भारताचा सांस्कृतिक वारसा जपण्यासाठी आणि स्थानिक कारागिरांना प्रोत्साहन देण्यासाठी गव्हर्नमेंट ई-मार्केटप्लेसकडून ‘दी आभार कलेक्शन’ला चालना

नवी दिल्ली, 26 ऑक्टोबर 2026

गव्हर्नमेंट ई-मार्केटप्लेस  GeM भारताचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा दर्शवणाऱ्या निवडक भेटवस्तू आणि भेटवस्तू संच उपलब्ध करून देणाऱ्या ‘दी आभार कलेक्शन’  या विशेष डिजिटल विक्री मंचाला प्रोत्साहन देत आहे. या संग्रहात ‘एक जिल्हा, एक उत्पादन’ उपक्रमांतर्गत येणाऱ्या आणि भौगोलिक मानांकन (जीआय) प्राप्त उत्पादनांचा समावेश आहे. यामुळे सरकारी खरेदीदारांना विविध प्रदेशांतील वैशिष्ट्यपूर्ण उत्पादने सहज उपलब्ध होतात. त्याचबरोबर कारागीर, विणकर, ग्रामीण उद्योजक आणि महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योगांना प्रोत्साहन व पाठबळ मिळते.

या संग्रहात 10 राज्ये आणि केंद्रीय हातमाग आणि हस्तकला विक्री दालनांमधील एकूण 294 उत्पादनांचा समावेश आहे. यामध्ये सेंट्रल कॉटेज इंडस्ट्रीज एम्पोरियमचे ‘कॉटेज’, खादी आणि ग्रामोद्योग आयोगाचे ‘खादी इंडिया’, गुजरातचे ‘गर्वी गुर्जरी’, हिमाचल प्रदेशचे ‘हिमक्राफ्ट्स’, झारखंडचे ‘झारक्राफ्ट’, कर्नाटकचे ‘कावेरी’, मध्य प्रदेशचे ‘मृगनयनी’, महाराष्ट्राचे ‘मऱ्हाठी’ , ईशान्य भारताचे ‘पूर्वश्री’  आणि तमिळनाडूचे ‘पूमपुहार’ या विक्री दालनांतील उत्पादनांचा समावेश आहे.

आणखी सात सरकारी विक्री दालने आणि संस्थांची विक्रेता नोंदणीची  प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात आहे. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनाही ‘आभार कलेक्शन’ या डिजिटल विक्री मंचावर आपली निवडक उत्पादने उपलब्ध करून देता येतील. यामध्ये कॉफी बोर्ड, पश्चिम बंगालच्या मंजुषा आणि बिस्वा बांगला, जम्मू आणि काश्मीर हँडलूम अँड हँडिक्राफ्ट्स मार्केटिंग कॉर्पोरेशन लिमिटेड, नागालँडच्या मेराकाई, ओदिशाच्या उत्कलिका आणि मणिपूरच्या पंथोईबी  यांचा समावेश आहे. या संस्थांच्या उत्पादनांचा समावेश झाल्यानंतर ‘आभार कलेक्शन’मधील विविध प्रदेशांचे प्रतिनिधित्व वाढेल आणि उत्पादनांची विविधताही अधिक समृद्ध होईल.

या संग्रहात हस्तकला, हातमाग, वैशिष्ट्यपूर्ण खाद्यपदार्थ, खाद्यपदार्थांची विविध उत्पादने आणि वैयक्तिक निगा राखण्यासाठीच्या वस्तूंचा समावेश आहे. अधिकृत समारंभ, परिषदा, राज्यस्तरीय कार्यक्रम, परदेशी शिष्टमंडळांचे स्वागत, कर्मचाऱ्यांचा सन्मान, निवृत्ती समारंभ आणि सण-उत्सव अशा विविध प्रसंगांसाठी सरकारी खरेदीदारांना या संग्रहातून भेटवस्तूंचे अनेक पर्याय उपलब्ध होतात.

‘आभार कलेक्शन 2026’  या उपक्रमाच्या शुभारंभप्रसंगी जेएमचे (GeM) मुख्य कार्यकारी अधिकारी मिहीर कुमार म्हणाले, “‘आभार कलेक्शन’ हा स्वदेशी कला आणि हस्तकलेला अधिक प्रसिद्धी मिळवून देण्याच्या, भारतीय वारसा आणि संस्कृतीचे समृद्ध वैभव जगासमोर मांडण्याच्या आणि केंद्र तसेच राज्यांच्या हातमाग आणि हस्तकला विक्री दालनांच्या माध्यमातून वंचित विक्रेता गटांना सक्षम बनवण्याच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.”

जुलै 2024 मध्ये ‘दी आभार कलेक्शन’ सुरू करण्यामागील उद्देश आणि सध्याच्या मोहिमेची माहिती देताना, जेएमचे  अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि सामाजिक समावेशनाची जबाबदारी सांभाळणारे अजित बी. चव्हाण म्हणाले, “जेएमवरील  ‘व्होकल फॉर लोकल’ या विशेष डिजिटल विक्री मंचाच्या माध्यमातून देशातील कारागिरांना सार्वजनिक खरेदी प्रक्रियेशी जोडणे आणि त्यांना एक सक्षम बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश होता.”

ते पुढे म्हणाले की, या संग्रहामुळे मंत्रालये, विभाग, सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम आणि इतर सरकारी खरेदीदारांना भेटवस्तूंची गरज पूर्ण करताना स्वदेशी उत्पादनांची खरेदी करणे आणि स्थानिक लोकांच्या उपजीविकेला पाठबळ देणे शक्य होते.

सरकारी खरेदीदार, [https://gem.gov.in/Aabhar](https://gem.gov.in/Aabhar?utm_source=chatgpt.com) या संकेतस्थळाला भेट देऊन ‘आभार कलेक्शन’ पाहू शकतात. तसेच, ‘व्होकल फॉर लोकल’ (#VocalForLocal) अंतर्गत भेटवस्तू संचांची खरेदी करून भारताचा सांस्कृतिक वारसा जपण्यास आणि स्थानिक उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यास हातभार लावू शकतात.

निलीमा चितळे/आशुतोष सावे/प्रिती मालंडकर

सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai    /PIBMumbai    /pibmumbai  pibmumbai[at]gmail[dot]com  /PIBMumbai    /pibmumbai