কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী তথা সমবায় মন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহ আৰু কেন্দ্ৰীয় জলশক্তি মন্ত্ৰী শ্ৰী চি আৰ পাটিলৰ উপস্থিতিত আজি উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী যোগী আদিত্যনাথ, উত্তৰাখণ্ডৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী পুষ্কৰ সিং ধামী, হিমাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী সুখবিন্দৰ সিং সুখু, ৰাজস্থানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী ভজনলাল শৰ্মা, দিল্লীৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰীমতী ৰেখা গুপ্তা আৰু হাৰিয়ানাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী নায়াব সিং ছাইনীয়ে কিছাউ বহুমুখী প্ৰকল্পৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে।

সভাত ভাষণ দি কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী তথা সমবায় মন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে আজি আমি এক ঐতিহাসিক চুক্তিৰ সাক্ষী হৈছোঁ।তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে যে প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত আজিৰ এই ঘটনাই ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় হিচাপে স্থান লাভ কৰিব।তেওঁ কয় যে আজি স্বাক্ষৰিত হোৱা এই চুক্তিৰ ফলত হিমাচল প্ৰদেশ, উত্তৰাখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, হাৰিয়ানা, ৰাজস্থান আৰু দিল্লী বিভিন্ন ধৰণে লাভাৱান্বিত হ’ব।শ্ৰী শ্বাহে কয় যে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়টো হৈছে ছখন ৰাজ্যই সন্মতি প্ৰদান কৰি এই চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে ছখন ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় জলশক্তি মন্ত্ৰী শ্ৰী চি আৰ পাটিলক এই প্ৰকল্পটোক এই পৰ্যায়লৈ আগুৱাই নিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰে।তেওঁ কয় যে ভাৰত চৰকাৰ আৰু যমুনা অৱবাহিকাৰ অন্তৰ্গত এই ছখন ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলে প্ৰকল্পটো অতি সোনকালে সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱাৰ পিছত দশমটো জল বিবাদ সমাধানৰ দিশে আগবাঢ়িছে। তেওঁ কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত বিগত পঞ্চাশ বছৰ ধৰি চলি অহা গুৰুতৰ বিবাদসমূহ সমাধানৰ বাবে উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।তেওঁ কয় যে প্ৰথমে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত লাখৱাৰ বহুমুখী প্ৰকল্পক লৈ থকা বিবাদৰ সমাধান কৰা হৈছিল।একেটা মাহতে শ্বাহপুৰ কান্দি বান্ধ প্ৰকল্পক লৈ থকা বিবাদো নিষ্পত্তি কৰা হৈছিল।২০১৯ চনত উজনি যমুনা অৱবাহিকাৰ ৰেণুকাজী বহুমুখী বান্ধ প্ৰকল্পক লৈ থকা বিবাদৰ সমাধান কৰা হৈছিল।২০২১ চনত মধ্যপ্ৰদেশ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশে কেন-বেতৱা সংযোগ প্ৰকল্পক লৈ এক চুক্তিত উপনীত হৈছিল, যাৰ ফলত পানীৰ সংকটত ভোগা বুণ্ডেলখণ্ড অঞ্চল লাভাৱান্বিত হৈছে।

২০২৪ চনত পৰিৱৰ্তিত পাৰ্বতী-কালিসিন্ধ-চম্বল নদী সংযোগ প্ৰকল্পই আগবাঢ়ি যোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভূগৰ্ভস্থ পাইপলাইনৰ জৰিয়তে হাতিনীকুণ্ডৰ পৰা যমুনালৈ পানী স্থানান্তৰৰ আঁচনিখন অনুমোদন কৰা হৈছিল।২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত নৰ্মদা প্ৰকল্পৰ ফলত স্থানচ্যুত হোৱা পৰিয়ালসমূহৰ পুনৰ সংস্থাপনক লৈ থকা বিবাদৰ সমাধান কৰা হৈছিল।২০২৬ চনৰ আগষ্ট মাহত বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ডৰ মাজত সোণ অৱবাহিকাৰ পানী ভাগ-বাটোৱাৰাক লৈ থকা বিবাদ নিষ্পত্তি কৰা হৈছিল। আজি অৱশেষত  কিছাউ  বহুমুখী প্ৰকল্পক লৈ এখন চুক্তিত উপনীত হোৱা হৈছে।শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে ২০১৮ চনৰ পৰা ২০২৬ চনলৈ সময়ছোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত কাশ্মীৰৰ পৰা উত্তৰ প্ৰদেশলৈ প্ৰায় সকলো জল বিবাদ সমাধানৰ এক যুগ হিচাপে স্মৰণীয় হৈ থাকিব।তেওঁ কয় যে এই বিবাদসমূহৰ সমাধানৰ ভেটি আঞ্চলিক পৰিষদসমূহৰ বৈঠকত স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু জলশক্তি মন্ত্ৰালয়ে এই চুক্তিসমূহ কাৰ্যকৰীভাৱে আগুৱাই লৈ গৈছিল।তেওঁ কয় যে শ্ৰী চি আৰ পাটিলে জলশক্তি মন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত দীৰ্ঘদিন ধৰি নিষ্পত্তি নোহোৱা বিবাদসমূহ সমাধানৰ দায়িত্ব নিজে গ্ৰহণ কৰিছিল।তেওঁ প্ৰতিটো স্তৰতে উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে য’তেই সহায়ৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, সেয়া আন্তঃৰাজ্যিক পৰিষদক সক্ৰিয় কৰাই হওক অথবা গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ক জড়িত কৰাই হওক, প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে বিষয়টো চূড়ান্ত সমাধানলৈ লৈ যোৱাৰ বাবে নিশ্চিত কৰিছিল।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে  কিছাউ বহুমুখী প্ৰকল্পৰ ক্ষেত্ৰত ১৯৯৪ চনৰ ১২ মে’ত এই সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা হৈছিল যে অৱবাহিকাটোত নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া প্ৰতিটো জল সংৰক্ষণ প্ৰকল্পৰ বাবে পৃথক পৃথক চুক্তি কৰা হ’ব।তেওঁ কয় যে সেই ব্যৱস্থা নথকা হ’লে বৰ্তমানৰ এই চুক্তি সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন।ইয়াৰ পিছত ২০১৯ চনত লাখৱাৰ আৰু ৰেণুকাজী প্ৰকল্পক লৈ থকা বিবাদসমূহ সমাধান হোৱাৰ পিছত  কিছাউ  প্ৰকল্পৰ কামো আগবাঢ়িবলৈ ধৰে।

চলিত বৰ্ষৰ ১৬ জুনত এই প্ৰকল্পক লৈ আনুষ্ঠানিক চুক্তিত উপনীত হোৱা হৈছিল।জলশক্তি মন্ত্ৰালয়ে বিষয়টো আগুৱাই লৈ গৈ সকলো ৰাজ্যৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ লগতে কাৰিকৰী আৰু অৰ্থনৈতিক দিশসমূহ বিবেচনা কৰি আৰু সকলো ৰাজ্যৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰি বিষয়টোৰ সমাধান নিশ্চিত কৰে।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত ভাৰত চৰকাৰে  কিছাউ  বহুমুখী প্ৰকল্পক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্প হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।ভাৰত চৰকাৰে প্ৰকল্পটোৰ মুঠ বিত্তীয় ব্যয়ৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ বহন কৰিব আৰু বাকী ১০ শতাংশ ১৯৯৪ চনৰ চুক্তি অনুসৰি অংশীদাৰ ৰাজ্যসমূহে বহন কৰিব।তেওঁ কয় যে এইক্ষেত্ৰত উত্তৰাখণ্ড চৰকাৰৰ কিছু অসুবিধা আছিল।ভাৰত চৰকাৰৰ ফালৰ পৰা তেওঁলোকক আশ্বাস দিয়া হৈছে যে ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিৰ অধীনত তেওঁলোকৰ দাবীসমূহ পূৰণ কৰাৰ বাবে প্ৰয়াস কৰা হ’ব আৰু আগলৈ ৰাজ্যখনৰ ওপৰত পৰিব পৰা বিত্তীয় বোজা বহন কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো উত্তৰাখণ্ডক সহায় কৰা হ’ব।শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে উত্তৰাখণ্ড আৰু হিমাচল প্ৰদেশৰ সীমান্তৰে বৈ যোৱা টনছ নদীৰ ওপৰত ২৩২.৬ মিটাৰ উচ্চতাৰ কংক্ৰিটৰ ভাৰবহনকাৰী বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।বান্ধটোত ১,৫৬২ নিযুত ঘনমিটাৰ পানী সংৰক্ষণৰ ক্ষমতা থাকিব।ইয়াৰ জৰিয়তে ৯৭,০০০ হেক্টৰ ভূমিত জলসিঞ্চনৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হ’ব আৰু ১,৪৭৬ নিযুত একক পৰিষ্কাৰ জলবিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হ’ব।তেওঁ কয় যে এই প্ৰকল্পৰ পৰা দিল্লীয়েই সৰ্বাধিক লাভাৱান্বিত হ’ব।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে যেতিয়া যমুনাৰ পানী ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা হৈছিল, তেতিয়া নীতিনিৰ্ধাৰকসকলৰ ফালৰ পৰা এক গুৰুতৰ ত্ৰুটি সংঘটিত হৈছিল।যমুনা নদীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পৰিৱেশগত পানীৰ প্ৰবাহৰ পৰিমাণ নিৰ্ধাৰণ কৰাই হোৱা নাছিল আৰু উপলব্ধ সমগ্ৰ পানী ৰাজ্যসমূহৰ মাজত ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা হৈছিল।নদীখনৰ নিজৰ বাবে কোনো পানী অৱশিষ্ট ৰখা হোৱা নাছিল।তেওঁ কয় যে  কিছাউ  বহুমুখী প্ৰকল্পৰ চুক্তিৰ জৰিয়তে ২৫ শতাংশ পানী উপলব্ধ হ’ব, যিয়ে দিল্লী আৰু যমুনা—উভয়ৰে বাবে অত্যন্ত উপকাৰী প্ৰমাণিত হ’ব।ইয়াৰ লগতে ই পৰিৱেশ সংৰক্ষণতো অৰিহণা যোগাব।শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে শ্ৰীমতী ৰেখা গুপ্তাই দিল্লীৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ পৰাই প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত যমুনা পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে নিৰন্তৰ কাম চলি আছে।তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে যে ২০২৯ চনৰ ভিতৰত পৰিষ্কাৰ যমুনাৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’ব পৰা যাব।যেতিয়া যমুনা পৰিষ্কাৰ হ’ব, তেতিয়া গংগাও পৰিষ্কাৰ হ’ব, কাৰণ শেষ পৰ্যন্ত প্ৰয়াগৰাজত যমুনা গংগা নদীত মিলিত হয়।তেওঁ কয় যে যমুনা পৰিষ্কাৰ কৰাৰ সপোন পূৰণ নোহোৱালৈকে পৰিষ্কাৰ গংগাৰ সপোনো অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকিব।কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে দিল্লীৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু সংশ্লিষ্ট সকলো অংশীদাৰে পূৰ্ণ সহযোগিতা আৰু নিষ্ঠাৰে যমুনা নদীক পৰিষ্কাৰ কৰাৰ লক্ষ্যত আগবাঢ়ি গৈছে।তেওঁ কয় যে আজিৰ এই সফলতা প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ ‘সবকা সাথ, সবকা বিকাশ, সবকা বিশ্বাস আৰু সবকা প্ৰয়াস’ৰ পথপ্ৰদৰ্শক মন্ত্ৰ তথা ‘টীম ইণ্ডিয়া’ৰ মূলমন্ত্ৰৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।ইয়াৰ জৰিয়তে এনে এখন ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীও প্ৰতিফলিত হৈছে, য’ত সকলোৱে একেলগে আগবাঢ়ি যায়।তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে যে এই চুক্তিত উপনীত হোৱাৰ বাবে যিদৰে সকলো পক্ষই এক উমৈহতীয়া উদ্দেশ্য আৰু একেটা দিশত কাম কৰিছিল, একেদৰে প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবেও সকলো ৰাজ্যই একেটা দিশত ঐক্যবদ্ধভাৱে কাম কৰিব।ইয়াৰ ফলত অতি সোনকালে যমুনা নদী পৰিষ্কাৰ কৰাৰ লগতে কোটি কোটি লোকক খোৱা পানী, কৃষি, উন্নয়ন আৰু ঔদ্যোগিক ব্যৱহাৰৰ বাবে পানী যোগান ধৰাটো সম্ভৱ হ’ব।

***

RK/RR/RKB/PS/PR/DM