કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહે "કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ એસેસમેન્ટ ઈન ધ હેન્ડલૂમ સેક્ટર" નામનું પુસ્તક લોન્ચ કર્યું

કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહે આજે "કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ એસેસમેન્ટ ઇન ધ ઇન્ડિયન હેન્ડલૂમ સેક્ટર: મેથડ્સ એન્ડ કેસ સ્ટડીઝ" નામનું પુસ્તક સત્તાવાર રીતે લોન્ચ કર્યું, જે કાપડ મંત્રાલયના હેન્ડલૂમ્સના વિકાસ કમિશનર કાર્યાલય અને કાપડ અને ફાઇબર એન્જિનિયરિંગ વિભાગ, IIT, દિલ્હી દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ દસ્તાવેજ, હાથશાળ ઉદ્યોગ – જે એક મહત્વપૂર્ણ સામાજિક-આર્થિક ક્ષેત્ર અને ભારતના સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસાનું પ્રતીક છે, જેના કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટને માપવા અને ઘટાડવા માટે સ્પષ્ટ, વ્યવહારુ પદ્ધતિઓ પ્રદાન કરીને કે પર્યાવરણીય રીતે સભાન હેન્ડલૂમ ઉત્પાદન અને ટકાઉ વિકાસ પ્રત્યેની ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને મજબૂત બનાવે છે.

હાથશાળ ક્ષેત્ર ગ્રામીણ અને અર્ધ-ગ્રામીણ આજીવિકાનો એક અભિન્ન ભાગ છે, જેમાં 35 લાખથી વધુ લોકો જોડાય છે. આ ક્ષેત્ર 25 લાખથી વધુ મહિલા વણકરો અને સંલગ્ન કામદારોને જોડે છે જે તેને મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બનાવે છે. હાથશાળ વણાટ ભારતીય સાંસ્કૃતિક વારસાના સૌથી સમૃદ્ધ અને સૌથી જીવંત પાસાઓમાંનું એક છે. આ ક્ષેત્રનો ફાયદો એ છે કે તે ઓછી મૂડી સઘન છે, શક્તિનો ન્યૂનતમ ઉપયોગ કરે છે, પર્યાવરણને અનુકૂળ છે, નાના ઉત્પાદનમાં લવચીકતા ધરાવે છે, નવીનતાઓ માટે ખુલ્લાપણું ધરાવે છે અને બજારની જરૂરિયાતોને અનુકૂલનક્ષમતા ધરાવે છે. નાના બેચ કદનું ઉત્પાદન કરવાની તેની વિશિષ્ટતા અને ક્ષમતા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ હોવાથી, હાથશાળ ઉત્પાદનોની આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક બજારમાં ખૂબ માંગ છે. આ પુસ્તક જીવંત અને જટિલ ભારતીય હાથશાળ અને ટકાઉ ફેશન અને સચેત વપરાશમાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

આ પુસ્તકમાં ભારતભરમાં વાસ્તવિક દુનિયાના કેસ સ્ટડી દ્વારા કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ માપવા માટેના સરળ પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં કોટન બેડશીટ, ફ્લોર મેટ્સ, ઇકત સાડીઓ, બનારસી સાડીઓ અને અન્ય પ્રતિષ્ઠિત હેન્ડલૂમ વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ઓછા ખર્ચે ડેટા સંગ્રહ માટેની પદ્ધતિઓ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉત્પાદન વધારવા માટે ખાસ કરીને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્ર માટે રચાયેલ ઉત્સર્જન માપન પદ્ધતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

આ અહેવાલ/પુસ્તક IIT દિલ્હીના હેન્ડલૂમ અને ટેક્સટાઇલ અને ફાઇબર એન્જિનિયરિંગ વિભાગના વિકાસ કમિશનરના કાર્યાલય વચ્ચે સંશોધન સહયોગ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજી, વીવર્સ સર્વિસ સેન્ટર્સ, ગ્રાસરૂટ્સ વીવર ગ્રુપ્સ, ગ્રીનસ્ટીચ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને મુખ્ય સરકારી એજન્સીઓના નિષ્ણાતો સાથે વ્યાપક પરામર્શ અને ગાઢ સહયોગનો સમાવેશ થતો હતો. આ પુસ્તક વૈશ્વિક આબોહવા રિપોર્ટિંગ ધોરણોને એકીકૃત કરે છે. જ્યારે તેમને ભારતના અનન્ય કાર્યકારી સંદર્ભમાં અનુકૂલિત કરે છે, જેનાથી ક્ષેત્રને ટકાઉ વિકાસ પ્રાપ્ત કરવા માટે સશક્ત બનાવવામાં આવે છે.

મંત્રાલય તમામ હિસ્સેદારો, મીડિયા પ્રતિનિધિઓ અને જનતાને આ સીમાચિહ્નરૂપ અહેવાલના તારણો શોધવા અને લાગુ કરવા વિનંતી કરે છે - જે હરિયાળા, વધુ સ્થિતિસ્થાપક ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગ તરફની સફરમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.

AP/IJ/GP/JD