে এক নতুন গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু উদ্ভাৱন (আৰ ডি আই) পুঁজিও ঘোষণা কৰিছে। ভাৰতৰ গৱেষণা আৰু উন্নয়নক চালিত কৰা এক প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠানিক সংস্কাৰ আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ মোকাবিলা কৰাৰ লক্ষ্য হৈছে এ এন আৰ এফ আইন, ২০২৩ -ৰ অধীনত অনুসন্ধান ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা ফাউণ্ডেশ্যন (এ এন আৰ এফ) প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এ এন আৰ এফ-ৰ উদ্দেশ্য হৈছে উদ্যোগ, শিক্ষা আৰু চৰকাৰক কৌশলগত দিশ, প্ৰতিযোগিতামূলক পুঁজিৰ সুযোগ আৰু সহযোগিতাৰ পথ প্ৰদান কৰা।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৫-২৬ অনুসৰি, ভাৰতৰ গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন পৰিৱেশতন্ত্ৰ বিগত বছৰবোৰত যথেষ্ট শক্তিশালী হৈছে। বিশ্ব উদ্ভাৱন সূচকাংকত (জিআইআই) দেশৰ স্থান ২০১৯  চনৰ ৬৬ সংখ্যক স্থানৰ পৰা ২০২৫  চনত ৩৮ সংখ্যক স্থানলৈ উন্নীত হৈছে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত নিম্ন মধ্য-আয়ৰ দেশ গোটৰ ভিতৰত ৰেংকিংৰ শীৰ্ষত আৰু মধ্য আৰু দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থানত আছে।  তদুপৰি, বেংগালুৰু, দিল্লী আৰু মুম্বাই বিশ্বৰ শীৰ্ষ ৫০ টা উদ্ভাৱন শক্তিশালী ক্লাষ্টাৰৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছে আৰু সামগ্ৰিকভাৱে দেশৰ উদ্ভাৱন উৎপাদনে এক উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধিৰ অভিলেখ কৰিছে।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষাত কোৱা হৈছে যে বৌদ্ধিক সম্পত্তি (আই পি)ৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গোলকীয প্ৰতিযোগী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰি ভাৰত ২০২৪ চনত গোলকীয় নথিপত্ৰত ট্ৰেডমাৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত চতুৰ্থ পেটেণ্টৰ ক্ষেত্ৰত ষষ্ঠ আৰু ঔদ্যোগিক ডিজাইনৰ ক্ষেত্ৰত সপ্তম স্থানত আছে। বিত্তীয় বৰ্ষ ২০-ৰ পৰা বিত্তীয় বৰ্ষ ২৫-লৈ পেটেণ্ট আবেদন প্ৰায় দুগুণ বৃদ্ধি পাইছে, আৰু ট্ৰেডমাৰ্ক পঞ্জীয়ন ১.৫ গুণ বৃদ্ধি পাইছে। পঞ্জীয়ন কৰা ডিজাইনসমূহ ২.৫ গুণ বৃদ্ধি পাইছে। বিশ্ব বৌদ্ধিক সম্পত্তি সংস্থাই (ডব্লিউ আই পি অ') উদ্যোগশীলতা নীতি আৰু উদ্যোগশীলতা সংস্কৃতিৰ বাবে ভাৰতক বিশ্বব্যাপী দ্বাদশ স্থান প্ৰদান কৰিছে। ২০১৬  চনত ষ্টাৰ্টআপ ইণ্ডিয়া উদ্যোগ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছৰে পৰা২০২৫  চনলৈকে ডিপিআইআইটিৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ষ্টাৰ্টআপৰ সংখ্যা প্ৰায় ৫০০ৰ পৰা ২ লাখলৈ বৃদ্ধি পাইছে।

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৫-২৬ ত কোৱা হৈছে যে ২০২৫  চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৬ খন ৰাজ্যত প্ৰায় ১.৬ লাখ কোটি টকাৰ সঞ্চিত বিনিয়োগৰ সৈতে দহটা ছেমিকণ্ডাক্টৰ নিৰ্মাণ আৰু পেকেজিং প্ৰকল্প অনুমোদন জনোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ৰাজ্য চৰকাৰসমূহেও ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিকাঠামোৰ পৰিপূৰক হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছে, য’ত উৰিষ্যাৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ নিৰ্মাণ আৰু ফেবলেছ পলিচীৰ দৰে উদ্যোগসমূহে অতিৰিক্ত ইনচেণ্টিভ আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক সমৰ্থন আগবঢ়ায়।

এক স্থিতিস্থাপক ভাৰতৰ বাবে ভাৰত ছেমিকণ্ডাক্টৰ মিছনৰ অধীনত গাঁথনিগত দুৰ্বলতাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ আৰু স্থিতিস্থাপকতা গঢ়ি তুলিবলৈ, ভাৰত চৰকাৰে এটা সুৰক্ষিত ঘৰুৱা ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰণালী বিকশিত কৰাৰ বাবে কেইবাটাও সমন্বিত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে।

ভাৰত ছেমিকণ্ডাক্টৰ মিছন আৰু ছেমিকন ইণ্ডিয়া কাৰ্যসূচীয়ে একেলগে এই কৌশলৰ মূল গঠন কৰে, যিটো ফেব্রিকেচন, এছেম্বলি, পৰীক্ষা, মাৰ্কিং আৰু পেকেজিং সুবিধাসমূহত বিনিয়োগক অনুঘটক কৰিবলৈ ৭৬,০০০ কোটি টকাৰ ইনচেণ্টিভ ফ্ৰেমৱৰ্কৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ অধীনত, চাৰিটা লক্ষ্যযুক্ত আঁচনি আৰম্ভ কৰা হৈছে, প্ৰত্যেকেই ছেমিকণ্ডাক্টৰ আৰু ডিচপ্লে ফেব, যৌগিক ছেমিকণ্ডাক্টৰ সুবিধা, আৰু আউটচ'ৰ্চ ছেমিকণ্ডাক্টৰ এছেম্বলি তথা পৰীক্ষা এককৰ বাবে প্ৰকল্প ব্যয়/মূলধনৰ ৫০ শতাংশ বিত্তীয় সহায় সম্প্ৰসাৰিত কৰাৰ লগতে ঘৰুৱা চিপ ডিজাইনক উৎসাহিত কৰাৰ বাবে এক সমৰ্পিত ডিজাইন লিংকড ইনচেণ্টিভ আঁচনি মুকলি কৰা হৈছে।

****

NB/Samrat/Pankaj/MK