गोवा, 20 नोव्हेंबर 2026
जगभरात आपल्या निसर्गरम्य दर्यादेगांखातीर, समृद्ध सांस्कृतिक दायजाखातीर आनी अतुलनीय आतिथ्यशीलतेखातीर फामाद आशिल्ल्या गोंयची आनीक एक वळख आसा, ती म्हळ्यार हांगाच्यो काणयो आनी त्या काणया फाटली मनश्या. 57व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांत (IFFI), खास निवड केल्ल्या चित्रपटांच्या माध्यमांतल्यान गोंयची ही वेगळी बाजू रुपेरी पडद्याचेर प्रदर्शित करतात. ह्या चित्रपटांनी स्थानिक जीवन, मानवी नातीं, यादी आनी अणभवांचो वेध घेतला.
21 ते 28 नोव्हेंबर ह्या काळांत पणजे आयनॉक्स चित्रपटगृहांत ह्या चित्रपटांचें प्रदर्शन जातलें. ह्या संग्रहांत वेगवेगळे भावनिक पैलू उलगडपी चित्रपटांचो आस्पाव आसा. आपल्याच सद्सद्विवेकबुद्धीकडेन झुजपी एक वयोवृद्ध बायल, विस्मृतीत गेल्लो एक स्थानिक नायक ज्याचो भूतकाळ परत मुखार येता, आपल्या कुटुंबाकडेन समेट घडोवन हाडपाक धडपडपी एक धूव आनी आपलें वडिलोपार्जित घर वाचोवपाखातीर संघर्ष करपी एक वयोवृद्ध गांवकार, अशा वेगवेगळ्या मानवी अणभवांचें दर्शन ह्या चित्रपटांनी घडटा.
कोंकणी आनी मराठी भाशेंतल्या ह्या चित्रपट संग्रहांत, फिचर आनी लघुपट अशा दोनूय प्रकारच्या चित्रपटांचो आस्पाव आसा. कौटुंबिक नातीं, सामाजिक वास्तव, वैयक्तिक संघर्ष, ओळख, भुरगेपण, एकसुरेपण आनी आत्मशोध अशा साबार विषयांचो ह्या चित्रपटांनी वेध घेतला. सामके वैयक्तिक अणभव मांडपी कथां सावन हलक्या फुलक्या विनोदी चित्रपटां मेरेन आनी विचार करपाक लावपी नाट्यकृतींमेरेन विविध प्रकारचे चित्रपट प्रेक्षकां मुखार येतले. ह्या चित्रपटांतल्यान गोयातल्या बदलत्या चित्रपटनिर्मिती विश्वाची वळख प्रेक्षकांक जातली.
गोंयच्या चित्रपट निवडीची एक झलक:
आसेसाव (ANCESSAO)

दिग्दर्शक: मांगिरीश जे. बांदोडकर | भास: कोंकणी | काळ: 30 मिनटां
गोयातल्या एका शांत गांवांत घडपी ‘आसेसाव’ ही कथा एकाकी जीण जगपी एका वयोवृद्ध बायल मनशे भोंवतणी फिरता. आपल्या जिणेंतल्या शांततेक ती दुसऱ्यांविशीं गजाली करून भरून काडटा. स्वतःच्या दुःखाक सामोरें वचपाक असमर्थ आशिल्ल्या ह्या बायल मनशेक, अखेरेक दुसऱ्यांविशीं गजाली करप म्हळ्यार आपल्या मनांतल्या भरूंक नाशिल्ल्या जखमे पसून, पयस पळपाची एक पळवाट आसा, हाची अखेर जाणीव जाता. अंतर्मनान बदलपाची जाणीव करून दिल्या उपरांत, ती आपले वागणें सुदारपाचो निश्चय करता. पूण तिच्यांत जाल्लो हो बदल चड काळ टिकना.
उमेश (UMESH)

दिग्दर्शक: वर्धन विजयकुमार कामत | भास: कोंकणी | काळ: 1 वर 39 मिनटां
एकेकाळ स्थानिक नायक म्हणून नावाजिल्लो उमेश, आतां गोयातल्या एका गांवगिऱ्या गांवांत एकांताचें जीवन जगता. ल्हान-मोटी कामां करून तो आपलो उदरनिर्वाह करता आनी भूतकाळांतल्या एका अनुत्तरित प्रश्नाच्या यादींत त्राशिल्लो आसा. अँटोन आनी रोहन हे चित्रपट निर्मिती करपाची आकांक्षा आशिल्ले दोन तरणाटे, उमेशाचेर माहितीपट तयार करपाखातीर गांवांत येतात तेन्ना ताच्या जिणेक अनपेक्षित वळण मेळटा. गांवांतल्या अफवा आनी अर्धसत्यांचो नियाळ घेताना, तांकां उमेशाची विस्मृतींत गेल्ली प्रतिभा आनी ताच्या एकटेपणा फाटली वेदनादायक परिस्थिती उगड जाता. ल्हवू ल्हवू तांचेमदीं विश्वासाचें नातें निर्माण जावंक लागता; पूण उमेश कॅमेऱ्याविशीं चडाधिक साशंक जावंक लागता. ‘उमेश’ हो चित्रपट व्यक्तीची वळख, विश्वास आनी विस्मृतींत गेल्ल्या वारशाची किंमत ह्या विषयांचो वेध घेता.
शकुंतला

दिग्दर्शक: प्रसाद एम. नायक | भास: कोंकणी | काळ: 11 मिनटां
मोग, वळख आनी परंपरा हांचेर आधारित ही एक भावस्पर्शी कौटुंबिक कथा. आपल्या शेजारच्या एका ख्रिस्ती तरणाट्या वांगडा लग्न केल्या उपरांत, शकुंतला आपले पारंपरिक विचारांच्या कुटुंबापासून वेगळे जाता. कितलीश्याच वर्सां उपरांत, तिच्या बापायच्या मरणा उपरांत तिका तांच्या अंत्यसंस्कारांत सहभागी जावपाची संद नाकारपांत येता. बाराव्या दिसाच्या धार्मिक विधीची वेळ लागी येता तशे, शकुंतला आपलें बालपण गेल्ल्या घरांत परत वचपाचें धाडस करता. ह्या प्रवासांत तिका दबून उरिल्ल्या कौटुंबिक संघर्षांक आनी सामाजिक टीकेक सामोरें वचचें पडटा. तिचो हो प्रवास फकत एका धार्मिक विधींत सहभागी जावपापुरतो मर्यादित ना, तर एक धूव म्हणून आपलें कुटुंबांतलें स्थान परत मेळोवपाचो आनी प्रेम परंपरांची बंधनां ओलांडूंक शकता काय, ह्या प्रश्नाचो वेध घेवपाचो आसा.
पूर्णता

दिग्दर्शक: श्रावण काणकोणकार | भास: कोंकणी | काळ: 25 मिनटां
जायो म्हळ्यार मोगऱ्याच्या फुलांचो एक हार. ह्या हाराच्या प्रवासाच्या माध्यमांतल्यान ‘पूर्णता’ हो चित्रपट ताच्या संपर्कांत येवपी विविध जीवनांचें दर्शन घडयता. सुख-दुःखाच्या वेगवेगळ्या क्षणांनी लोकांच्या आयुष्यांत दिलासो, आशा आनी आनंद निर्माण करपी ह्या हाराची ही कथा आसा. फुलां ल्हवू ल्हवू कोमेजत गेलीं तरी ती लोकांचीं आयुष्यां सुंदर करपाचें काम चालूच दवरतात. जीविताचें सातत्य आनी जीविताच्या उद्देशाचेर हो चित्रपट चिंतन करता. एका जीविताचो अंत जालो तरी दुसरें जीवित ताचो प्रवास फुडें चालू दवरता, हो संदेश ह्या चित्रपटांतल्यान मेळटा.
नॉईज (NOISE)

दिग्दर्शक: सुविधा तोरगल बखले | भास: कोंकणी | काळ: 16 मिनटां
मानवी वर्तन आनी नातेसंबंधांचो जवळीकेंतल्यान वेध घेवपी ‘नॉईज’ हो चित्रपट तारा हिच्या कथेवयल्यान उलगडटा. त्रासदायक नात्यांतल्यान आनी आपल्याक मानसिक त्रास दिवपी वारंवार घडपी वर्तनाच्या पद्धतींतल्यान सुटकेचो यत्न ती करता. स्वतःक सावरून नव्यान आयुष्य सुरू करपाचे कितलेय यत्न करूनय, ती परत परत परिचित परिस्थितींक ओढली वता. चित्रपटांत परत परत दिसपी एक पोरनो पंखो, अशा वर्तनाच्या पुनरावृत्तीचें प्रतीक म्हणून दाखयला. बदलाची गरज कळून लेगीत स्वतःत बदल घडोवन हाडप कितले कठीण आसता, ह्या मध्यवर्ती विचाराचें प्रतिबिंब ह्या चित्रपटांत दिसता.
दर्या

दिग्दर्शक: किशोर अर्जुन | भास: मराठी | काळ: 25 मिनटां
‘दर्या’ ही आकाश ह्या भुरग्याची कथा. आकाशाक सेरेब्रल पाल्सी आसा आनी ताची दृष्टी अधू आसा. ताणें आज मेरेन दर्या केन्नाच पळोवंक ना. दर्या विशीं ताका फकत गजाली, आवाज आनी आपल्या कल्पनेंतल्यानच म्हायती आसा. एक दिस ताचो आजो ताका अनपेक्षितपणान समुद्रकिनाऱ्याचेर घेवन वतात आनी आकाशाक आपल्या दीर्घकाळाच्या स्वप्नांतल्या जगाचो अणभव घेवपाची संद मेळटा. समुद्राचो पयलो अणभव कितलो खोल आनी भावस्पर्शी आसूं शकता, हाचो वेध हो चित्रपट घेता. तशेंच, एखादी गजाल खऱ्या अर्थान पळोवपाक फकत डोळ्यांनी दिसपाची गरज आसता अशें ना, हाची जाणीव हो चित्रपट करून दिता.
परफेक्ट शॉट (PERFECT SHOT)
_20261120200134_bece81.jpeg)
दिग्दर्शक: संकल्प साईनाथ परब | भास: कोंकणी | काळ: 14 मिनटां
वसुधा ही चित्रपट निर्मितीचें शिक्षण घेवपी एक तरणाटी विद्यार्थिनी. सिनेमांतली परिपूर्ण फ्रेम मेळोवपाच्या तिच्या ध्यासाचो हळूहळू अतिरेक जाता. सुवर्ण गुणोत्तर (Golden Ratio), सममिती आनी Rule of Thirds ह्या तत्त्वांनी तिच्या ह्या शोधाक आकार दिला. त्याच वेळार, आपल्या दिवंगत बापायविशीं तिच्या मनांत अनुत्तरित भावना आसात. बापायन आपल्याखातीर मोलाचें कांयच दवरूंक ना, अशें तिका दिसता. पूण भूतकाळांतल्यो यादी परत उफाळून येतात, तशी दृश्यात्मक परिपूर्णतेच्या तिच्या शोधाचें रूपांतर, स्वतःचो शोध घेवपी वैयक्तिक प्रवासांत जाता. मानवी नातेसंबंध आपलो दृष्टिकोन आनी सर्जनशीलता कशें घडयतात, हाचो वेध हो चित्रपट घेता. तशेंच, अर्थपूर्ण कथाकथन फकत सिनेमाच्या तांत्रिक नियमां मेरेन मर्यादित नासता, हो विचारय चित्रपट बेसबरो मांडटा.
बापो काळे (BAPO KALE)
_20261120200155_e3a99f.jpg)
दिग्दर्शक: क्रिशा राऊळ | भास: कोंकणी | काळ: २४ मिनटां
म्हावशी गांवांत घडपी ‘बापो काळे’ ही कथा एका वयोवृद्ध मनशाची आसा. आपलें वडिलोपार्जित मातयेचें घर सोडपाक तो नकार दिता. आपत्कालीन स्थलांतराची ड्रिल ताच्या घरा मेरेन पावता, तेन्ना ही परिस्थिती निर्माण जाता. सुरवेक एक नियमित ड्रिल म्हणून सुरू जाल्ल्या ह्या उपक्रमाक लागून विस्थापन, गमाविल्लीं घरां आनी बदलत्या गांवाच्यो यादी, परत ताज्यो जातात. एका तणावपूर्ण राती बापो आनी ताची घरकान्न भागी ह्या दोघांकय प्रशासनाच्या अधिकाऱ्यांक सामोरें वचचें पडटा. ह्या संघर्षाच्या फाटभुयेर तांचें घर म्हळ्यार फकत निवाऱ्याचो जागो न्हय, तर व्यक्तीची वळख, प्रतिष्ठा, यादी आनी आपल्या जमनी कडेन आशिल्ल्या अतूट नात्याचें एक प्रभावी प्रतीक आसा, हें चित्रपटांतल्यान अधोरेखित जाता.
वुडवर्म (रोटो) – WOODWORM (ROTO)

दिग्दर्शक: अखिल लोटलीकार | भास: कोंकणी | काळ: 22 मिनटां
‘वुडवर्म (रोटो)’ ही एका जिद्दी क्लिनिक रिसेप्शनिस्टेची कथा. आपल्या भयणीक शाळेंतल्या सर्तींत जैत मेळोवपाक मजत करपाच्या यत्नांत ती कुटुंबांतल्या गोंधळाच्या परिस्थितींतल्यान मार्ग काडटा. पूण कुटुंबाची जबाबदारी आनी आपल्या भयणीचीं आकांक्षां हांचेमदीं समतोल राखपाचो यत्न करतना, तिच्या दिशेन एक अनपेक्षित धोको वाडत वता.
चिअर्स! (CHEERS)
_20261120200245_76b793.jpg)
दिग्दर्शक: अनुराग वेर्डेकर | भास: कोंकणी | काळ: १९ मिनटां
आपल्या सदच्या एकसुरी जीवनाक कंटाळिल्ले दोन तरणाटे एक अनवळखी बस धरून वयस्कांच्या अपरिचित विश्वांत, एका दिशाहीन प्रवासाक सुरवात करतात. ह्या प्रवासांत तांची सफर एका जुन्या किल्ल्याचेर, न्हय पार करपी फेरीबोटींतल्यान आनी शेवटाक एका निर्जन धबधब्याचेर पावता. थंय ते अचानक आपलें पयलें मद्यपेय विकत घेवपाचो निर्णय घेतात. आपलें वय लिपोवपाच्या तांच्या अयशस्वी प्रयत्नांतल्यान तांची असुरक्षितता उघड जाता आनी वयस्कांचें जग आपुण कल्पना केल्लें तितकें सोपें ना, हाची तांकां जाणीव जाता.
मीडियम पीस (MEDIUM PIECE)

दिग्दर्शक: जय आमोणकर | भास: मराठी | कालावधी: २३ मिनिटां
एका ग्रामीण गांवांत घडपी ह्या आंबट-गोड विनोदी नाट्याची सुरवात एका कसाईच्या दुकानांतल्यान पळून वचपी कोंबड्या पासून जाता. परत परत कोंबड्यो पळून वतात म्हणून दोष दिल्लो कसाई एक वेगळो उपाय काडटा. तो कोंबड्यांचें मनोरंजन करपाखातीर दुकानांत टेलिव्हिजन बसयता. पूण थोड्याच दिसांनी तो स्वतःच टीव्हीच्या आहारी वता. हाचो परिणाम ताच्या वागणुकेर, जबाबदारीचेर आनी बायले वांगडच्या नात्यार जाता.
हेल्थ सेंटर (HEALTH CENTRE)
_20261120200335_fa2050.jpeg)
दिग्दर्शक: अनूप सरदेसाई | भास: कोंकणी | कालावधी: २ वरा ७ मिनिटां
एका गोंधळपूर्ण सरकारी भलायकी केंद्राच्या फाटभुयेर आधारित ‘हेल्थ सेंटर’ हो चित्रपट, ताचे प्रमुख वैद्यकीय अधिकारी डॉ. श्रीधर कामत हांच्या नैतिक पेचप्रसंगाची कथा सांगता. ते सुरभी नावाच्या एका तरुण बलात्कार जाल्ल्या पीडितेक लागून निर्माण जाल्ल्या नैतिक पेचप्रसंगात आडकतात. भ्रष्ट राजकारणी आणि पोलीस, पीडीतेचेर अजय नावाच्या एका प्रभावशाली आरोपी आड केल्ली कागाळ फाटी घेवपाचो दबाव घालतात. कामगार संपाच्या मजगती, ते एका कोमात आशिल्ल्या दुयेंतीची काळजी घेवपाखातीर धडपडटा, जाचे चली मनीषा रुग्णालयाच्या मर्यादित संसाधनांचेर निंबून आसता. निमाणे सुरभि भंयाक बळी पडटा तेन्ना डॉ. कामत निशेध म्हणून राजिनामो दिवचे पयलीं अजयाक गुप्तपणान घातक इंजेक्शन दिवन, न्याय स्वताच्या हातांत घेता, तेच बरोबर कोमांत आशिल्लो दुयेंती लायफ सपोर्टाचेर उरतलो हाची खात्री करता. धा वर्सां उपरांत ताचो पूत राज ह्या नव्या भलायकी केंद्रात कामाक लागता आनी फाटले सगळे परत यादीत येता. राज थंय एका वरिश्ठ दोतोराक मेळटा, आनी ते दुसरे कोण न्हय तर सुरभीच आसता.
दर वर्सा नोव्हेंबरांत संवसारभरांतल्या चित्रपट निर्मात्यांक, सिने मोगींक आनी सृजनशील लोकांक येवकार दिवन 2004 वर्सा सावन, भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचें गोंय हे कायम स्वरूपी घर जाला. 20 ते 28 नोव्हेंबर 2026 मजगती ‘स्टोरीज विदाऊट बॉर्डर्स’ ह्या विशयाचेर जावपी ही इफ्फींची 57वी आवृत्ती भौगोलिक, भाशीक आनी संस्कृतीक मर्यादा हुंपुन, वांटून घेतिल्ल्या अणभवांतल्यान प्रेक्षकांक जोडपाची सिनेमाची तांक मनयता.
गोंयच्या चित्रपटाची ही निवड हे भावनाचें योग्य प्रतिबिंब आसा. गोंयच्या दिसपट्ट्या जिणेंत, सांस्कृतीक परंपरेंत आनी समाजीक वास्तवांत रुजल्ल्या ह्या बारा चित्रपटांतल्यान एका विशिश्ट सुवाते सावन भायर सरपी कथा, ताचे परस खूब पयस आशिल्ल्या प्रेक्षकां कडेन कसो संवाद सादपाक शकतात तें दाखयतात.
हे चित्रपट कुटुंबीक संबंद, अस्मितायेचे प्रस्न, भुरगेपण, एकसुरेपण वा समाजीक जिणेंतल्यो गुंतागुंतीं ह्या सारकेल्या विषयांचो सोद घेतात. ते थळाव्या अणभवांनी घडिल्ले पूण सार्वत्रिक भावनांनी जोडिल्लो दृष्टिकोन सादर करता.
कोंकणी आनी मराठी सिनेमा आंतरराष्ट्रीय माचयेर हाडून इफ्फीची 57वी आवृत्ती ह्या आवाजांक तांच्या तात्काळ सांस्कृतीक आनी भाशीक संदर्भा भायर भोंवपाची संद निर्माण करता. संवसारभरांतल्या प्रेक्षकांक गोंयचो फकत एक गंतव्य म्हूण न्हय, तर हांगाच्या लोकांच्या जिवितांतल्यान, यादींनी आनी कथांनी गोंयचो सोद घेवंक मेळटा. अंदूं महोत्सवाच्या ‘स्टोरीज विदाऊट बॉर्डर्स’ ह्या विशयाचेर जाल्ली चित्रपटांची निवड आमका याद करून दिता, कथांची सुरवात जरी थळाव्या पावड्यार जाल्या आसली, तरी हेरांक प्रभावित करपाक, जोडपाक आणि काळजाक हात घालपाक ह्या चित्रपटांक कसलीच शिम लागना.
* * *
पीआयबी मुंबई | मनाली प्रभूगांवकर/मोनाली प्रभू/दर्शना राणे