રિઝર્વ્ડ તેમજ અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટો મેળવવા માટેના ડિજિટલ મોડનો વિસ્તાર કરવાના હેતુથી રેલવેએ 01.07.2025 ના રોજ 'રેલવન (RailOne)' એપ લોન્ચ કરી હતી. આ એપ મુસાફરોને મોબાઈલ ફોન પર રિઝર્વ્ડ તેમજ અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટ બુક કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. આ એપ ભારતીય રેલવેની તમામ જાહેર સેવાઓ જેવી કે રિઝર્વ્ડ ટિકિટિંગ, અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટિંગ અને પ્લેટફોર્મ ટિકિટિંગ, ટ્રેન પૂછપરછ, પીએનઆર પૂછપરછ, રેલમદદ વગેરેને એક જ પ્લેટફોર્મ પર સાંકળે છે. આનાથી પરિણામ સ્વરૂપે પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમની સુવિધા મુસાફરોની હથેળીમાં આવી ગઈ છે. આ એપ યુઝર્સને સિંગલ-સાઇન-ઓન (SSO) સુવિધા મારફતે બહુવિધ સેવાઓ મેળવવાની સુવિધા આપે છે, જેનાથી રેલવેની મલ્ટિપલ એપ્લિકેશન્સ ડાઉનલોડ કરવાની અને ઘણા પાસવર્ડ યાદ રાખવાની જરૂરિયાત દૂર થાય છે.

02.08.2026 ના રોજ રેલવન એપ મારફતે થયેલા વ્યવહારોની વિગતો નીચે મુજબ છે: -

વર્ષ 2000 માં અમલમાં મૂકાયેલ નેશનલ ટ્રેન એન્ક્વાયરી સિસ્ટમ (NTES), મુસાફરોને રિયલ-ટાઇમની નજીકની ટ્રેન રનિંગ માહિતી પૂરી પાડે છે, જેમાં પૂછપરછ કાઉન્ટર્સ, NTES વેબસાઇટ, મોબાઈલ એપ્લિકેશન્સ (એન્ડ્રોઇડ અને આઇઓએસ) અને દેશવ્યાપી રેલ એન્ક્વાયરી નંબર 139 જેવા બહુવિધ ઇન્ટરફેસ મારફતે આગમન/પ્રસ્થાન સ્થિતિ અને ટ્રેનના સમયપત્રકનો સમાવેશ થાય છે. તેની મુખ્ય સુવિધાઓમાં 'સ્પોટ યોર ટ્રેન', 'લાઇવ સ્ટેશન', 'ટ્રેન શિડ્યુલ', અને 'ટ્રેન્સ બિટવીન સ્ટેશન્સ' શામેલ છે, જે મુસાફરોને અનુકૂળ રીતે અધિકૃત અને વિશ્વસનીય માહિતી મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. ઓક્ટોબર 2014 (એન્ડ્રોઇડ) અને ઓક્ટોબર 2015 (આઇઓએસ) માં લોન્ચ કરાયેલી NTES મોબાઈલ એપ્લિકેશને 01.08.2026 સુધીમાં એન્ડ્રોઇડ પર 4.5 કરોડથી વધુ ડાઉનલોડ્સ અને આઇઓએસ પર 16 લાખ ડાઉનલોડ્સ નોંધાવ્યા છે. હાલમાં, NTES લગભગ 80,000 સમવર્તી યુઝર્સને સંભાળે છે અને દરરોજ 6 કરોડથી વધુ પૂછપરછની પ્રક્રિયા કરે છે. મુસાફરો દ્વારા આ સેવાને વ્યાપકપણે બિરદાવવામાં આવી છે.

નેશનલ ટ્રેન એન્ક્વાયરી સિસ્ટમ (NTES) નું અમલીકરણ, જે મુસાફરોને વેબસાઇટ, મોબાઈલ એપ્લિકેશન્સ અને રેલ એન્ક્વાયરી નંબર 139 સહિતના બહુવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે અધિકૃત અને રિયલ-ટાઇમની નજીકની ટ્રેન રનિંગ માહિતી સરળતાથી પૂરી પાડે છે, તેણે મુસાફરો માટે રેલવે પૂછપરછ કાઉન્ટર્સની મુલાકાત લેવાની જરૂરિયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. તેના પરિણામે, પૂછપરછ કાઉન્ટર્સ પર લાઇન અને રાહ જોવાનો સમય ઘટાડવામાં મદદ મળી છે.

ટ્રેન રદ્દ થવાના કિસ્સામાં, ઓનલાઈન ઈ-ટિકિટિંગ સિસ્ટમ NGeT (નેક્સ્ટ જનરેશન ઈ-ટિકિટિંગ) ટ્રેનના નિર્ધારિત પ્રસ્થાન સમય પછી તરત જ આપમેળે રિફંડની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે અને લાગુ પડતું રિફંડ મુસાફરના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. ટ્રેન રદ્દ થવા સાથે જોડાયેલું ઓટોમેટિક રિફંડ હાલમાં માત્ર ઓનલાઈન બુક કરાવેલી ઈ-ટિકિટ માટે જ ઉપલબ્ધ છે અને કાઉન્ટર ટિકિટ માટે ઉપલબ્ધ નથી, જે કિસ્સામાં કાઉન્ટર ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરે નજીકના પીઆરએસ કાઉન્ટરની મુલાકાત લેવી જરૂરી બને છે.

'રેલવન' એ ભારતીય રેલવેની સત્તાવાર એપ છે જે ભારતીય રેલવેની તમામ જાહેર સેવાઓ માટે એકીકૃત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. તે એક જ, સીમલેસ મોબાઈલ એપ્લિકેશન મારફતે રિઝર્વ્ડ, અનરિઝર્વ્ડ અને પ્લેટફોર્મ ટિકિટિંગ, પ્રવાસ યોજના, ટ્રેન માહિતી, પેસેન્જર સપોર્ટ અને સંબંધિત રેલવે સેવાઓ પૂરી પાડે છે.

2013-14 માં લગભગ 49% ની સરખામણીમાં હાલમાં આશરે 89% રિઝર્વ્ડ ટિકિટો ઓનલાઈન બુક કરવામાં આવે છે. વિવિધ નોન-કાઉન્ટર મોડ્સ મારફતે બુક કરવામાં આવતી અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટો વધીને લગભગ 39% થઈ ગઈ છે.

આ માહિતી કેન્દ્રીય રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રોદ્યોગિકી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ દ્વારા આજે લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

SM/JY/JD