નાણા મંત્રાલય
azadi ka amrit mahotsav

DGGIએ ઉત્તર પ્રદેશમાં ગેરકાયદેસર રીતે સંચાલિત પાન મસાલા અને તમાકુ ઉત્પાદન નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો; 27 જાહેર ન કરાયેલ પાઉચ-પેકિંગ મશીનો જપ્ત કરાયા, આશરે ₹185 કરોડની કરચોરીનો ખુલાસો થયો


માલિકની ધરપકડ કરી ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યો; ચિત્રકૂટ અને બાંદા ખાતેના છ સ્થળોએથી તૈયાર માલના 15.5 લાખ પાઉચ જપ્ત કરાયા

પાન મસાલા પર હેલ્થ સિક્યુરિટી સે નેશનલ સિક્યુરિટી સેસ અધિનિયમ, 2025 (HSNS) હેઠળ ક્ષમતા આધારિત સેસ અને કરવેરા વ્યવસ્થા અમલમાં આવી; જ્યારે 1 ફેબ્રુઆરી, 2026થી સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ અધિનિયમ, 1944 હેઠળ ચાવવાના તમાકુ, જરદા અને ગુટખા પર સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ વસૂલાત લાગુ કરવામાં આવી

1 ફેબ્રુઆરી, 2026થી DGGI એ ઉત્પાદન છુપાવવા ગુપ્ત શિપમેન્ટ અને લાગુ કરચોરીના 27 કેસ નોંધ્યા છે, ₹668 કરોડની ડ્યુટી, કર અને સેસની ચોરી શોધી કાઢી છે; 131 પાઉચ-પેકિંગ મશીનો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા અને 17 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે

प्रविष्टि तिथि: 21 AUG 2026 1:48PM by PIB Ahmedabad

DGGIની લખનઉ ઝોનલ યુનિટે ઉત્તર પ્રદેશના ચિત્રકૂટ અને બાંદા જિલ્લાના છ પરિસરમાં ફેલાયેલા પાન મસાલા, સુગંધી જરદા અને ગુટખાના ગુપ્ત ઉત્પાદન ઓપરેશનનો પર્દાફાશ કર્યો છે. યુનિટ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ચોક્કસ બાતમીના આધારે કાર્યવાહી કરીને, અધિકારીઓએ 18.08.2026 ની મધ્યરાત્રિની આસપાસ આ પરિસરોમાં સંકલિત દરોડા શરૂ કર્યા હતા, જે બે પેઢીઓ સાથે જોડાયેલા છે, જેમાં એક પાન મસાલા અને સંલગ્ન ઉત્પાદનોના ઉત્પાદનમાં અને બીજી વેપારમાં રોકાયેલી છે.

દરોડા દરમિયાન 27 બિન-જાહેર કરાયેલ પાઉચ-પેકિંગ મશીનો મળી આવ્યા હતા જેમાં સુગંધી જરદા માટે 6 મશીનો, પાન મસાલા માટે 9 અને દોહરા/દેશી ગુટખા માટે 12 મશીનોનો સમાવેશ થાય છે. મિશ્રણ, સોપારી ક્રશિંગ અને સુકવવાના મશીનો પણ મળી આવ્યા હતા. આ ઓપરેશનના પરિણામે પાન મસાલા, ચાવવાની તમાકુ, સુગંધી જરદા અને સુગંધિત સોપારી ધરાવતા તૈયાર માલના 15,50,922 પાઉચ પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. જપ્ત કરાયેલા કાચા માલ અને પેકિંગ સામગ્રીમાં 32.9 MT સોપારી અને કાપેલી સોપારી, 2.8 MT તમાકુ, 8.4 MT પેકિંગ સામગ્રી, પાઉચ અને લેમિનેટ્સ, 470 કિગ્રા કાથો પાવડર, 850 કિગ્રા ગ્લિસરીન, 545 કિગ્રા એસેન્સ અને 256 કિગ્રા પેક કર્યા વિનાનો પાન મસાલો સામેલ છે. અત્યાર સુધીમાં આશરે ₹185 કરોડના GST, HSNS સેસ અને કેન્દ્રીય અબકારી જકાતની ચોરી પકડાઈ છે.

પુરાવાઓ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે આ કામગીરી બિન-નોંધાયેલ પરિસરોના નેટવર્ક મારફતે ચલાવવામાં આવી રહી હતી, જેમાં જાહેર ન કરાયેલી મશીનરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. તૈયાર માલની ગેરકાયદેસર રીતે ક્લિયરન્સ કરવામાં આવતી હતી અને તેના પર લાગુ પડતા GST, HSNS સેસ તથા સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યૂટીની ચુકવણી કરવામાં આવતી ન હતી. ઉત્પાદન કરતી પેઢીના માલિકને પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ આ ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન અને ક્લિયરન્સનું આયોજન તથા સંચાલન કરનાર વ્યક્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો છે. તેની 19.08.2026ના રોજ HSNS સેસ અધિનિયમ, 2025ની કલમ 26 અને સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ અધિનિયમ, 1944ની કલમ 13 હેઠળ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ તેને સ્પેશિયલ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ (કસ્ટમ્સ), લખનઉ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાંથી તેને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. તપાસ ચાલુ છે અને વધુ જપ્તી થવાની શક્યતા છે.

પાન મસાલા અને તમાકુ ક્ષેત્રમાં 1 ફેબ્રુઆરી, 2026થી ક્ષમતા આધારિત સેસ અને કર પ્રણાલી અમલમાં આવી. આરોગ્ય સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સેસ અધિનિયમ, 2025 (HSNS) હેઠળ, પાન મસાલા પર ક્ષમતા આધારિત માસિક સેસ લાદવામાં આવે છે. આ સેસ સ્થાપિત પેકેજિંગ મશીનોની સંખ્યા, પ્રકાર અને ક્ષમતાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટ, 1944 હેઠળ, ચાવવાની તમાકુ, ઝરદા અને ગુટખા પર પણ ક્ષમતા આધારિત સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ લેવી લાદવામાં આવે છે. અનૈતિક ઉત્પાદકો ગુપ્ત રીતે અઘોષિત મશીનોનો ઉપયોગ કરીને આ કર અને સેસથી બચવાનો પ્રયાસ કરે છે. આને સંબોધવા માટે, GST ઇન્ટેલિજન્સ ડિરેક્ટોરેટ જનરલ (DGGI) એ આ ક્ષેત્રમાં ગુપ્તચર-આધારિત અમલીકરણમાં વધારો કર્યો છે, જેમાં વિવિધ વિભાગોમાં ડેટા એનાલિટિક્સ અને સંકલિત ક્ષેત્ર કામગીરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

1 ફેબ્રુઆરી 2026થી, દેશભરમાં DGGI એકમોએ ઉત્પાદન છુપાવવા, દાણચોરી કરેલા માલ અને લાગુ કરવેરા ચૂકવવામાં નિષ્ફળતાના 27 કેસ નોંધ્યા છે, જેના પરિણામે ₹668 કરોડની ડ્યુટી, કર અને સેસની ચોરી પકડાઈ છે. તપાસ દરમિયાન, ₹11.7 કરોડ સ્વેચ્છાએ ચૂકવવામાં આવ્યા છે. કુલ 131 પાઉચ-પેકિંગ મશીનો જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે અને 17 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

 

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad   Image result for facebook icon /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com


(रिलीज़ आईडी: 2301910) आगंतुक पटल : 37
इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: English , Urdu , हिन्दी , Bengali , Bengali-TR , Telugu