ઈથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમ અંગે તાજેતરમાં મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર કેટલીક ભ્રામક દાવાઓ પ્રસારિત કરવામાં આવ્યા છે. વૈજ્ઞાનિક ચકાસણી, વ્યાપક ક્ષેત્રીય અનુભવ અને ઉદ્યોગના ડેટા પર આધારિત નીચે મુજબની મુદ્દાસર સ્પષ્ટતાઓ આ દાવાઓનું ખંડન કરે છે અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ રજૂ કરે છે.

દાવો 1: 2023 પહેલાં ઉત્પાદિત વાહનો E20 પેટ્રોલ પર ચાલી શકતા નથી.

E15-પ્લસ ઇંધણ સાડા ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જ્યારે E19-E20 ઇંધણ અઢી વર્ષથી વધુ સમયથી ઉપયોગમાં લેવાય છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન, ઈથેનોલ મિશ્રણને આભારી એન્જિન નિષ્ફળતા અથવા વાહન બંધ પડી જવાના કોઈ ચકાસાયેલ સમાચાર સામે આવ્યા નથી. જો ઈથેનોલ મિશ્રણ એન્જિન અથવા ઇંધણ પ્રણાલીઓને સિસ્ટમિક નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું હોત, તો આવી નિષ્ફળતાઓને કારણે મોટા પાયે વોરંટી દાવાઓ, સર્વિસ ઝુંબેશો અને વ્યાપક ગ્રાહક ફરિયાદો ઊભી થઈ હોત, જેમાંથી એક પણ નોંધાઈ નથી.

ઈથેનોલ એ કોઈ નવું ઇંધણ નથી. તેનો વૈશ્વિક સ્તરે એક સદી કરતાં વધુ સમયથી ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જેમાં બ્રાઝિલ જેવા દેશો દાયકાઓથી ઉચ્ચ ઈથેનોલ મિશ્રણ ચલાવે છે. ભારતમાં, ઈથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમ 2001 માં એક પાઇલટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ થયો હતો, 2006 માં E5 રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, અને 2013-14 માં મિશ્રણ લગભગ 1.53% હતું, તેમ છતાં જરૂરી ઉત્પાદન ક્ષમતા, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નિયામક માળખું બનાવ્યા પછી સુયોજિત રીતે તેમાં ક્રમશઃ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

કોષ્ટકમાં દર્શાવ્યા મુજબ, આ પ્રગતિ ક્રમિક રહી છે:

ઈથેનોલ પુરવઠા વર્ષ	સરેરાશ મિશ્રણ (%)
2013-14	~1.53
2020-21	~8.1
2021-22	~10
2022-23	~12
2023-24	~14.6
2024-25	~19.2
2025-26 (નવેમ્બર-જૂન)	20

સરકારે મોટા પાયાના વાસ્તવિક ઓપરેટિંગ અનુભવને પણ ધ્યાનમાં લીધો છે. ભારતમાં દરરોજ આશરે 8 કરોડ વાહનો રિટેલ આઉટલેટ્સની મુલાકાત લે છે (લગભગ 80% પેટ્રોલ વાહનો).

સરકારનું મૂલ્યાંકન ઉત્પાદકના સર્વિસ ડેટા પર પણ આધારિત છે. એક અગ્રણી OEM એ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન 2.84 કરોડ વાહનોની સર્વિસ કરી હતી, જેમાં આશરે 1.5 કરોડ એવા વાહનો સામેલ હતા જે મૂળ રીતે E20-સુસંગત તરીકે પ્રમાણિત ન હતા, અને E20-સંબંધિત કાટ, અસામાન્ય ઘસારો અથવા ઘટકોના આયુષ્યમાં ઘટાડાનો કોઈ અહેવાલ આપ્યો નથી. એક અગ્રણી ટુ-વ્હીલર કંપનીએ પણ આ જ પ્રકારનો ક્ષેત્રીય અનુભવ નોંધાવ્યો છે.

વધુમાં, ઉચ્ચ ઈથેનોલ મિશ્રણનો અમલ ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો, SIAM, ARAI, ઘટક ઉત્પાદકો, પરીક્ષણ એજન્સીઓ અને ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) સાથે વ્યાપક પરામર્શ પછી જ કરવામાં આવ્યો હતો.

અમલીકરણ પહેલાં સામગ્રીની સુસંગતતા, એન્જિન કેલિબ્રેશન, ડ્રાઇવેબિલિટી, ટકાઉપણું, ઉત્સર્જન, ઇંધણ પ્રણાલીઓ અને કામગીરીનું વૈજ્ઞાનિક રીતે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. ઉત્પાદકો વાહનની વોરંટી આપવાનું ચાલુ રાખે છે, જે ઇંધણની સુસંગતતામાં તેમના વિશ્વાસને દર્શાવે છે.

એક OEM એ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે લાંબા સમય સુધી ટ્રેક કરાયેલા 1.4 કરોડ E20-સંચાલિત વાહનોના ડેટામાં ઈથેનોલથી થતા કાટના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી, જ્યારે ARAI એ પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી કે E20-સુસંગત વાહનો ગ્રાહકો સુધી પહોંચતા પહેલા કડક આંતરરાષ્ટ્રીય-માનક ચકાસણીમાંથી પસાર થાય છે.

આ ઉપરાંત, ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ભેળસેળ અને ઇંધણની ગુણવત્તાની ચકાસણી માટે 30,000 થી વધુ રિટેલ આઉટલેટ્સના નિરીક્ષણ દ્વારા ઇંધણની ગુણવત્તાની કડક ખાતરી જાળવી રાખે છે, જેને ઇંધણની ભેળસેળ પ્રત્યે શૂન્ય સહનશીલતા જાળવવા માટે રાજ્યોને આપેલા નિર્દેશો દ્વારા ટેકો આપવામાં આવે છે. ઈથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ BIS વિશિષ્ટતાઓને અનુરૂપ છે અને સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં ગુણવત્તા તપાસમાંથી પસાર થાય છે.

તદનુસાર, સરકારનું નિવેદન કે "કોઈ વ્યાપક સમસ્યાઓ" નોંધાઈ નથી તે કોઈ અલગ કિસ્સાઓ પર નહીં પરંતુ 25 વર્ષથી વધુના તબક્કાવાર અમલીકરણ, વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક ચકાસણી, કરોડો વાહનો પર સતત ક્ષેત્રીય અનુભવ, ઉત્પાદક સર્વિસ રેકોર્ડ્સ, હિતધારકોની પરામર્શ અને ચાલુ ગુણવત્તા દેખરેખના સંચિત પુરાવા પર આધારિત છે.

સરકાર સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત થતા દાવાઓની ઉત્પાદકો અને તકનીકી એજન્સીઓ સાથે સંપર્ક કરીને તપાસ કરે છે. આવા ઘણા દાવાઓ અતિશયોક્તિપૂર્ણ, ભ્રામક અથવા તકનીકી પુરાવા વિનાના હોવાનું માલૂમ પડ્યું છે અને ઈથેનોલ મિશ્રણને કારણે મોટા પાયે એન્જિનના નુકસાનના કોઈ ચકાસાયેલ પુરાવા સામે આવ્યા નથી.

દાવો 2: લગભગ 30 કરોડ વાહનો બિનઉપયોગી બની જશે.

E15+ મિશ્રિત પેટ્રોલ સાડા ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જ્યારે E19-E20 ઇંધણ અઢી વર્ષથી વધુ સમયથી ઉપયોગમાં લેવાય છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન:

• 20 કરોડથી વધુ ટુ-વ્હીલર
• 3 કરોડથી વધુ પેટ્રોલ કાર

ઈથેનોલ મિશ્રણને આભારી એન્જિન નિષ્ફળતા અથવા વાહન બંધ પડી જવાના કોઈ ચકાસાયેલ પુરાવા વિના આ ઇંધણ પર ચાલ્યા છે.

જો E20 ખરેખર વાહનોને બિનઉપયોગી બનાવી દેતું હોત, તો ભારતમાં લાખો વાહનો બંધ પડી જવાના કિસ્સાઓ, વોરંટી દાવાઓ અને સર્વિસ ઝુંબેશો જોવા મળ્યા હોત. તેવું કશું જ બન્યું નથી.

દાવો 3: ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકોએ ખાનગી રીતે સંકેત આપ્યો છે કે E20 ઇચ્છનીય નથી.

4 જુલાઈ 2026 ના રોજ, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે, ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલય અને માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય સાથે મળીને એક સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદ બોલાવી હતી જ્યાં ટોયોટા કિર્લોસ્કર, મારુતિ સુઝુકી, હીરો મોટોકોર્પ, હ્યુન્ડાઈ મોટર ઈન્ડિયા, ટીવીએસ મોટર કંપની અને બજાજ ઓટોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સંયુક્તપણે E20 અંગેની ચિંતાઓને સંબોધિત કરી હતી. તેમનું સ્ટેન્ડ અસ્પષ્ટ ન હતું પરંતુ સ્પષ્ટ હતું:

• ટોયોટા કિર્લોસ્કરે જણાવ્યું હતું કે જૂના વાહનો પર કડક પરીક્ષણ પછી જ E20 રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઈથેનોલને સ્વચ્છ, ઉચ્ચ કામગીરી ધરાવતા ઇંધણ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું હતું જેનો દાયકાઓથી વૈશ્વિક સ્તરે ઉપયોગ થાય છે. તેણે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરીક્ષણ પ્રોટોકોલ UNECE માનકો હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માનકીકૃત છે અને તેની સાથે કોઈ સમાધાન થઈ શકે નહીં.
• મારુતિ સુઝુકીએ ગ્રાહકોને "વિશ્વાસનું નિવેદન" આપ્યું હતું. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં સર્વિસ કરાયેલા 2.84 કરોડ વાહનોના આધારે, જેમાં 1.5 કરોડથી વધુ જૂના વાહનોનો સમાવેશ થાય છે જે મૂળ રીતે E20-પ્રમાણિત ન હતા, કંપનીએ E20-સંબંધિત કાટ, અસામાન્ય ઘસારો અથવા ઘટકોના આયુષ્યમાં ઘટાડાનો કોઈ અહેવાલ આપ્યો નથી. તેણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે માઇલેજ પરની અસર સામાન્ય રીતે 3-3.5% સુધી સીમિત હોય છે, અને ટાયરનું દબાણ, ડ્રાઇવિંગ શૈલી, જાળવણી અને ટ્રાફિક જેવા રોજિંદા પરિબળો ઇંધણની બચત પર વધુ પ્રભાવ પાડે છે.
• હીરો મોટોકોર્પ, વિશ્વના સૌથી મોટા ટુ-વ્હીલર ઉત્પાદકોમાંથી એક, જણાવ્યું હતું કે તેના વ્યાપક સર્વિસ ડેટાના વિશ્લેષણમાં અગાઉના ઇંધણની સરખામણીમાં E20 પર ચાલતા વાહનોમાં નુકસાનનું કોઈ વધુ પ્રમાણ મળ્યું નથી.
• હ્યુન્ડાઈ, ટીવીએસ મોટર કંપની અને બજાજ ઓટોએ પણ એ જ પત્રકાર પરિષદમાં ભાગ લીધો હતો અને સંયુક્તપણે E20 કાર્યક્રમમાં ઉદ્યોગના વિશ્વાસની પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી. પેનલે કાર્યક્રમ પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા અને ગ્રાહકોની ચિંતાઓને પારદર્શક રીતે સંબોધવાનો પોતાનો સંકલ્પ પુનરોચ્ચારીને સમાપન કર્યું હતું.

દાવો 4: જૂના વાહનો જોખમમાં છે.

એક અગ્રણી ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન 2.84 કરોડ વાહનોની સર્વિસ કરી હતી.

તેમાં આશરે 1.5 કરોડ એવા વાહનો હતા જે ક્યારેય મૂળ રીતે E20-સુસંગત તરીકે પ્રમાણિત થયા ન હતા.

આમ છતાં,

• કોઈ અસામાન્ય કાટ,
• કોઈ અસામાન્ય ઘસારો,
• ઘટકોના આયુષ્યમાં કોઈ ઘટાડો E20 ઇંધણને આભારી ન હતો.

એક અગ્રણી ટુ-વ્હીલર ઉત્પાદકે આ જ પ્રકારનો ક્ષેત્રીય અનુભવ નોંધાવ્યો છે, જ્યારે અન્ય એક OEM એ લાંબા સમય સુધી 1.4 કરોડ E20-સંચાલિત વાહનોને ટ્રેક કર્યા અને ઈથેનોલથી થતા કાટના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી.

દાવો 5: માઇલેજ ઘટશે.

સરકારી અભ્યાસો અને ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકોએ સતત સ્પષ્ટતા કરી છે કે ઇંધણ કાર્યક્ષમતા વિવિધ પરિબળો પર આધારિત છે, જેમાં શામેલ છે:

• ડ્રાઇવિંગ કરવાની ટેવ,
• ટ્રાફિકની સ્થિતિ,
• વાહનની જાળવણી,
• ટાયરનું દબાણ,
• એર-કંડિશનરનો ઉપયોગ.

ચોક્કસ જૂના E10-ડિઝાઇન કરેલા વાહનો માટે, ઇંધણની બચતમાં કોઈપણ ઘટાડો સામાન્ય રીતે આશરે 3-5% સુધી સીમિત હોય છે, જે અતિશયોક્તિપૂર્ણ આંકડા પ્રસારિત કરવામાં આવી રહ્યા છે તેવા નથી.

તે જ સમયે, E20 પ્રદાન કરે છે:

• ઉચ્ચ ઓક્ટેન રેટિંગ, શ્રેષ્ઠ એન્ટી-નોક ગુણધર્મો,
• વધુ સ્વચ્છ દહન, એન્જિનની સરળ કામગીરી,
• વધુ સારું એક્સિલરેશન અને રાઇડ ગુણવત્તા.

દાવો 6: ઉત્પાદકોને E20 ને સપોર્ટ કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે.

જો ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો વૈજ્ઞાનિક ચકાસણીથી સંતોષાયા ન હોત, તો તેઓ:

• ન તો E20-સુસંગત વાહનોને પ્રમાણિત કર્યા હોત,
• ન તો વોરંટીની જવાબદારીઓ પૂરી કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હોત.

ઉત્પાદકો વિશિષ્ટતા-સુસંગત E20 ઇંધણ પર ચાલતા વાહનો માટે વોરંટી આપવાનું ચાલુ રાખે છે કારણ કે તેમને રોલઆઉટ પહેલાં કરવામાં આવેલા વ્યાપક પરીક્ષણમાં વિશ્વાસ છે.

દાવો 7: E20 વિશે સત્ય છુપાવવા માટે ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ સરકારના દબાણ હેઠળ છે.

ભારતના ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો સ્વતંત્ર લિસ્ટેડ કંપનીઓ છે જે તેમના ગ્રાહકો પ્રત્યે કાનૂની અને નિયામક જવાબદારીઓ ધરાવે છે.

તેઓ વોરંટી દાવાઓ, પ્રોડક્ટ લાયબિલિટી, નિયામક કાર્યવાહી અને ગંભીર પ્રતિષ્ઠાત્મક નુકસાનના જોખમ વિના વાહનની વ્યાપક ખામીઓને છુપાવી શકે નહીં.

ઉત્પાદકો E20-સુસંગત વાહનો માટે વોરંટી આપવાનું ચાલુ રાખે છે, જે તેઓ ન જ કરત જો તેઓ માનતા હોત કે E20 એન્જિનને સિસ્ટમિક નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. વોરંટીના નિર્ણયો એન્જિનિયરિંગ ચકાસણી અને ક્ષેત્રીય અનુભવ પર આધારિત હોય છે, રાજકીય બાબતો પર નહીં.

ઉદ્યોગનું સ્ટેન્ડ પણ સાર્વજનિક રીતે અને પારદર્શક રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. 4 જુલાઈ 2026ના રોજ, ટોયોટા કિર્લોસ્કર, મારુતિ સુઝુકી, હીરો મોટોકોર્પ, હ્યુન્ડાઈ મોટર ઈન્ડિયા, ટીવીએસ મોટર કંપની અને બજાજ ઓટોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સંયુક્તપણે મીડિયાને સંબોધિત કર્યું હતું. તેમણે પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી કે કડક પરીક્ષણ અને વ્યાપક ચકાસણી પછી જ E20 રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

તેમના નિવેદનોને વાસ્તવિક દુનિયાના સર્વિસ ડેટા દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું:

• મારુતિ સુઝુકીએ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં સર્વિસ કરાયેલા 2.84 કરોડ વાહનોનું વિશ્લેષણ કર્યું, જેમાં 1.5 કરોડથી વધુ જૂના વાહનો સામેલ હતા, અને E20-સંબંધિત કાટ, અસામાન્ય ઘસારો અથવા ઘટકોના આયુષ્યમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી.
• હીરો મોટોકોર્પે અહેવાલ આપ્યો છે કે તેના વ્યાપક સર્વિસ ડેટામાં E20 પર ચાલતા ટુ-વ્હીલર્સમાં વાહનના નુકસાનનું કોઈ વધુ પ્રમાણ દેખાયું નથી.
• ટોયોટા કિર્લોસ્કરે જણાવ્યું હતું કે UNECE ધોરણો હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત પરીક્ષણ પ્રોટોકોલ્સને અનુસરીને, જૂના વાહનો પર કડક પરીક્ષણ પછી જ E20 રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

​​​​​​​SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2292069) आगंतुक पटल : 17