Factsheet Details:Factsheet Details

Farmer's Welfare

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಯುಗ

प्रविष्टि तिथि: 12 AUG 2026 17:53 PM

"ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವುದು"

ಕೃಷಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವುದು

ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಬಲವಾದ ರೈತ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ ಕೃಷಿಯು, ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 46.1 ರಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಶೇಕಡಾ 5-6 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ನೆರವಾಗಿವೆ. ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರ ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಲ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಕ್ಷೀರೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಸರಪಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ, ಆದಾಯ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜಿವಿಎ 2014-15 ರಲ್ಲಿ ₹20.94 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ₹52.08 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯು 2013-14 ರಲ್ಲಿ ₹27,663 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ₹1,40,528.78 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೊಯ್ಲು

ಒಟ್ಟು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2013-14 ರಲ್ಲಿ 265.05 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ (ಮೂರನೇ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಅಂದಾಜು) 376.56 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2013-14 ರಲ್ಲಿ 280.70 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ (ಎರಡನೇ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಅಂದಾಜು) ಸುಮಾರು 377.78 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ 27.51 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ (ಮೂರನೇ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಅಂದಾಜು) 43.06 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ

ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ 23 ಕಂತುಗಳ ಮೂಲಕ ₹4.47 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರೈತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
23 ನೇ ಕಂತಿನಡಿ, ₹18,984 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, 9.49 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ

2016-17 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ, 92.46 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ ₹1.96 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 24.31 ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ

ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆ ಖರೀದಿ ಪ್ರಮಾಣವು 2004-2014 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 698.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2014-2026ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1,229.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯ ಮೌಲ್ಯವು 2004-2014ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹7.41 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ 2014-2026ರ ಅವಧಿಗೆ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರವರೆಗೆ) ₹26.32 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಭತ್ತದ (ಗ್ರೇಡ್ 'ಎ') ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹1,400 ರಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹2,461 ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಗೋದಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹1,400 ರಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹2,585 ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆ

ಆಗಸ್ಟ್ 3, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

2025-26 ರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 7.28 ಕೋಟಿ ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಖಾತೆಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.
ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮೊತ್ತವು ₹10.08 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಮಾನ್-ಧನ್ ಯೋಜನೆ

ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 24.96 ಲಕ್ಷ ರೈತರು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

“ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯತ್ತ”

ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆ

ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 26.09 ಕೋಟಿ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 70,002 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಸಖಿಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪರಂಪರಾಗತ್ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ

ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ (ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ), 18.93 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 33.63 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಯವ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಿಷನ್

ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ (30 ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ), 2.36 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಡಿ ತರಲಾಗಿದ್ದು, 2.74 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್

2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 10.32 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 20.93 ಲಕ್ಷ ರೈತರನ್ನೊಳಗೊಂಡ 18,893 ಗುಂಪುಗಳನ್ನು (ಕ್ಲಸ್ಟರ್) ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

· 33.89 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 22.47 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 14.43 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಉರ್ಜಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಏವಂ ಉತ್ತಾನ್ ಮಹಾಭಿಯಾನ್

ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

ಕೃಷಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 11.49 ಲಕ್ಷ ಆಫ್-ಗ್ರಿಡ್ ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

· ಫೀಡರ್-ಮಟ್ಟದ ಸೌರೀಕರಣದ (ಫೀಡರ್-ಲೆವೆಲ್ ಸೋಲರೈಸೇಶನ್) ಮೂಲಕ 15.89 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

· ರೈತರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,726 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ 21.77 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ಇದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು

ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಗದಿತ 81.35 ಕೋಟಿ ಗುರಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ 80.56 ಕೋಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿವೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 79.8 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರ್ಥಕ್ ಪಿಡಿಎಸ್ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೇಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಡಿತರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ-ಆದಾಯದ ನೆರವು ಯೋಜನೆ) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮುಂಬರುವ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ₹25,530 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುವ 81.35 ಕೋಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಪಿಒಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 10,000 ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
31 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 79,630 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಗಣಕೀಕರಣಕ್ಕೆ (ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕರಣ) ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 05, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 63,707 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಆಧಾರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್) ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ

ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 1,656 ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಾಮ್‌ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1.89 ಕೋಟಿ ರೈತರು ಮತ್ತು 2.78 ಲಕ್ಷ ವರ್ತಕರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 369.18 ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 12,353 ಶೇಖರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿ

18,893 ಗೋದಾಮುಗಳು, 3,110 ಶೀತಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್)/ಕೋಲ್ಡ್ ಚೈನ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು 2,105 ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ₹785.86 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ₹4,064 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆ

ಜೂನ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ₹3,271.44 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 34 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಪಿಎಲ್‌ಐ ಬೆಂಬಲಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟವು 2019-20 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದ ₹58,758 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2025-26 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹1,08,854 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ

ಜೂನ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ, 1,256 ಯೋಜನೆಗಳು (ಕೊಯ್ಲೋತ್ತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು) ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ, ಇದರಿಂದ ಸುಮಾರು 37.76 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಷಕ್ಕೆ 294.21 ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ 9.16 ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು

ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯವು 2014-15 ರಲ್ಲಿ 32.08 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ 54.70 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 70.5 ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ ರಫ್ತಿನ ಪಾಲು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 13.7 ರಿಂದ 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 20.4 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 49 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ರೈತರ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ

ಆಗಸ್ಟ್ 3, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ

ದೇಶಾದ್ಯಂತ 10.31 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರ ಐಡಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, 2025-26 ರ ರಬಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ 648 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 31.3 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಮೀನು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ- ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 73 ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು 436 ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ್‌ವಿಸ್ತಾರ್- ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ವೇದಿಕೆಯು 3 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು, 72 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದೆ.

ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ರೈತರ ಸಬಲೀಕರಣ

ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು

ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 731 ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

· 2021-22 ಮತ್ತು 2023-24 ರ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 58.02 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

2024-25 ರ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 18.56 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರೋದ್ಯಮ

ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು 2014-15 ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 12.77 ರಷ್ಟು ಸಂಯೋಜಿತ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು (CAGR) ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಗೆ ₹6,153.46 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

· ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ತಳಿ-ರಹಿತ ದನಗಳ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 927 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಂದ, 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,343.2 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

· ಎಮ್ಮೆಗಳ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,880 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಂದ, 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2,365.2 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಸರಾಸರಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ (ಬೋವೈನ್) ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,648 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಂದ, 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2,251 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ತಲಾ ಹಾಲಿನ ಲಭ್ಯತೆಯು 2024-25 ರಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 485 ಗ್ರಾಂಗೆ ತಲುಪಿದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ ದಿನಕ್ಕೆ 394 ಗ್ರಾಂಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇಕಡಾ 70 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2014-15 ರಲ್ಲಿ 146.31 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2024-25 ರಲ್ಲಿ 248 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ:
ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿದ್ದು, 2014-15 ರಲ್ಲಿ 78.48 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ (ಬಿಲಿಯನ್) 2024-25 ರಲ್ಲಿ 149.11 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ತಲಾ ಮೊಟ್ಟೆ ಲಭ್ಯತೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 62 ರಿಂದ 2024-25 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 106 ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ 6.69 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2024-25 ರಲ್ಲಿ 10.50 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯ ₹2,761.80 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2013-14 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದ 95.79 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2024-25 ರಲ್ಲಿ 197.75 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಸಾಮುದ್ರಿಕ ಆಹಾರ (ಸೀಫುಡ್) ರಫ್ತು 2013-14 ರಲ್ಲಿ 3.64 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಂದ 2025-26 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8.46 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹2,500 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:
28,489 ಮೀನು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳು
1,394 ಜೀವಂತ ಮೀನು ಮಾರಾಟ ಘಟಕಗಳು, 6,018 ಮೀನು ಕಿಯೋಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 117 ಮೀನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು
775 ಶೀತಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ 24 ಸಗಟು ಮೀನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು

ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಲದ ಬೆಂಬಲ

ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 6.83 ಲಕ್ಷ ಅರ್ಜಿಗಳು ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 6.77 ಲಕ್ಷ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, 2026 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ 4.82 ಲಕ್ಷ ಅರ್ಜಿಗಳು ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕೆಸಿಸಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು 4.39 ಲಕ್ಷ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ತಲುಪಿವೆ. 33 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲದ (ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಿಷೇಧಿತ/ಕ್ಷಾಮ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 7.44 ಲಕ್ಷ ಮೀನುಗಾರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೂಲಕ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಮಿಷನ್

ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

ಕೋಳಿ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಹಂದಿ, ಒಂಟೆ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತೆ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 4,084 ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ (ಬ್ರೀಡ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
1.61 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇವಿನ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,
₹1,386.18 ಕೋಟಿ ಅನುಮೋದಿತ ಸಹಾಯಧನದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹2,948.68 ಕೋಟಿ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ 4,321 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ

ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 418 ಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಪಶುಧನ್

ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

ನೋಂದಾಯಿತ ಜಾನುವಾರು ಮಾಲೀಕರು: 9.84 ಕೋಟಿ, ವಿತರಿಸಲಾದ ಪಶು ಆಧಾರ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 38.53 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು, ಒಟ್ಟು ಲಸಿಕೆಗಳು: 168.67 ಕೋಟಿ.

ಕ್ಷೀರೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ,

36,611 ಹೊಸ ಹಾಲಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
34,557 ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಹಾಲಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಿನಕ್ಕೆ 168 ಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ (ಚಿಲ್ಲಿಂಗ್) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
76,748 ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ತಪಾಸಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಶು ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆ

ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಆರ್‌ಜಿಎಂ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 47,687 ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಹುೋದ್ದೇಶ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, 24 ಐವಿಎಫ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, 48 ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 28 ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

· ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ 17.27 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 5.98 ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

ವೇಗವರ್ಧಿತ ತಳಿ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 7,959 ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (ಎಂಬ್ರಿಯೋ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್), 1,666 ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು 1,223 ಕರುಗಳು ಜನ್ಮತಾಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1,142 ಕರುಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ಪಶುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಸ್ಥಿರತೆಯು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ

ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗಕ್ಕೆ 132.49 ಕೋಟಿ ಡೋಸ್ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರುಸೆಲ್ಲೋಸಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ 4 ರಿಂದ 8 ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ 3.17 ಕೋಟಿ ಹೆಣ್ಣು ಜಾನುವಾರು ಕರುಗಳಿಗೆ ಬ್ರುಸೆಲ್ಲೋಸಿಸ್ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರುಸೆಲ್ಲೋಸಿಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅರ್ಹ ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳಿಗೆ 296.74 ಲಕ್ಷ ಲಸಿಕೆ ಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೊಬೈಲ್ ವೆಟರಿನರಿ ಯುನಿಟ್‌ಗಳು (ಸಂಚಾರಿ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕಗಳು)

ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 29 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 4,019 ಸಂಚಾರಿ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಉಚಿತ ಕರೆ ಸಂಖ್ಯೆ (ಟೋಲ್-ಫ್ರೀ ಸಂಖ್ಯೆ) 1962 ರ ಮೂಲಕ ರೈತರ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇವು 119.77 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, 245.05 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿವೆ. ಇದು ರೈತರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.

References

Cabinet

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2292437&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2265788

Ministry of Agriculture and Farmers Welfare

https://agriwelfare.gov.in/Documents/DAFW_AnnualReport_2025_26_En.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2237739&reg=48&lang=2

https://agriwelfare.gov.in/en/StatHortEst

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2260618&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2290633&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2289031&reg=48&lang=2

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU1656_xhexVu.pdf?source=pqals