સંચાર અને સુચના પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય
અપગ્રેડેડ ડાક મિત્ર અને ડાક સેવા એપ્સ સાથે ઇન્ડિયા પોસ્ટ ડિજિટલ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ટ્રાન્સફોર્મેશનને ઝડપી બનાવે છે
“એક બટનના ક્લિક પર ટપાલ સેવાઓ: ઇન્ડિયા પોસ્ટે ટેકનોલોજી-સક્ષમ જન સેવાના નવા યુગમાં પ્રવેશ કર્યો” - કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી શ્રી જ્યોતિરાદિત્ય એમ. સિંધિયા
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ વિકસિત ભારત 2047ના વિઝન સાથે સુસંગત, ઇન્ડિયા પોસ્ટ એક આધુનિક, વિશ્વસનીય અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ સંસ્થા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે
प्रविष्टि तिथि:
24 AUG 2026 8:38PM by PIB Ahmedabad
ટપાલ વિભાગે અપગ્રેડેડ ડાક મિત્ર અને ડાક સેવા મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સના રોલઆઉટ અને દેશભરમાં 14 નવીનીકરણ કરાયેલા પોસ્ટ ઓફિસ બિલ્ડિંગ્સના ઉદ્ઘાટન સાથે ટપાલ સેવા વિતરણને આધુનિક બનાવવા તરફ નોંધપાત્ર પગલાં લીધાં છે. કેન્દ્રીય સંચાર અને ઉત્તર પૂર્વ ક્ષેત્રના વિકાસ મંત્રી શ્રી જ્યોતિરાદિત્ય એમ. સિંધિયા અને કેન્દ્રીય સંચાર અને ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાનીએ ડિજિટલી સશક્ત, નાગરિક-કેન્દ્રી અને સમાવેશી ભારત માટે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને અનુરૂપ અપગ્રેડેડ એપ્લિકેશન્સ લોન્ચ કરી અને નવીનીકરણ કરાયેલા પોસ્ટ ઓફિસ બિલ્ડિંગ્સનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય લાસ્ટ-માઇલ સેવા વિતરણને મજબૂત કરવાનો, નાગરિક અનુભવને વધારવાનો અને ઇન્ડિયા પોસ્ટના ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનને ઝડપી બનાવવાનો છે.

કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી શ્રી જ્યોતિરાદિત્ય એમ. સિંધિયા, સંચાર રાજ્ય મંત્રી ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાની, સેક્રેટરી (પોસ્ટ્સ) શ્રી સુબ્રત દાસ, ટપાલ વિભાગના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી જીતેન્દ્ર ગુપ્તા અને મેમ્બર (એસ્ટેટ્સ) શ્રીમતી પ્રતિમા નાથ, અપગ્રેડેડ ડાક મિત્ર અને ડાક સેવા એપ્લિકેશન્સ તેમજ 14 નવીનીકરણ કરાયેલ પોસ્ટ ઓફિસ બિલ્ડિંગ્સના લોન્ચિંગ દરમિયાન હાજર રહ્યા
કેન્દ્રીય સંચાર અને DoNER મંત્રી શ્રી જ્યોતિરાદિત્ય એમ. સિંધિયાએ જણાવ્યું હતું કે ટપાલ વિભાગ ટેકનોલોજી, નીતિગત સુધારા, સંગઠનાત્મક ફેરફાર અને આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા સંચાલિત વ્યાપક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ડાક સેવા અને ડાક મિત્ર લોન્ચિંગ પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે કહ્યું કે આ પહેલો ટપાલ સેવાઓને સરળતાથી સુલભ, વાપરવામાં સરળ અને ભારતીયોની દરેક પેઢી માટે સુસંગત બનાવવાની વિભાગની મિલકત દર્શાવે છે. તેમણે આ પ્લેટફોર્મ્સ વિકસાવવામાં અને ટપાલ નેટવર્કને આધુનિક બનાવવામાં સામેલ ટીમોને અભિનંદન આપ્યા હતા, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઇન્ડિયા પોસ્ટ જે રીતે વિચારે છે, કામ કરે છે અને નાગરિકોની સેવા કરે છે તેમાં આ પરિવર્તન આવી રહ્યું છે.
કેન્દ્રીય સંચાર અને ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાનીએ જણાવ્યું હતું કે પોસ્ટ ઓફિસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના આધુનિકીકરણની સાથે ડાક સેવા અને ડાક મિત્રનું રોલઆઉટ, ઇન્ડિયા પોસ્ટને વધુ નાગરિક-કેન્દ્રી અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ બનાવવા તરફ એક નોંધપાત્ર પગલું છે. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે કેવી રીતે ડાક મિત્ર ટપાલ કર્મચારીઓને ઘરઆંગણે સેવા વિતરણ માટે ડિજિટલ સાધનોથી સશક્ત બનાવે છે, જ્યારે ડાક સેવા 23 ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ એક જ, સુલભ પ્લેટફોર્મ દ્વારા અનેક ટપાલ સેવાઓને એકસાથે લાવે છે. તેમણે કહ્યું કે આ પહેલો આધુનિક ટેકનોલોજી, વધુ ઝડપ અને સરળ પહોંચ સાથે ઇન્ડિયા પોસ્ટના પરંપરાગત વિશ્વાસ અને સેવા ભાવનાને જોડવાના વિભાગના વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
DoP IT 2.0 આધુનિકીકરણના ભાગરૂપે અદ્યતન ટપાલ ટેકનોલોજી (APT) પ્લેટફોર્મ હેઠળ સેન્ટર ફોર એક્સેલન્સ ઇન પોસ્ટલ ટેકનોલોજી (CEPT) દ્વારા સ્વદેશી રીતે વિકસાવવામાં આવેલ, અપગ્રેડેડ ડાક મિત્ર (ટ્રાન્ઝેક્શન્સ અને ગ્રામીણ સહાય માટે મોબાઇલ ઇન્ટરફેસ) એપ્લિકેશન 1.4 લાખથી વધુ બ્રાન્ચ પોસ્ટ ઓફિસો માટે એકીકૃત કાર્યકારી પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરે છે. એન્ડ્રોઇડ-આધારિત હેન્ડહેલ્ડ ઉપકરણો પર તૈનાત, તે બ્રાન્ચ પોસ્ટમાસ્ટરોને પેપરલેસ અને રીઅલ-ટાઇમ ટપાલ અને નાણાકીય વ્યવહારો કરવા સક્ષમ બનાવે છે, જેમાં મેઇલ બુકિંગ, ઓટીપી-આધારિત ઘરઆંગણે ડિલિવરી, કોર બેંકિંગ સેવાઓ, વીમા સેવાઓ, આધાર-આધારિત બાયોમેટ્રિક e-KYC, રોકડ જમા અને ઉપાડ, અને ઘરઆંગણે PLI/RPLI પ્રીમિયમ કલેક્શનનો સમાવેશ થાય છે.
ડાક સેવા એપ નાગરિકોને ભાષિણી (BHASHINI) દ્વારા 23 ભારતીય ભાષાઓના સપોર્ટ સાથે ટ્રેકિંગ, બુકિંગ, ફરિયાદો, પોસ્ટ ઓફિસ અને પિન કોડ લોકેટર અને નાણાકીય કેલ્ક્યુલેટર સહિત ટપાલ સેવાઓ સુધી 24x7 ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે. સાથે જ, ટપાલ વિભાગ, સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચર (SPA), નવી દિલ્હીના સહયોગથી, સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે સુગમતા આપવાની સાથે કાર્યક્ષમતા, સુલભતા, ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને ઉન્નત ગ્રાહક અનુભવ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા ડિઝાઇન મેન્યુઅલ દ્વારા પોસ્ટ ઓફિસ સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે.
ડિઝાઇન મેન્યુઅલ ચાર મુખ્ય સિદ્ધાંતો દ્વારા સંચાલિત છે: જાહેર સેવા તરીકે ઓળખ, નાગરિક-કેન્દ્રી સેવા વિતરણ, ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન દ્વારા ભવિષ્યની સજ્જતા, અને સ્થાનિક અનુકૂલન માટે સુગમતા સાથે માનકીકરણ. તે સુલભતા, અવરજવર, ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને એકંદર ગ્રાહક અનુભવને સુધારવા માટે રચાયેલ અર્બન ઇન્ટરફેસ ઝોન, ઓપન એક્સેસ ફોરકોર્ટ, ઓપન એક્સેસ સર્વિસીસ, સર્વિસ એન્ડ ટ્રાન્ઝેક્શન ઝોન, અને સ્ટોફ ઝોન ધરાવતા પાંચ-ઝોન અવકાશી માળખાને પણ અપનાવે છે.
પ્રૂફ ઓફ કોન્સેપ્ટના ભાગરૂપે, SPA ડિઝાઇન મેન્યુઅલ અનુસાર ટ્રાન્સફોર્મેશન માટે 17 રાજ્યોની 40 પોસ્ટ ઓફિસોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી. 27 પોસ્ટ ઓફિસોનું કામ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, જેમાં ચારનું ઉદ્ઘાટન થઈ ગયું છે અને 14 વધારાની નવીનીકરણ કરાયેલી પોસ્ટ ઓફિસોનું ઉદ્ઘાટન 24 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ કરવામાં આવ્યું છે. પ્રારંભિક 40-પોસ્ટ ઓફિસ ચરણ હેઠળની બાકીની પોસ્ટ ઓફિસો 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય છે. આ પહેલના અનુભવ અને શીખના આધારે, વિભાગ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન વધુ 60 પોસ્ટ ઓફિસો સુધી આ કાર્યક્રમ લંબાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે. આજે ઉદ્ઘાટન કરાયેલી 14 પોસ્ટ ઓફિસો પાટલિપુત્ર (બિહાર), વસંત કુંજ (દિલ્હી), સેક્ટર-56 ગુડગાંવ (હરિયાણા), કાંકુરગાચી (કોલકાતા), વિદિશા અને સાંચી (મધ્ય પ્રદેશ), શિલોંગ (મેઘાલય), કાંદિવલી વેસ્ટ (મુંબઈ), શંકર નગર અને અયોધ્યા નગર (નાગપુર), નિરાલા નગર, ગોમતી નગર અને ઇન્દિરા નગર (લખનૌ), અને પ્રયાગરાજ ખાતે આવેલી છે.

નવી ઉદ્ઘાટન કરાયેલી પોસ્ટ ઓફિસોમાંની એકના આધુનિક આંતરિક ભાગની ઝાંખી, જેમાં નાગરિક-કેન્દ્રી સેવા કાઉન્ટર્સ, સુધારેલી બેઠક વ્યવસ્થા અને સમકાલીન ઇન્ડિયા પોસ્ટ ડિઝાઇન દર્શાવવામાં આવી છે.
નવીનીકરણ કરાયેલી પોસ્ટ ઓફિસોમાં વિશિષ્ટ ઇન્ડિયા પોસ્ટ ઓળખ, સુધારેલા સાઇનેજ, નાગરિક-કેન્દ્રી લેઆઉટ, સમર્પિત સેવા ક્ષેત્રો અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ સુવિધાઓ છે, જેમાં જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં 24x7 સેવા સુવિધાઓ, એટીએમ, કામકાજના કલાકો પછી બુકિંગ અને સ્માર્ટ પાર્સલ સેવાઓ જેવી જોગવાઈઓ છે. ડાક મિત્ર અને ડાક સેવા સાથે, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લાસ્ટ-માઇલ ડિલિવરીને મજબૂત બનાવે છે, સુલભતા અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરે છે, અને ડિજિટલ ઇન્ડિયા, આત્મનિર્ભર ભારત અને વિકસિત ભારતના સમર્થનમાં તેની નવી ટેકનોલોજી સાથે વિરાસતને જોડીને વધુ નાગરિક-કેન્દ્રી ઇન્ડિયા પોસ્ટના વિભાગના વિઝનને આગળ ધપાવે છે.
SM/BS/JD
(रिलीज़ आईडी: 2302940)
आगंतुक पटल : 13