ભારત સરકારે દેશભરના ઘરોમાં સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને પરવડે તેવો પાઇપ્ડ રસોઈ ગેસ પહોંચાડવાના ઉદ્દેશ્યથી ‘ઘરેલું પીએનજી જોડાણોને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની પ્રોત્સાહક યોજના’ને મંજૂરી આપી છે. 1 સપ્ટેમ્બર 2026 થી અમલમાં આવનારી આ યોજના સક્રિય પીએનજી જોડાણોના ઝડપી વિસ્તાર માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, જેથી વધુ પરિવાર તેમના રસોડામાં પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસનો ઉપયોગ શરૂ કરી શકે.

સામાન્ય લોકોને કેવી રીતે લાભ થશે?

હાલમાં દેશભરમાં 1.74 કરોડ ઘરેલું પીએનજી જોડાણો છે. આ નવી યોજના સીટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) કંપનીઓને અનબિલ્ડ જોડાણોને કાર્યરત ગેસ જોડાણોમાં રૂપાંતરિત કરવા અને નવા વિસ્તારોમાં પીએનજી નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવા માટે સીધી રીતે પ્રોત્સાહિત કરે છે.

ઘરો માટે પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ના ફાયદા:

• સુરક્ષા: PNG ઓછા દબાણે ભૂગર્ભ પાઇપલાઇન દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવે છે, જેથી સિલિન્ડરના સંગ્રહ અને સંચાલન સાથે જોડાયેલા જોખમો દૂર થાય છે. તે હવા કરતાં હલકો હોવાથી, લીકેજના કિસ્સામાં ઝડપથી અને સુરક્ષિત રીતે હવામાં ભળી જાય છે.
• સરળતા: સિલિન્ડર બુક કરવાની, સ્ટોર કરવાની કે બદલવાની કોઈ જરૂર નથી — વીજળી કે પાણીની જેમ જ વાસ્તવિક મીટર વપરાશના આધારે બિલિંગ સાથે ચોવીસે કલાક ગેસ ઉપલબ્ધ રહે છે.
• આર્થિક રીતે પરવડે તેવું: ઘરો માત્ર તેટલા જ ગેસ માટે ચૂકવણી કરે છે જેટલો તેઓ વપરાશ કરે છે. ઊર્જાના પ્રતિ-એકમ ધોરણે PNG એ LPG કરતાં સસ્તો છે, જેનાથી માસિક બળતણ ખર્ચ ઘટે છે.
• પર્યાવરણ-અનુકૂળ: સ્વચ્છ બળતણ હોવાના કારણે, PNG પરંપરાગત બળતણની સરખામણીમાં ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે, જે ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો કરે છે અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડે છે.
• અવિરત પુરવઠો: સતત પાઇપલાઇન સપ્લાયથી સિલિન્ડર ડિલિવરી પર નિર્ભર રહેવું પડતું નથી, ખાસ કરીને હાઇ-રાઇઝ બિલ્ડિંગો અને ગીચ શહેરી વિસ્તારોમાં આ સુવિધા અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થાય છે.

PNG ના વિસ્તાર માટે સરકારના સતત પ્રયાસો:

આ યોજના સરકારે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં હાથ ધરેલી શ્રેણીબદ્ધ પહેલો પર આધારિત છે:

• સરળ નિયામક મંજૂરીઓ: 'નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ઓર્ડર, 2026' હેઠળ આઇટી/અરજીઓની ઝડપી પતાવટ અને પ્રમાણિત રાઇટ-ઓફ-વે (Right-of-Way) ચાર્જ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
• VAT નું વાજબીકરણ: રાજ્યોને કુદરતી ગેસ પરનો VAT ઘટાડીને 5% કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી PNG વધુ પરવડે તેવો બને.
• નેશનલ PNG ડ્રાઇવ 2.0: LPG સિલિન્ડર સરન્ડર કરવા માટેનું પોર્ટલ, જાગૃતિ કેમ્પ અને સોસાયટીઓને PNG માં રૂપાંતરિત કરવા માટે દેશવ્યાપી ઝુંબેશ.
• યુનિફાઇડ PNG રજીસ્ટ્રેશન પોર્ટલ: નવા PNG જોડાણો માટે અરજી કરવાની અને ટ્રેક કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ અને ઝડપી બનાવવા માટે સિંગલ-વિન્ડો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે.

યોજનાનું માળખું (Scheme Structure):

નિયત કરેલી મર્યાદા (થ્રેશોલ્ડ લેવલ) કરતા વધુ મેળવેલા દરેક નવા બિલિંગ ધરાવતા ઘરેલું PNG કનેક્શન દીઠ, પાત્રતા ધરાવતી CGD કંપનીઓને 200 SCM જેટલો સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત સસ્તો (APM) ગેસ વધારામાં ફાળવવામાં આવશે.

આ વધારાની ગેસ ફાળવણી સીજીડી સંસ્થાઓ દ્વારા તેમના સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) વિભાગ માટે ખરીદવામાં આવતા મોંઘા એલએનજી (LNG) નું સ્થાન લેશે, જેનાથી તેમનો એકંદર ગેસ સોર્સિંગ ખર્ચ ઘટશે. આ બચતના પરિણામે ઘરેલું પીએનજી જોડાણો માટે કરવામાં આવતા મૂડી ખર્ચનો પેબેક પીરિયડ (ખર્ચ વસૂલાતનો સમય) આશરે 10 વર્ષથી ઘટીને આશરે 3 વર્ષ થઈ જશે.

SM/IJ/JD

(रिलीज़ आईडी: 2301022) आगंतुक पटल : 14