કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગરમાં ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટરની BSL-4 બાયો-કન્ટેનમેન્ટ સુવિધાનો શિલાન્યાસ કર્યો. આ અવસરે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને ઉપ-મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવી સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત હતા.

કાર્યક્રમને સંબોધિત કરતા કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના નેતૃત્વમાં આજે ગુજરાતની ધરતી પરથી અમે ભારતની સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષા, બાયો સેફ્ટી અને બાયોટેક વિકાસના એક નવા યુગની શરૂઆત કરી રહ્યા છીએ. તેમણે કહ્યું કે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટરમાં BSL-4 બાયો-કન્ટેનમેન્ટ ફેસિલિટીના શિલાન્યાસથી આગામી દિવસોમાં સમગ્ર ભારત માટે સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રનું એક મજબૂત સુરક્ષા કવચ બનીને ઉભરશે. તેમણે કહ્યું કે આ પહેલ પ્રધાનમંત્રી મોદીજીના એ વિઝન પર આધારિત છે કે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી માત્ર રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ (R&D) સુધી સીમિત ન રહે, પરંતુ રાષ્ટ્રના સમગ્ર વિકાસનો આધાર સ્તંભ બને.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે પુણેની વાયરોલોજી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પછી આ ભારતની બીજી ઉચ્ચ સ્તરીય લેબ હશે. પરંતુ કોઈ રાજ્ય સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવી રહેલી આ પહેલી લેબ છે, જેનો શ્રેય ગુજરાતને જાય છે. એક વિશાળ કોમ્પ્લેક્સમાં 362 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે 11 હજાર ચોરસ મીટર વિસ્તારમાં દેશની જૈવિક સુરક્ષાનો એક મજબૂત કિલ્લો બનવા જઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આપણે દુનિયામાં થઈ રહેલા અત્યાધુનિક રિસર્ચથી ઘણા વર્ષો સુધી પાછળ હતા, પરંતુ BSL-4 બાયો-કન્ટેનમેન્ટ ફેસિલિટીથી બાયો-ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં કામ કરતા યુવાનોને નવી તકો મળશે અને ભારત આ ક્ષેત્રમાં આગળ નીકળી શકશે. આ સુવિધા વૈજ્ઞાનિકોને અત્યંત ચેપી અને ઘાતક વાયરસ પર એક સુરક્ષિત વાતાવરણમાં સંશોધન કરવાનું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડશે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વિશ્વભરની BSL પ્રયોગશાળાઓનો અભ્યાસ કર્યા પછી BSL-4 બાયો-કન્ટેનમેન્ટ સુવિધા વિકસાવવામાં આવી રહી છે. પ્રાણીઓથી મનુષ્યોમાં ફેલાતા રોગોનો અભ્યાસ કરવા માટે અહીં વિશ્વ કક્ષાની વ્યવસ્થા પણ હશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે એક અભ્યાસ મુજબ, 60 થી 70 ટકા રોગો પ્રાણીઓથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે, અને તેથી ભારતે મનુષ્યો અને પ્રાણીઓ બંનેની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વન હેલ્થ મિશન શરૂ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે હવે આપણા વૈજ્ઞાનિકોને ખતરનાક વાયરસના નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કરવા માટે વિદેશી દેશો પર નિર્ભર રહેવાની જરૂર રહેશે નહીં. વિદેશી દેશો પર આ નિર્ભરતાનો અંત લાવવાથી પરીક્ષણ ઝડપી બનશે અને આપણે આત્મનિર્ભર બનીશું. ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે BSL-4 સુવિધા બધી જરૂરિયાતો પૂરી કરશે. આપણને સંશોધન આધારિત કાયમી સુરક્ષાની જરૂર છે, અને આ પ્રયોગશાળા આપણી બધી જરૂરિયાતો પૂરી કરશે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે વિતેલા 11 વર્ષમાં બાયોટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં અભૂતપૂર્વ વિકાસ થયો છે. બાયો ક્ષેત્રમાં આપણને ઘણી સફળતા મળી છે અને આ ક્ષેત્રમાં ઘણું પોટેન્શિયલ છે. તેમણે કહ્યું કે 2014માં ભારતની બાયો ઇકોનોમી 10 બિલિયન ડોલરની હતી અને 2024નું નાણાકીય વર્ષ સમાપ્ત થવા પર તે 166 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ચૂકી છે. તેમણે કહ્યું કે 10 વર્ષની અંદર 17 ગણો વિકાસ એ બતાવે છે કે ભારતના યુવાનો અને ઉદ્યોગપતિઓ બાયો ઇકોનોમીના ક્ષેત્રમાં મોટી સફળતા હાંસલ કરી શકે છે, બસ તેમને શાસનનું સમર્થન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 2014 માં, બાયોટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં 500 થી ઓછા સ્ટાર્ટઅપ્સ કામ કરતા હતા, જે 2025 સુધીમાં વધીને 10,000 થી વધુ થઈ ગયા છે. 2014 માં બાયો-ઇનક્યુબેટરની સંખ્યા 6 હતી, અને 2025 સુધીમાં તે વધીને 95 થઈ ગઈ છે. અમારી પાસે પહેલા 60,000 ચોરસ ફૂટ ઇન્ક્યુબેશન જગ્યા હતી, જે આજે 15 ગણી વધીને 9 લાખ ચોરસ ફૂટ થઈ ગઈ છે. પહેલા બજારમાં ફક્ત થોડા જ ઉત્પાદનો હતા, પરંતુ હવે 800 થી વધુ ઉત્પાદનો લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે કોઈ પણ ક્ષેત્રનું ફ્યુચર, દેશમાં પોટેન્શિયલ અને દેશના યુવાનોની તેમાં રુચિ જોવી હોય તો પેટન્ટ ફાઇલિંગ તેનું સારું માપદંડ છે. તેમણે કહ્યું કે 2014માં આ ક્ષેત્રમાં ભારતના 125 પેટન્ટ ફાઇલ થયા હતા અને 2025માં આપણે 1300 સુધી પહોંચી ચૂક્યા છીએ. પ્રાઇવેટ ફંડિંગ પહેલા 10 કરોડ રૂપિયા હતું, હવે આ ક્ષેત્રમાં 7 હજાર કરોડનું રોકાણ થઈ ચૂક્યું છે. શ્રી શાહે કહ્યું કે બાયોટેકના ક્ષેત્રમાં કરિયર બનાવવાની ઈચ્છા રાખતા યુવાનોનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ છે. આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતા યુવાનોએ બતાવ્યું છે કે આપણો યુવાન જોબ સીકર નહીં પણ જોબ ક્રિએટર છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે ભારત એક પ્રકારે દુનિયાનો સૌથી મોટો વેક્સિન ઉત્પાદક દેશ છે. વિશ્વની 60 ટકા વેક્સિન આપણા ત્યાં બને છે. સર્વાઇકલ કેન્સરની પહેલી સ્વદેશી વેક્સિન ‘સર્વાવેક’ અને કોરોનાની વિશ્વની પહેલી ડીએનએ આધારિત વેક્સિન ભારતમાં બની છે. આ એ વાતના સૂચક છે કે આ ક્ષેત્રમાં ભારતને ઘણું આગળ વધારવાનું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત સરકારે BioE-3 નીતિ (ઇકોનોમી, એન્વાયરમેન્ટ અને એમ્પ્લોયમેન્ટ) લાગુ કરીને બાયોટેકને પ્રોત્સાહન આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નીતિ આપણને ઘણી આગળ સુધી લઈ જશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે જીનોમ ઇન્ડિયા પ્રોજેક્ટમાં 10 હજારથી વધારે વ્યક્તિઓના જીનોમ સિક્વન્સિંગને અમે સ્ટોર કરી લીધું છે અને આપણા માટે આ એક બહુ મોટી સિદ્ધિ છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે બે દાયકા પહેલા મોદીજીની પરિકલ્પનાથી ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશનની સ્થાપના થઈ હતી. ત્યારે ઘણા લોકોને લાગતું હતું કે આ એક સપનું છે, પરંતુ મોદીજીએ દૂરંદેશી સાથે એશિયાની પહેલી ડેડિકેટેડ બાયોટેક યુનિવર્સિટી બનાવી અને ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીએ આ દેશમાં એક નવી શરૂઆત કરી. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીએ પોતે 2018માં ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટરનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં આજે દેશના ટોચના પાંચ રાજ્યોમાં સામેલ છે. જ્યારે બીએસએલ-4 ફેસિલિટી શરૂ થઈ જશે, ત્યારે ગુજરાત તેમાં પ્રથમ સ્થાને હશે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે બાયોટેકનોલોજી નીતિ હેઠળ, ₹20,000 કરોડના રોકાણ અને 1 લાખ રોજગારીનું સર્જન કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. મેગા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ખાસ સહાયની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટર ભારત સરકારના ડીપ ઓશન મિશનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ કહ્યું કે થોડા વર્ષ પહેલા કોરોનાએ આખા વિશ્વને હચમચાવી દીધું હતું. તે સમયે આપણું હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસિત દેશો જેટલું મજબૂત નહોતું. તેમણે કહ્યું કે દુનિયાભરમાં કોરોનાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ મુકાબલો ભારતે કર્યો. ભારતે 140 કરોડની વસ્તીને બે વાર વેક્સિન આપી અને સૌને મોબાઈલ પર મોદીજીના હસતા ચહેરા સાથે તરત જ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યા. આ ટેક્નિકની કમાલ હતી. શ્રી શાહે કહ્યું કે જ્યારે દુનિયા સ્તબ્ધ પડી હતી, ભારતમાં કોરોનાના 300 દર્દી પણ નહોતા, આપણી ટેસ્ટિંગ ફેસિલિટી પણ વિકસિત થઈ નહોતી, છતાં મોદીજીએ વેક્સિન બનાવવા માટે ટીમની રચના કરી દીધી હતી. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે ભારતમાં બે વેક્સિન બની, 140 કરોડની પૂરી વસ્તીને વેક્સિન લગાવવામાં આવી અને અમે દુનિયાના 70 દેશોમાં પણ રસી પહોંચાડવાનું કામ કર્યું. તેમણે કહ્યું કે પહેલા દુનિયામાં બનેલી વેક્સિન પણ ભારતમાં 11-12 વર્ષ પછી આવતી હતી અને લોકોને વેક્સિન લગાવવી તો દૂરની વાત હતી. ગૃહ મંત્રીએ કહ્યું કે અમે સૌથી પહેલા વેક્સિન બનાવી, સૌથી પહેલા લગાવી અને દુનિયાના અનેક દેશોને કોરોનાથી બચાવવાનું કામ પણ કર્યું.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે બીએસએલ-4ની દેશમાં બની રહેલી બીજી સુવિધા હવે આપણને વધુ આગળ લઈ જશે. તેમણે કહ્યું કે 140 કરોડની વસ્તીમાં અત્યાર સુધી દેશમાં માત્ર એક જ બીએસએલ-4 લેબ પુણેમાં હતી, જેના કારણે સેંકડો કિલોમીટર દૂર સેમ્પલ મોકલવા પડતા હતા. પરંતુ નવી બની રહેલી લેબથી આપણને મોટો ફાયદો થશે.

ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે એન્ટિબાયોટિક દવાઓ પ્રત્યે વધતો પ્રતિકાર આપણા સમાજ અને સમગ્ર માનવતા માટે ખૂબ જ ગંભીર ખતરો છે. તે એક "મૌન આપત્તિ" જેવું છે. તેમણે કહ્યું કે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ (AMR) સમગ્ર સમાજ માટે એક મોટી કટોકટી છે, અને આગામી દિવસોમાં તે ભવિષ્યની પેઢીઓને અસર કરતા વ્યાપક ટ્રાન્સમિશનનું કારણ પણ બનશે. તેમણે કહ્યું કે AMRનો સામનો કરવા માટે, સ્પષ્ટ રોડમેપ, સમયસર સારવાર અને દરેક વ્યક્તિમાં જાગૃતિ ફેલાવવી જરૂરી છે. આપણું લક્ષ્ય ચેપ અટકાવવાનું અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે એન્ટિબાયોટિક્સને સુરક્ષિત રાખવાનું હોવું જોઈએ. શ્રી શાહે ઉમેર્યું કે વિકાસ અને વિજ્ઞાન વારસાની વિરુદ્ધ નથી; બંને દેશના લોકોની જરૂરિયાતો છે, અને બંને સાથે મળીને આગળ વધી શકે છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીએ ગઈકાલે સોમનાથમાં સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ મનાવ્યું અને સોમનાથ સ્વાભિમાન વર્ષની શરૂઆત કરી. 16 વાર તોડવામાં આવેલું આ ચિરપુરાતન શિવાલય દર વખતે નવું બનીને ઊભું થયું છે. તોડવાવાળા આજે દુનિયાના નકશા પર નથી, તેમનું નામોનિશાન નથી, પરંતુ તે શિવાલય આજે પણ ગગનચુંબી ધજા સાથે ઊભું છે. તેમણે કહ્યું કે સોમનાથનું ભવ્ય મંદિર માત્ર એક જ્યોતિર્લિંગ અને શિવાલય નથી, પરંતુ સમગ્ર ભારતીય સમાજના ગૌરવનું માનબિંદુ છે. સોમનાથનું શિવાલય સનાતનનું સન્માન અને ભારતની જનતાના જીવન-તત્વ તથા જીવંતતા બંનેનું પ્રતીક છે. તેમણે કહ્યું કે દુનિયામાં ભાગ્યે જ કોઈ એવી જગ્યા હશે જે 16 વાર તૂટીને પણ સન્માન સાથે ગગનચુંબી ધજા સાથે આજે વિદ્યમાન છે. શ્રી શાહે કહ્યું કે મોદીજીએ આપણા આ વારસાનો પરિચય પૂરી દુનિયાને કરાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે કેટલાક લોકો વિજ્ઞાનના નામે વારસાને ભૂલાવવા માંગતા હતા, પરંતુ મોદી સરકારના 11 વર્ષોએ સાબિત કરી દીધું કે વિજ્ઞાન અને વારસો એક સાથે ચાલી શકે છે. ગઈકાલે મોદીજી દ્વારા ‘સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ’, અને આજે આ BSL-4 લેબનું શિલાન્યાસ, તે જણાવે છે કે વારસો અને વિજ્ઞાન ભારતમાં એકબીજાના પૂરક છે.

SM/BS/GP/JD