Mynjur ka Kynhun Myntri ïa ka skhim Capex Support ban kyntiew ïa ka jingpynmih ïa ki marpoh khyndew ki ba kongsan da kaba pynlut 2,814 klur tyngka na ka bynta ka jingpynmih ïa u Lithium bad Nickel

Ka kynhun myntri jong ka sorkar pdeng, ha ka jingialam jong U Myntri Rangbahduh ka ri U Narendra Modi, ka la mynjur ïa ka  skhim ‘Capex Support’ ban kyntiew ïa ka jingpynmih marpoh khyndew’ ha ka jingpynlut pisa kaba kot 2,814 klur  tyngka ha ka por kaba san snem.

Ka jingpynmih ia ki marpoh khyndew ki ba kongsan ka dang long ka ba la pynleit jingmut tang ha ki katto katne ki ri ne ki jaka ha ka pyrthei. Kane ka pynlong ïa ki lad pynpoi mar ban shah ktah na ki jingeh kiba mih na ka jingïadei hapdeng ki ri ha ka saiñ pyrthei, ka jingkylla ha ka jingkiew bad jinghiar jong ki dor, bad ka jingpynsangeh ne jingpynjari kyndon ha ka rukom pynpoi ia ki mar, kaba wanrah ïa ka jingma kaba khraw jong ka rukom pynpoi mar bad ka jinglong shngian jong ka ri ha ka ïoh ka kot. Kane ka don ruh ïa ka jingktah kaba khraw ha ka jing long shngaiñ jong ka ri, ka jinglaitluid jong ka ri ha ka liang ka ïoh ka kot, bad ka jinglah ban pyndep ha ka por kaba biang ïa ki thong ban pynduna ïa ka jingmih jong ki lyer ba pynlyngshop ïa ka mariang.

Kumba ka long mynta, ka India ka dang Shaniah pura ha kiwei pat ki ri ban thied ïa ki wei pat ki jait marpoh khyndew  ki ba dang pyntrei kam bad ki mar poh khyndew kiba paka, Kane ka long namar ba ha ri India, ki jingtei ia ki jaka pyntreikam bad ki jingpynmih ïa ki marpoh khyndew ki ba kongsan ki dang don ha ka kyrdan ka ba dang sdang bad kim pat biang pura. Kine ki marpoh khyndew ki kynthup ïa u Lithium, U Nickel bad U Cobalt. ka India ka dang duna bha ha ka ban pynmih ïa ki marpoh khyndew, bad  Kane ka  wanrah ia shibun ki jingeh ha ki projek kiba heh ha ki kam khaii pateng ha kaba iadei bad ka jingdonkam ia ka pisa kaba heh, ka jingduna ki kor ki bor teknoloji kiba biang bad ka jingkhanglad, ban ioh ia ki marpoh khyndew. Namarkata, ka long kaba donkam ïa ka India ban kyntiew ïa ka jinglah jong ka ban pynmih ia ki marpoh khyndew hapoh la ka jong ka ri, khnang ban lah ban buh ia ki mar  ha ka dor  kaba kham heh, ban pynduna ïa ka jingshaniah ha ki mar kiba wan na kiwei pat ki ri, bad ban tei ïa ka rukom pynmih bad pynpoi mar naduh kaba sdang haduh kaba kut jong ka rukom trei.

Ha ka ba iadei bad kane ka bynta, la thaw ia ka skhim “Capex Support” ban kyntiew ia ka jingpynmih marpoh khyndew da kaba ai jingkyrshan ha ka jingpynlut pisa  na ka bynta ban seng bad pyntreikam ia ki jaka pynmih marpoh khyndew hapoh ka ri. Ka skhim ka thmu ban pyntiew ia ki jinglah ban pynmih ia ki mar poh khyndew hapoh ka ri India, ban lah ban buh ia ki ha ka dor ka heh, ban pynduna ia ka jingshaniah ha ki mar kiba wan na kiwei pat ki ri, bad ban tei ia ka rukom treikam ha kaban pynmih ia ki. Ka skhim ka thmu ban pynkylla ia u Lithium bad u Nickel sha ki compound kiba paka bha. La khmih lynti ruh ba yn lah ban sei ban pynmih ia u Cobalt kum u wei na ki mar kiba mih ha ryngkat bad ka jingpynmih ia u nickel. Kane kan kyrshan ia ki bynta kiba kongsan kum ka jingpyniaid ia ka bor ding ilektrik, ka rukom buh ia ka bor ding, ki tiar ilektrik, ki tiar iada ri, bad ki tiar nar kiba kyrpang bad ki ba babha nalor kiwei kiwei.

Ka skhim ka la thmu ïa ka jingmang pisa baroh kaba kot 2,814 klur tyngka. Ka por jong ka skhim ka long naduh u snem mang tyngka 2026–27 haduh 2030–31. Katkum kane ka skhim, ka Sorkar kan ai jingïarap pisa kaba 30 na ka shispah ha ka jingbei tyngka, na ka bynta ban seng ïa saw tylli ki karkhana pynmih bad pyntreikam ïa ki marpoh khyndew kiba kongsan. Kine ki kynthup ïa ar tylli ki karkhana pynmih ïa u Lithium, ha kaba kawei pa kawei ka rukom pynmih kan ym duna ïa ka 30,000 ton, bad ar tylli ki karkhana pynmih ïa u Nickel, ha kaba kawei pa kawei ka rukom pynmih kan ym duna ïa ka 50,000 ton. Ka jingïarap pisa kaba heh tam kaba ka Sorkar kan ai kan long haduh 500 klur tyngka ïa kawei pa kawei ka kompani kaba pynmih ïa u Lithium, bad haduh 900 klur tyngka ïa kawei pa kawei ka kompani kaba pynmih ïa u Nickel.

Ka rukom jied ia ki nongioh jingiarap kan long ha ki ar bynta. Ha ka bynta ka ba nyngkong, yn bishar bniah ia ki aplikeshon kiba don ia ka jingnang jingtip ha ka liang ka ki kor ki bor teknoloji bad dei tang kito ki nong apply kiba la pyndep ïa kine ki kyndon kin ïoh ïa ka lad ban ïashim bynta ha ka bynta kaba ar, kaba long ka jingïakhun ha ka ban ioh ia ka pisa. Na ka bynta u wei pa u wei u mar poh khyndew, yn jied ia ar ngut ki nongioh jingmyntoi kat kum ka nongrim jong ka jinglut pisa ka ba duna tam, ka ba mut na ka bynta kito kiba duna tam ha ka ban pan jingiarap na ka skim Capex support. Ia ki pisa yn sam ha ki lai bynta kat kum ka jingpyndep ia ki kam ba la buh ha ka por bad ki kyrdan ba la kdew.

Kane ka skhim ka long kawei na ki sienjam kiba kongsan ban kyntiew ïa ki thong jong ka Atmanirbhar Bharat,  da kaba ai jingïarap ha ka ban tei  bad ban pynkhlian ia ïa ki jaka pynmih ïa ki marpoh khyndew hapoh ka ri bad ban ïai bteng  ïa ka jinglah jong ka India ha baroh ki bynta jong ka rukom pynmih ïa ki marpoh khyndewf, naduh ka jingmih jong ki haduh ka jingpynkhreh bad jingpyndonkam ïa ki.

*****