ପୋଷ୍ଟ କରାଯିବା ଦିନାଙ୍କ:
04 NOV 2026 3:34PM by PIB Bhubaneswar
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ବୈଠକରେ ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଦାଲତ (ଏଫଟିଏସସି)ଗୁଡ଼ିକର ପରିଚାଳନା ନିମନ୍ତେ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା (ସିଏସଏସ)ର ଅବଧିକୁ ଅତିରିକ୍ତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି । ଏସବୁ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋକ୍ସୋ (ଯୌନ ଅପରାଧରୁ ଶିଶୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା) ଅଦାଲତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଯୋଜନା ୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୬ ଠାରୁ ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିବ । ଏହି ଯୋଜନାରେ ମୋଟ୍ ୩,୭୮୮.୦୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟବରାଦ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏଥିରେ କେନ୍ଦ୍ର ଭାଗ ୨,୩୫୩.୧୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ଭାଗ ୧,୪୩୪.୮୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି । ନିର୍ଭୟା ପାଣ୍ଠିରୁ କେନ୍ଦ୍ର ଭାଗ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ ।
ଅନୁମୋଦିତ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଗଲା:
- ଏହି ଯୋଜନା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଅର୍ଥାତ୍ ୦୧.୦୪.୨୦୨୬ ରୁ ୩୧.୦୩.୨୦୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିବ
- ଏହି ଯୋଜନାରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶୀଦାର ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋକ୍ସୋ ଅଦାଲତ ସମେତ ୮୫୦ଟି ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋର୍ଟ (ଏଫଟିଏସସି) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି
- ଯୌନ ଅପରାଧରୁ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା (ପୋକ୍ସୋ) ଆଇନ, ୨୦୧୨ ଅଧୀନରେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ଅପରାଧ ସହିତ ଜଡିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସରକାରୀ ଓକିଲ ଏବଂ ୬ ଜଣ ସହାୟକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା
- ସିଏସଏସ ପାଣ୍ଠି ଢାଞ୍ଚା ଅନୁସାରେ ଏଫଟିଏସସିର ପରିଚାଳନାଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅଂଶୀଦାର ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ
ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଭାବ:
ଯୋଜନା ଜାରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି:
- ତ୍ୱରିତ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ: ଯୌନ ଅପରାଧର ପୀଡିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଶୁଣାଣି ଏବଂ ସମୟାନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା
- ବିଳମ୍ବିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ହ୍ରାସ: ବଳାତ୍କାର ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ
- ଶିଶୁ-ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ପୀଡିତ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ପରିବେଶ: ଏହି ଯୋଜନା ଦୁର୍ବଳ ସାକ୍ଷୀ ବୟାନ କେନ୍ଦ୍ର (ଭିଡବ୍ଲୁଡିସି) ଏବଂ ଶିଶୁ-ଅନୁକୂଳ ଅଦାଲତ ପରିସର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ଯାହାଫଳରେ ପୀଡିତଙ୍କ ସାକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ ଅଧିକ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ନ କରି ଏହାକୁ ସୁବିଧାଜନକ କରାଯାଇପାରିବ
- ଅସମାନତାରେ ହ୍ରାସ: ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ (ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ)ଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ଏହି ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନରେ ସମାନତା ଆଣିବା
କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ରଣନୀତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ:
ଏହି ଯୋଜନାଟି ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ। ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ରଣନୀତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ:
- ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଦାଲତ (ଏଫଟିଏସସି)ର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ: ଅତିରିକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ କଭରେଜ୍ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏଫଟିଏସସିଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ବର୍ତ୍ତମାନର ୭୭୯ ରୁ ୮୫୦କୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏହି ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ବିଳମ୍ବିତ ପଡ଼ି ରହିଥିବା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବ।
- ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଆଇନଗତ ସହାୟତା: ଦ୍ରୁତ ବିଚାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏଫଟିଏସସିକୁ ଜଣେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସରକାରୀ ଓକିଲ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ।
- ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଦାଲତ କର୍ମଚାରୀ ନିଯୁକ୍ତି: ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟଭାରକୁ ସୁଗମ କରିବା ଏବଂ ପୁରୁଣା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ଏଫଟିଏସସିରେ ଜଣେ ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଛଅ ଜଣ ସହାୟକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିୟୋଜନ
- ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା: ଅନୁମୋଦିତ ପାଣ୍ଠି ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।
- ତଦାରଖ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ: ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗ ଏଫଟିଏସସି ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡ, ସାମୟିକ ପ୍ରଗତି ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିବରଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଏଫଟିଏସସିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଉପରେ ନଜର ରଖିବ। ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବ ଏବଂ ଯୋଜନାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ ଲୋଡିବ
- କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଏହି ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବଳାତ୍କାର ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ ମାମଲାର ସମାଧାନ ହାରକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା, ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ସମୟୋଚିତ ବିଚାରକୁ ସହଜ କରିବା
ଏହି ଯୋଜନାର ପ୍ରାଥମିକ ହିତାଧିକାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ ଯେଉଁମାନେ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ, ୨୦୧୨ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ଅପରାଧର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଏହି ଯୋଜନାକୁ ୮୫୦ ଏଫଟିଏସସି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହି ବିସ୍ତାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅତିରିକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା, ଯାହାକୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ ମାମଲା ଆଧାରରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯିବ ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି:
ଏହି ଯୋଜନା ୨ ଅକ୍ଟୋବର, ୨୦୧୯ ଠାରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି । ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଫାଷ୍ଟ-ଟ୍ରାକ୍ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକର ନିରନ୍ତରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ନିରନ୍ତର ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଛି। ଯୋଜନାର ସ୍ଥିତି ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ:
|
ବିବରଣୀ
|
|
|
ଶୁଭାରମ୍ଭ ତାରିଖ
|
୦୨.୧୦.୨୦୧୯
|
|
ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ
|
୨୯
|
|
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋକ୍ସୋ କୋର୍ଟ ସମେତ ମୋଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଏଫଟିଏସସି
|
୩୯୯ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋକ୍ସୋ କୋର୍ଟ ସମେତ ୭୭୯ ଏଫଟିଏସସି
|
|
ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ମୋଟ ମାମଲା ସମାଧାନ ହୋଇଛି
|
୪,୦୨,୪୫୭
|
|
ବିସ୍ତାରିତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଏଫଟିଏସସି ସଂଖ୍ୟା
|
୮୫୦
|
|
ଅନୁମୋଦିତ ଜାରି ରଖିବାର ଅବଧି
|
୦୧.୦୪.୨୦୨୬ ରୁ ୩୧.୦୩.୨୦୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
|
ଏହି ଯୋଜନା ବଳାତ୍କାର ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ କୋର୍ଟ ଯୋଗାଇ ଯୌନ ଅପରାଧର ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି । ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏଫଟିଏସସି ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଏଫଟିଏସସିର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ନଜର ରଖେ, ହାଇକୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକରୁ ସାମୟିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରେ ଏବଂ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକ କରେ । ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଯୋଜନା ଜାରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସଂସ୍ଥାଗତ କ୍ଷମତା ଆହୁରି ମଜବୁତ ହେବ, ଯୌନ ଅପରାଧ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବିଚାର ହ୍ରାସ ହେବ ଏବଂ ପୀଡିତା, ବିଶେଷକରି ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସମୟୋଚିତ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।
କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋର୍ଟ ଯୋଜନା ୦୨.୧୦.୨୦୧୯ରେ ଫୌଜଦାରୀ ଆଇନ (ସଂଶୋଧନ) ଆଇନ, ୨୦୧୮ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ମାନ୍ୟବର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୨୫.୦୭.୨୦୧୯ରେ ସ୍ୱତଃ ଦାଖଲ ମାମଲା (ଫୌଜଦାରୀ) ସଂଖ୍ୟା ୧/୨୦୧୯ରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପାଳନ କରି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ, ୨୦୧୨ ଅନୁଯାୟୀ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋର୍ଟ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ତଦନୁସାରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋକ୍ସୋ ଅଦାଲତ ସମେତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ 'ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ସ୍ପେଶାଲ୍ କୋର୍ଟ' (ଏଫଟିଏସସି) ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଥିରେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ, ୨୦୧୨ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଅପରାଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସମାଧାନ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହି ଯୋଜନାଟି ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହାକୁ ୩୧.୦୩.୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ଅନୁମୋଦନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଯୋଜନାଟି ଆଉ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ, ଅର୍ଥାତ୍ ୩୧.୦୩.୨୦୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିବ ।
******
PS