પંચાયતી રાજ મંત્રાલયે 13 અને 14 જુલાઈ 2026ના રોજ આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ હેઠળ વર્ચ્યુઅલ આઉટરીચ વર્કશોપનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં સાત રાજ્યો એટલે કે છત્તીસગઢ, પંજાબ, આસામ, અરૂણાચલ પ્રદેશ, ત્રિપુરા, ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશના સહભાગીઓને એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા. આ વર્કશોપે સહભાગીઓને ઉન્નત પોતાના સ્ત્રોતની આવક (OSR) દ્વારા નાણાકીય રીતે આત્મનિર્ભર પંચાયતોને મજબૂત કરવાના વિઝન, ઉદ્દેશ્યો અને અમલીકરણ માળખાથી પરિચિત કર્યા હતા. સહભાગીઓને તેમના સંદેશમાં પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી વિવેક ભારદ્વાજે પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને ટકાઉ આવકના પ્રવાહો ઊભા કરવા માટે સ્થાનિક સંસાધનો અને નવીન વિચારોનો ઉપયોગ કરવા આહવાન કર્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય રીતે સશક્ત પંચાયતો એ વિકસિત ભારતનો પાયો છે. તેમણે પંચાયતોને આવા વિચારોને સફળ, સ્વયં-ટકાઉ પ્રોજેક્ટ્સમાં રૂપાંતરિત કરવામાં અને નાણાકીય આત્મનિર્ભરતા તરફ આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ પગલાં ભરવામાં મદદ કરવા માટે મંત્રાલયના સતત તકનીકી માર્ગદર્શન અને સમર્થનની સહભાગીઓને ખાતરી આપી હતી.

રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA) હેઠળ પંચાયતી રાજ મંત્રાલય દ્વારા સંચાલિત આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય પંચાયતોની પોતાના સ્ત્રોતની આવક (OSR) ને મજબૂત કરીને તેમની નાણાકીય આત્મનિર્ભરતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ કાર્યક્રમ હેઠળ, એક પારદર્શક રાષ્ટ્રીય પડકાર પ્રક્રિયા દ્વારા, પંચાયતોને સ્થાનિક શક્તિઓ પર આધારિત નવીન આવક-જનરેટિંગ પ્રોજેક્ટ્સ માટેના વિચારો સબમિટ કરવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવે છે જે બિનઉપયોગી અસ્કયામતો અને વણવપરાયેલી સ્થાનિક તકોને ઉત્પાદક ઉપયોગમાં લાવે છે. ઓછામાં ઓછી રૂ. 50 લાખ ની OSR ધરાવતી ગ્રામ પંચાયતો અને ઓછામાં ઓછી રૂ. 1 કરોડની OSR ધરાવતી બ્લોક પંચાયતો, બંને કે જેમની પાસે ઓછામાં ઓછી 3 વર્ષની મુદત બાકી હોય, તેઓ અરજી કરવા માટે પાત્ર છે. પસંદ કરેલી દરખાસ્તોને બેંકેબલ પ્રોજેક્ટ્સમાં વિકસાવવા માટે તકનીકી સહાય પ્રાપ્ત થાય છે, જેમાં પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ, કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી, બેંક ફાઇનાન્સ અને સરકારી યોજનાઓ સાથેના જોડાણ (કન્વર્જન્સ) દ્વારા ભંડોળની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવે છે. નાબાર્ડ (NABARD) અને હડકો (HUDCO) આ કાર્યક્રમના સંસ્થાકીય ભાગીદારો છે, જે પ્રોજેક્ટ વિકાસ અને નાણાકીય સુવિધા માટે સહાય પૂરી પાડે છે. વર્કશોપ દરમિયાન, સહભાગીઓને ટકાઉ આવક નિર્માણ માટે સ્થાનિક તકો ઓળખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ સત્રોમાં નાબાર્ડ અને હડકો દ્વારા પ્રસ્તુતિઓ, કાર્યક્રમની માર્ગદર્શિકાની રૂપરેખા, આત્મનિર્ભર પંચાયત પોર્ટલનું જીવંત પ્રદર્શન અને સહભાગીઓને કાર્યક્રમ અને તેના અમલીકરણના માળખાની વ્યાપક સમજ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે ઇન્ટરેક્ટિવ પ્રશ્ન-જવાબ સત્રનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ સાથે, હૈદરાબાદ (તેલંગાણા, 2 મે 2026), ગાંધીનગર (ગુજરાત, 9 જૂન 2026) અને કોચી (કેરળ, 7 જુલાઈ 2026) માં યોજાયેલી અગાઉની રૂબરૂ અને હાઇબ્રિડ વર્કશોપ બાદ આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમની પહોંચ હવે દેશના 10 રાજ્યોમાં વિસ્તરી છે. હવે 10 રાજ્યો, એટલે કે તેલંગાણા, ગુજરાત, કેરળ, છત્તીસગઢ, પંજાબ, આસામ, અરૂણાચલ પ્રદેશ, ત્રિપુરા, ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશમાં આઉટરીચ વિસ્તર્યા પછી, મંત્રાલય દેશભરની પાત્ર પંચાયતોને આ તક ઝડપી લેવા અને વિકસિત ભારત માટે નાણાકીય રીતે આત્મનિર્ભર, આત્મનિર્ભર પંચાયત તરફના આંદોલનમાં જોડાવા માટે તેમના નવીન વિચારો સાથે આગળ આવવા આમંત્રણ આપે છે.

SM/NP/JD