ભારતનો પૂર્વોત્તર વિસ્તાર દેશના ઇનોવેશન લેન્ડસ્કેપમાં સૌથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ મોરચાઓમાંના એક તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, ત્યારે અટલ ઇનોવેશન મિશન (AIM), નીતિ (NITI) આયોગ દ્વારા આયોજિત પ્રાદેશિક AIM SUMVAAD–નોર્થ ઇસ્ટ ચેપ્ટર 2026 એ ગુવાહાટી, આસામમાં નીતિ નિર્માતાઓ, રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ, શિક્ષણવિદો, ઇન્ક્યુબેટર્સ અને સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમના સક્ષમકર્તાઓને એકસાથે લાવીને અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ, મણિપુર, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, સિક્કિમ અને ત્રિપુરા એમ આઠ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં ઇનોવેશન-આધારિત વૃદ્ધિ માટે એક સહયોગી રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે.

આ કોન્ક્લેવે વિશેષ મહત્વ ધારણ કર્યું છે કારણ કે ઉત્તર-પૂર્વ ભારત માટે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના પ્રવેશદ્વાર તરીકે અને સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા, ગતિશીલ સાંસ્કૃતિક વારસો, વાંસ (બેમ્બૂ) ના સંસાધનો, પરંપરાગત હસ્તકલા અને ઝડપથી વિકસતી ઉદ્યોગસાહસિક ઇકોસિસ્ટમથી સંપન્ન પ્રદેશ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે. આ વિશિષ્ટ શક્તિઓને ઓળખીને, AIMના પ્રાદેશિક જોડાણે ભારતની ઇનોવેશન-આધારિત વૃદ્ધિના આગામી તબક્કાના મુખ્ય ચાલક તરીકે અને વિકસિત ભારત @2047ના વિઝનમાં એક અનિવાર્ય યોગદાનકર્તા તરીકે આ પ્રદેશની સ્થિતિને પુનઃપુષ્ટ કરી છે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે નીતિ આયોગના સભ્ય ડૉ. જોરામ અનિયા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જેમની સાથે આસામ સરકારના કમિશનર અને સેક્રેટરી પણ હતા, જેમણે વિશેષ સંબોધન આપ્યું હતું. તેમના સંબોધનમાં, ડૉ. અનિયાએ ઉત્તર-પૂર્વને "અષ્ટ લક્ષ્મી"—આઠ રાજ્યો તરીકે જોવાની માનનીય પ્રધાનમંત્રીના વિઝનને દોહરાવ્યું હતું, જેમાંના દરેક રાજ્ય પાસે ભારતની વિકાસ યાત્રામાં યોગદાન આપવા માટે આગવી શક્તિઓ અને અપાર સંભાવનાઓ છે. તેમણે આ પ્રદેશ પર અભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રીય ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે તમામ આઠ મુખ્યમંત્રીઓ સાથે નીતિ આયોગના સતત જોડાણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કનેક્ટિવિટી અને આર્થિક વિકાસ માટે કરવામાં આવેલા નોંધપાત્ર રોકાણોમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. "એક્ટ ઇસ્ટ ટુ એક્ટ ફાસ્ટ" અભિગમની પરિવર્તનકારી અસર પર ભાર મૂકતા, તેમણે નોંધ્યું હતું કે ઉત્તર-પૂર્વ આજે ભારતના વિકાસ એજન્ડાના કેન્દ્રમાં છે અને ઇનોવેશન, સાહસિકતા અને ટકાઉ વૃદ્ધિ માટે વૈશ્વિક હબ બનવા માટે તૈયાર છે.

સહભાગીઓનું સ્વાગત કરતા, નીતિ આયોગના અટલ ઇનોવેશન મિશનના હેડ (ફાઇનાન્સ) સુમિત ગખ્ખરે, પ્રદેશની ઇનોવેશન સંભવિતતાને અનલોક કરવા માટે રાજ્ય સરકારો, ઇનોવેશન સંસ્થાઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ અને ઇકોસિસ્ટમના હિતધારકો વચ્ચે સહયોગને મજબૂત કરવા માટે AIMની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો.

અટલ ઇનોવેશન મિશન, નીતિ આયોગના મિશન ડાયરેક્ટર દીપક બાગલાએ જણાવ્યું હતું કે, "માનનીય પ્રધાનમંત્રીએ ઉત્તર-પૂર્વને અષ્ટ લક્ષ્મી તરીકે વર્ણવ્યું છે - એક એવો પ્રદેશ જેની અપાર પ્રતિભા, સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિ, પ્રાકૃતિક સંસાધનો અને ઉદ્યોગસાહસિક ભાવના વિકસિત ભારત @2047 તરફની ભારતની યાત્રામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. અટલ ઇનોવેશન મિશનમાં, અમે ઇનોવેટર્સને પોષીને, ઇન્ક્યુબેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરીને અને યુવા સાહસિકોને ભારત અને વિશ્વ માટે ઉત્તર-પૂર્વમાંથી ઉકેલો બનાવવા માટે સક્ષમ કરીને આ વિઝનને તકમાં બદલવા માટે કામ કરી રહ્યા છીએ. જ્યારે ઇનોવેશન સ્થાનિક શક્તિઓમાં મૂળ ધરાવતું હોય અને સબકા પ્રયાસ દ્વારા સંચાલિત હોય, ત્યારે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતની વિકાસ યાત્રામાં માત્ર ભાગ જ નહીં લે, પણ તેનું નેતૃત્વ કરવામાં મદદ કરશે."

આ કોન્ક્લેવમાં વિજ્ઞાન અને તકનીકી વિભાગ (DST), બાયોટેકનોલોજી વિભાગ (DBT), અટલ ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર્સ (AICs) અને અટલ કોમ્યુનિટી ઇનોવેશન સેન્ટર્સ (ACICs)ની સાથે તમામ આઠ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્ય પરિષદોના પ્રતિનિધિઓની સક્રિય ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જેઓ "પ્રદેશમાં ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમના હિતધારકોને એકત્રિત કરવા" પરના રાઉન્ડટેબલ ડિસ્કશન દરમિયાન ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ચર્ચાઓ સહયોગી ઇનોવેશન પાછળની વધતી ગતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને પ્રાદેશિક આકાંક્ષાઓ સાથે રાષ્ટ્રીય પહેલોને સંરેખિત કરવાના મહત્વને મજબૂત કરે છે.

દિવસભરના આ કાર્યક્રમમાં રાજ્યની ઇનોવેશન પહેલો પર સમર્પિત સત્રો અને એવા ક્ષેત્રો પર કેન્દ્રિત વિષયોનું આદાનપ્રદાન જોવા મળ્યું હતું જ્યાં ઉત્તર-પૂર્વ વિશિષ્ટ સ્પર્ધાત્મક લાભો ધરાવે છે. નોર્થ ઇસ્ટ કેન એન્ડ બેમ્બૂ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ (NECBDC)ના સિનિયર સાયન્ટિસ્ટ અને કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. તિલક ચંદ્ર ભુયાને વાંસ અને બાયો-રિસોર્સ વેલ્યુ ચેઇન્સના વ્યાપારીકરણ અંગેના વિચારો શેર કર્યા હતા. પ્રાઇમ (PRIME) મેઘાલય, MBMAના પ્રોજેક્ટ લીડ મિન્હા રિયાઝ ખાને ટેકનોલોજી-સક્ષમ ટકાઉ ઇકો-ટૂરિઝમની તકો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જ્યારે રોયલ ગ્લોબલ યુનિવર્સિટીના એન્ટરપ્રિન્યોરશિપ એન્ડ ઇનોવેશનના ડિરેક્ટર, માર્ગદર્શક એડવાઇઝરીના સહ-સ્થાપક અને NEHHDCના ભૂતપૂર્વ સલાહકાર ડૉ. શ્રીપર્ણા ભુયાન બરુઆએ પરંપરાગત હેન્ડલૂમ અને હેન્ડીક્રાફ્ટ ક્લસ્ટરોમાં ઇનોવેશન દ્વારા પાયાની આજીવિકાને મજબૂત કરવા પર વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.

પ્રદેશની ઇન્ક્યુબેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવી એ કોન્ક્લેવનું અન્ય એક મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. AIC-સેલ્કો (Selco) ફાઉન્ડેશનના એસોસિએટ ડિરેક્ટર રચિતા મિશ્રા દ્વારા સંચાલિત એક પેનલે IIT ગુવાહાટીના ગ્રુપ CEO કર્નલ પ્રબીર સેનગુપ્તા; MyriadAI અને ગોબિલિયન (Gobillion)ના સ્થાપક અને CEO રોશન ફરહાન; SNL એનર્જી સોલ્યુશન્સના સ્થાપક અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર મોઇરાંગથેમ સેથ; અને અટલ ઇનોવેશન મિશનના પ્રોગ્રામ લીડ પ્રતીક દેશમુખને એકસાથે લાવીને સ્ટાર્ટઅપ્સને વિચારથી લઈને સ્કેલ કરવા સુધી સપોર્ટ કરવામાં સક્ષમ સ્થિતિસ્થાપક ઇન્ક્યુબેશન ઇકોસિસ્ટમ્સના નિર્માણ માટેની વ્યૂહરચનાઓ પર ચર્ચા કરી હતી.

AIC SMU TBIના CEO ડૉ. તેજ ચિંગથમ દ્વારા સંચાલિત અન્ય એક પેનલે સમગ્ર ઉત્તર-પૂર્વમાં સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે ફાઇનાન્સ, કોર્પોરેટ ભાગીદારી અને માર્કેટ લિંકેજીસને અનલોક કરવા માટેના માર્ગોની શોધ કરી હતી. આ ચર્ચામાં HDFC બેંકના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ-II અને હેડ, ન્યૂ ઇકોનોમી ગ્રુપ આશિષ અગ્રવાલ; નુમાલીગઢ રિફાઇનરી લિમિટેડના કોર્પોરેટ પ્લાનિંગ એન્ડ સ્ટ્રેટેજીના હેડ પ્રાંત પ્રતીમ સિંહા; NEDFiના મેનેજર સિદ્ધાર્થ પી. લહકર; અને ટાટા ફાઉન્ડેશન, સેન્ટર ફોર માઇક્રોફાઇનાન્સ એન્ડ લાઇવલીહુડના જનરલ મેનેજર કૌટિલ્ય બસુમતારી સામેલ હતા, જેમણે પ્રદેશમાં ઉભરી રહેલા સાહસિકો માટે નાણાકીય અને સંસ્થાકીય સહાય ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા પર વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.

કાર્યક્રમનું સમાપન એન્ટરપ્રાઇઝિસ અને સ્થાનિક વિકાસ માટે સ્થિતિસ્થાપક ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમના નિર્માણ પરના એક સત્ર સાથે થયું હતું, જેનું સંચાલન રચિતા મિશ્રા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ERESના સ્થાપક અને CEO ફઝલે ઇલાહી અને એજ્યુસેન્ટરના સ્થાપક અને ડિરેક્ટર સેયીલેઝો પુત્સુરે સામેલ હતા, ત્યારબાદ અટલ ઇનોવેશન મિશન, નીતિ આયોગના પ્રોગ્રામ ડિરેક્ટર પ્રતીક દેશમુખ દ્વારા આભાર વિધિ કરવામાં આવી હતી.

ઉત્તર, દક્ષિણ, મધ્ય અને પૂર્વ પ્રદેશોમાં સફળ જોડાણોને અનુસરીને, પ્રાદેશિક AIM SUMVAAD–નોર્થ ઇસ્ટ ચેપ્ટર 2026 એ SUMVAAD શ્રેણીના સૌથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણોમાંનું એક ચિહ્નિત કર્યું છે. નીતિ નિર્માતાઓ, રાજ્ય સરકારો, ઇન્ક્યુબેટર્સ, ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ, રોકાણકારો, શિક્ષણવિદો અને સાહસિકોને એક સમાન પ્લેટફોર્મ પર લાવીને, આ કોન્ક્લેવે દેશના દરેક ખૂણે પહોંચતી એક સમાવેશી ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમના નિર્માણ માટે અટલ ઇનોવેશન મિશનની પ્રતિબદ્ધતાને મજબૂત કરી છે. ઉત્તર-પૂર્વની અનન્ય શક્તિઓમાં લંગરાયેલી અને સહયોગ, ઇનોવેશન અને સાહસિકતા દ્વારા સંચાલિત, આ પહેલે વિકસિત ભારત @2047 તરફની ભારતની યાત્રાને આકાર આપવામાં આ પ્રદેશની વધતી જતી ભૂમિકાને પુનઃપુષ્ટ કરી છે.

SM/DK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com