ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಲ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಫಿನ್ ಟೆಕ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಅಂತಹ ವಿಮರ್ಶೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:

1) ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು, ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು 30.05.2024 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) “ಫಿನ್ಟೆಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆ(ಗಳಿಗೆ) ಚೌಕಟ್ಟು” (ಎಸ್.ಆರ್.ಒ-ಎಫ್.ಟಿ ಚೌಕಟ್ಟು) ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

2) ವೆಬ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಸ್ಟರ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಕಾರ್ಡ್ ಪಾವತಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಪಾವತಿ ಚಾನೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡದ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (ಎನ್.ಪಿ.ಸಿ.ಐ.) ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (ಯು.ಪಿ.ಐ.) ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ)/ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (ಎಂ.ಎಲ್.) ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ವಂಚನೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

3) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂ.ಇ.ಐ.ಟಿ.ವೈ.) ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 (ಡಿ.ಪಿ.ಡಿ.ಪಿ. ಕಾಯ್ದೆ) ಮತ್ತು ಡಿ.ಪಿ.ಡಿ.ಪಿ. ನಿಯಮಗಳು 2025 ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

4) ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ಯಾಂಡ್ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ, ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನವೀನ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು/ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು - ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಡಿಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಡಿಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ – ನೇರವಾಗಿ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೇಲಿನವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಸಾಲ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸೈಬರ್ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂ. ಹೆಚ್. ಎ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪೋರ್ಟಲ್ (www.cybercrime.gov.in) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ “1930” ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೇಟಿ ವೇದಿಕೆ ‘ಸಯಾಚೆಟ್’ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ.ಸಿ.) ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನಾಗರಿಕರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಣ ಠೇವಣಿ/ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕಿರು ಎಸ್. ಎಂ. ಎಸ್, ರೇಡಿಯೋ ಅಭಿಯಾನ, ‘ಸೈಬರ್-ಅಪರಾಧ’ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಚಾರದ ಮೂಲಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) ವಂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್-ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ (ಇ-ಬಾತ್) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಪಂಕಜ್ ಚೌಧರಿ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

*****