સર્ફેસ કોલ/લિગ્નાઇટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સના પ્રમોશન માટેની ₹37,500 કરોડની સ્કીમનો રાઉન્ડ 1 ઉદ્યોગ જગત તરફથી જબરજસ્ત પ્રતિસાદ સાથે બંધ થયો છે, જેમાં ભારતના કેટલાક સૌથી મોટા કોર્પોરેટ હાઉસીસ અને અગ્રણી જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો તરફથી સાત (7) અરજીઓ મળી છે, જે કોલસા મંત્રાલયના સ્કીમ પ્રત્યેના વિશ્વાસને નિર્ણાયક રીતે સાબિત કરે છે. આ પ્રતિસાદ ભારતીય ઊર્જા સુરક્ષા, આયાત સબસ્ટિટ્યુશન અને ઔદ્યોગિક વિકાસ વ્યૂહરચનાના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે કોલસા ગેસિફિકેશનમાં ઉદ્યોગના વધતા વિશ્વાસને રેખાંકિત કરે છે.

પ્રથમ રાઉન્ડ હેઠળ મળેલી અરજીઓ નીચે મુજબ છે:

 

 

કોલસા મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "જ્યારે અમે કહ્યું કે 'કોઈને રસ નથી' તેવા સમાચાર સમય પહેલાંના હતા, ત્યારે અમને વિશ્વાસ હતો કે ઉદ્યોગ પ્રતિસાદ આપશે, અને તેણે આપ્યો - અને તે પણ ખૂબ જ મજબૂત રીતે. પ્રથમ રાઉન્ડમાં સાત અરજીઓ પ્રાપ્ત થવી - જેમાં ભારતના કેટલાક મોટા ઔદ્યોગિક ગૃહો અને જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે - તે યોજના અને ભારતના કોલ ગેસિફિકેશન મિશનમાં વિશ્વાસનો સ્પષ્ટ પુરાવો છે. બજારે પોતાનો નિર્ણય સંભળાવી દીધો છે, અને તે પણ ખૂબ જ સ્પષ્ટ રીતે."

કોલસા અને લિગ્નાઇટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ મોટા પાયાના, મૂડી-સઘન રોકાણો છે જેમાં વ્યાપક પ્રારંભિક કાર્યની જરૂર પડે છે, જેમાં પ્રી-ફિઝિબિલિટી સ્ટડીઝ, ટેકનોલોજી મૂલ્યાંકન, પર્યાવરણીય બાબતો અને વિગતવાર નાણાકીય આયોજનનો સમાવેશ થાય છે. 7 જુલાઈ 2026ના રોજ રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ (RFP) બહાર પાડવામાં આવી ત્યારથી ઉદ્યોગ જગતે આ સ્કીમ સાથે જે ગંભીરતાથી કામ લીધું છે તેનો પુરાવો પ્રથમ રાઉન્ડમાં સાત અરજીઓનું સબમિશન છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ મજબૂત દેશી કોલસા ગેસિફિકેશન ઇકોસિસ્ટમના વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જેમાં અગાઉની ₹8,500 કરોડની ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સેન્ટિવ સ્કીમ હેઠળ આઠ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ અગાઉથી જ અમલીકરણ હેઠળ છે.

સ્કીમની પૃષ્ઠભૂમિ 

સર્ફેસ કોલ/લિગ્નાઇટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સના પ્રમોશન માટેની સ્કીમને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા 13મી મે 2026ના રોજ ₹37,500 કરોડના કુલ નાણાકીય આઉટલે સાથે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ સ્કીમ નીચે મુજબની ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે:

• સ્થાનિક કોલસા અને લિગ્નાઇટનું સિંગેસ, મેથેનોલ, અમોનિયા, યુરિયા અને હાઇડ્રોજન જેવા ઉચ્ચ-મૂલ્ય ધરાવતા ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરને પ્રોત્સાહન આપવું.
• LNG, યુરિયા, અમોનિયા અને મેથેનોલની આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડવી, જેણે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન કુલ મળીને આશરે ₹2.77 લાખ કરોડની આયાત હિસ્સો ધરાવ્યો હતો.
• 2030 સુધીમાં 100 મિલિયન ટન કોલસા ગેસિફિકેશન ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાના રાષ્ટ્રીય ઉદ્દેશ્યને સમર્થન આપવું, જેમાં સ્કીમ હેઠળ 75 મિલિયન ટન ક્ષમતાનો વિકાસ સામેલ છે.
• અંદાજિત ₹2.5-3 લાખ કરોડના રોકાણોને ઉત્પ્રેરિત કરવા અને સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇનમાં નોંધપાત્ર પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી કરવી.

આ સ્કીમ નેશનલ કોલ ગેસિફિકેશન મિશન અને જાન્યુઆરી 2024માં મંજૂર કરાયેલી ₹8,500 કરોડની સ્કીમ પર આધારિત છે, જેના હેઠળ હાલમાં આઠ પ્રોજેક્ટ્સ અમલીકરણ હેઠળ છે.

આગળનો માર્ગ 

રાઉન્ડ 1 હેઠળ મળેલી અરજીઓ હવે સ્કીમના દિશાનિર્દેશો અને RFP અનુસાર વિગતવાર મૂલ્યાંકનમાંથી પસાર થશે.

મંત્રાલયે 8 સપ્ટેમ્બર 2026થી સ્કીમના રાઉન્ડ 2ની શરૂઆતની વધુ જાહેરાત કરી છે. RFP અનુસાર, અરજીની વિન્ડોઝ બે મહિનાના અંતરાલે ખુલવાનું ચાલુ રહેશે, જે પાત્ર સંસ્થાઓને ભાગ લેવા માટે નિયમિત તકો પૂરી પાડશે. કેટલાક સંભવિત અરજદારો હાલમાં પ્રોજેક્ટ તૈયારીના અદ્યતન તબક્કામાં છે અને આગામી રાઉન્ડમાં દરખાસ્તો સબમિટ કરે તેવી અપેક્ષા છે.

મંત્રાલય તમામ અરજદારોની ભાગીદારી અને સ્કીમમાં તેમના વિશ્વાસની પ્રશંસા કરે છે. તે ભારતમાં કોલસા ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજીના વિકાસને ઝડપી બનાવવા, ઊર્જા સુરક્ષા અને આયાત સબસ્ટિટ્યુશનને મજબૂત કરવા અને દેશને ક્લીન કોલ ટેકનોલોજીમાં વૈશ્વિક લીડર તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ રહે છે.

 

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  

(રીલીઝ આઈડી: 2307743) મુલાકાતી સંખ્યા : 14