ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਏਆਰ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਇਆਬੀਨ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ, ਇੰਦੌਰ ਨੇ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਾਢੀ ਦਿਵਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸੰਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀਆਂ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ NRC 268 ਅਤੇ NRC 270 ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਏਕੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਔਸਤ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਲਗਭਗ 10-11 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।

ਆਈਸੀਏਆਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਇਆਬੀਨ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ‘ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿਡ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ 15-20 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੀ ਉਪਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਪਜ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 22-25 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਏਆਰਈ) ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਏਆਰ) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡਾ. ਐੱਮ.ਐੱਲ ਜਾਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐੱਨਆਰਸੀ 200 68 ਅਤੇ ਐੱਨਆਰਸੀ 200 70 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੀ ਉਪਜ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੋਜ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇੰਦੌਰ ਸਥਿਤ ਆਈਸੀਏਆਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਇਆਬੀਨ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਾਢੀ ਦਿਵਸ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਪਜ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਪਜ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਾਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਦੀਰਘਕਾਲੀ ਅੰਕੜੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਸਾਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋਣਗੇ।

ਸੰਸਥਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਇਆਬੀਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਪਜ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ, ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਸੋਇਆਬੀਨ ਖੋਜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਾਢੀ ਦਿਵਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਪਜ ਸਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਅੱਗੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

*****

ਐੱਸਐੱਸ/ਐੱਮਐੱਸ/ਏਕੇ