નીતિ આયોગ આવતીકાલે 18 જુલાઈ, 2024 ના રોજ “ઈલેક્ટ્રોનિક્સ: પાવરિંગ ઈન્ડિયાઝ પાર્ટિસિપેશન ઇન ગ્લોબલ વેલ્યુ ચેઈન્સ” શીર્ષક હેઠળનો તેનો અહેવાલ અનાવરણ કરશે. આ અહેવાલ ભારતના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રના તેના અવકાશ અને પડકારો સહિત વ્યાપક વિશ્લેષણનું પરિણામ છે. આ અહેવાલમાં દેશને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વૈશ્વિક ઉત્પાદન હબ બનવાનો રોડમેપ આપવામાં આવ્યો છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના 70% ગ્લોબલ વેલ્યુ ચેઇન (GVC) વસ્તુઓનો સમાવેશ કરે છે જે ભારતની તેની GVC સહભાગિતાને વધારવાની નિર્ણાયક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે. GVC લેન્ડસ્કેપમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ, ઓટોમોબાઇલ્સ, રસાયણો અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોને પ્રાધાન્ય આપીને આ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. GVC ની અંદર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્ર નોંધપાત્ર સ્થાન ધરાવે છે કારણ કે લગભગ 80% ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ GVC માંથી આવે છે.

નાણાકીય વર્ષ 2023 માં, ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે નિકાસનું નોંધપાત્ર મૂલ્ય નોંધ્યું હતું, જેણે ભારતની કુલ વેપારી નિકાસમાં 5.32% નો નોંધપાત્ર હિસ્સો આપ્યો હતો. આ ક્ષેત્રનું નિકાસ પ્રદર્શન વૈશ્વિક બજારમાં તેની સ્પર્ધાત્મકતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય માંગને મૂડી બનાવવાની તેની ક્ષમતાને દર્શાવે છે. તેણે વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લેન્ડસ્કેપમાં ભારતનું સ્થાન પણ વધાર્યું છે. GVC સહભાગિતાના સંદર્ભમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્ર ઘણું ઊંચું છે. તે કોઈ ચોક્કસ દેશ અથવા અર્થતંત્ર સુધી સીમિત નથી અને તે અનેક ભૌગોલિક ક્ષેત્રો અને કંપનીઓમાં ફેલાયેલું છે.

હાલમાં, ભારતના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં મુખ્યત્વે ઈલેક્ટ્રોનિક સામાનની અંતિમ એસેમ્બલીનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે બ્રાન્ડ્સ અને ડિઝાઇન કંપનીઓએ ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ સર્વિસિસ (EMS) કંપનીઓને એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ અને પેકેજિંગ કાર્યોનું આઉટસોર્સિંગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, ત્યારે ડિઝાઇન અને ઘટકોના ઉત્પાદન માટેની ઇકોસિસ્ટમ પ્રારંભિક તબક્કે છે.

વિકસીત ભારત બનવા તરફની ભારતની સફરમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્ર નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. ગ્લોબલ વેલ્યુ ચેઈન્સમાં સામેલ થઈને મેક-ઈન-ઈન્ડિયાને વેગ આપીને તે હાંસલ કરી શકાય છે. આ પરિપ્રેક્ષ્ય સાથે, નીતિ આયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદન પાવરહાઉસ બનવા માટે દેશ માટે રોડમેપ સૂચવતા વિષય પર એક વ્યાપક અહેવાલ બહાર પાડશે.

AP/GP/JD