25મી સપ્ટેમ્બરે ન્યૂ યોર્કમાં ‘મહામારી નિવારણ, સજ્જતા અને પ્રતિભાવ’ પર યુએનની ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા, કેન્દ્રીય આરોગ્ય સચિવ પુણ્ય સલિલા શ્રીવાસ્તવે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ દ્વારા વૈશ્વિક આરોગ્ય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે દેશની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે કોવિડ-19 મહામારીના પાઠોને સતત રોકાણ, સંસ્થાકીય ક્ષમતા અને સ્થિતિસ્થાપક આરોગ્ય પ્રણાલીઓમાં રૂપાંતરિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. 

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મુખ્યાલય ખાતે બેઠકને સંબોધતાં, શ્રીમતી શ્રીવાસ્તવે સરકાર અને સમાજમાં મહામારી નિવારણ અને પ્રતિભાવ માટે ભારતના સમન્વયિત અભિગમની રૂપરેખા આપી હતી, જે સંભવિત આરોગ્ય કટોકટીની વ્યાપક શ્રેણીને આવરી લે છે. તેમણે દેશની પ્રયોગશાળા નેટવર્ક, કટોકટી સમન્વય, આરોગ્ય કાર્યબળ, સ્ટોકપાઇલ અને ક્લિનિકલ કેર ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરવાના પ્રયાસો વિશે વાત કરી હતી જેથી આરોગ્ય કટોકટીનો અસરકારક રીતે સામનો કરવા માટે પ્રણાલીઓ સુસજ્જ રહે તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પ્રયાસો રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય પ્રણાલીઓ, વિકાસ યોજનાઓ અને દ્વિપક્ષીય/આંતરિક ફાઇનાન્સિંગમાં મૂળ ધરાવતા હોવા જરૂરી છે, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય રાષ્ટ્રીય જવાબદારીની પૂરક બને છે.

કોવિડ-19 દરમિયાન ભારતના અનુભવને ટાંકીને, શ્રીમતી શ્રીવાસ્તવે ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વૈશ્વિક સાર્વજનિક સંપત્તિ તરીકે માન્યતા આપવા હાકલ કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે મહામારી દરમિયાન સર્વેલન્સ, રસીકરણ, જોખમ સંચાર, સપ્લાય ચેઇન અને આરોગ્ય સેવાઓની નિરંતરતામાં ડિજિટલ સોલ્યુશન્સે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

તેમણે એકતા અને આવશ્યક આરોગ્ય ઉત્પાદનોની ન્યાયી પહોંચના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન, ભારતે આશરે 100 દેશો અને બે યુએન સંસ્થાઓને 300 મિલિયન વેક્સિનના ડોઝ પૂરા પાડ્યા હતા, જ્યારે 150થી વધુ દેશોને તબીબી સહાય પૂરી પાડી હતી. તેમણે કહ્યું કે આ "વન અર્થ, વન હેલ્થ" ના સિદ્ધાંત અને ગ્લોબલ સાઉથ પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

મે 2025માં અપનાવવામાં આવેલા WHO મહામારી કરારનો ઉલ્લેખ કરતા, કેન્દ્રીય આરોગ્ય સચિવે તેને એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ ગણાવ્યું હતું અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેની વિશ્વસનીયતા ફેર પેથોજેન એક્સેસ અને બેનિફિટ શેરિંગ (PABS) સિસ્ટમ પર આધારિત રહેશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે રોગકારક અને જૈવિક સંસાધનોનું યોગદાન આપતા દેશોને રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરવાની સાથે રસી, નિદાન, સારવાર, ટેકનોલોજી અને અન્ય લાભો સમયસર મળવા જોઈએ.

શ્રીમતી શ્રીવાસ્તવે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રાજકીય ઘોષણાએ PABS પરિશિષ્ટ પર ચાલી રહેલી વાટાઘાટોને પૂર્વગ્રહયુક્ત કરવી જોઈએ નહીં અને તેને રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓ અને ક્ષમતાઓ અનુસાર લાગુ કરવી જોઈએ. ‘વન હેલ્થ’ અભિગમ પર, તેમણે સ્થાનિક કાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓ અનુસાર, યોગ્ય હોય તે રીતે તેના અમલીકરણ માટે હાકલ કરી હતી.

તેમણે મહામારી નિવારણ, સજ્જતા અને પ્રતિભાવ સાધનો, મૂલ્યાંકનો અને ડેટાની સમીક્ષા અને એકત્રીકરણમાં સભ્ય દેશોની ભૂમિકાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે આવી પ્રક્રિયાઓ તેમની નીતિગત અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને સભ્ય દેશોની સલાહ લઈને હાથ ધરવામાં આવવી જોઈએ.

તેમના પ્રવચનનો અંત લાવતા, શ્રીમતી શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે સજ્જતા એ એક સહિયારી જવાબદારી છે અને ભવિષ્યની મહામારીઓ અને ફાટી નીકળતા રોગોનો સામનો કરવાના પ્રયાસોમાં સમાનતા કેન્દ્રસ્થાને રહેવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું "વૈશ્વિક એકતા ક્રિયા દ્વારા પ્રદર્શિત થવી જોઈએ."

WHOના ડાયરેક્ટર-જનરલ ડૉ. ટેડ્રોસ એડનોમ ઘેબ્રેયેસસે કોવિડ-19 પછી વૈશ્વિક આરોગ્ય સુરક્ષા માળખાને મજબૂત કરવા માટે થયેલી પ્રગતિ તરફ ઈશારો કર્યો હતો, જેમાં WHO મહામારી કરાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નિયમોમાં સુધારાનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે PABS સિસ્ટમ પર વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવાની નૈતિક તાકીદ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે વિલંબથી ભવિષ્યની મહામારીઓનો જવાબ આપવાની વિશ્વની ક્ષમતાને અસર થઈ શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ડેપ્યુટી સેક્રેટરી-જનરલ અમિના મોહમ્મદે કોવિડ-19 પછી આત્મસંતોષ સામે ચેતવણી આપી હતી અને આ મુદ્દા પર સતત રાજકીય ધ્યાન આપવા હાકલ કરી હતી. તેમણે પ્રારંભિક તપાસ, સર્વેલન્સ અને સંચાર માટે સમુદાય- આધારિત પ્રણાલીઓના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો જેથી કરીને નવા ફાટી નીકળતા રોગોને પ્રારંભિક તબક્કે ઓળખી શકાય અને તેને રોકી શકાય.

આ ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકે સભ્ય દેશો અને હિતધારકોને પ્રગતિને ટ્રેક કરવા, પડકારો ઓળખવા અને ભવિષ્યની આરોગ્ય કટોકટીઓ માટે સ્થિતિસ્થાપક, ન્યાયી અને ટકાઉ પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને નવીકરણ કરવાની તક પૂરી પાડી હતી.

SM/NK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad