জল শক্তি মন্ত্ৰালয়
আন্তঃগাঁথনি গঢ় দিয়াৰ পৰা সেৱা প্ৰদানলৈ: দশম জিলা উপায়ুক্তসকলৰ ‘পেয়জল সংবাদ’ ডিডিডব্লিউএছৰ
জল জীৱন মিছন ২.০-ৰ অধীনত বহনক্ষম গ্ৰাম্য খোৱাপানী সেৱা প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত পাঁচখন জিলাৰ শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যপদ্ধতি প্ৰদৰ্শন
प्रविष्टि तिथि:
14 JUL 2026 4:09PM by PIB Guwahati
জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ খোৱাপানী আৰু অনাময় বিভাগে আজি ভিডিঅ’ কনফাৰেন্সৰ জৰিয়তে জিলা উপায়ুক্তসকলৰ ‘পেয়জল সংবাদ’ৰ দশম সংস্কৰণৰ আয়োজন কৰে। এই সংবাদত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়া, জিলা উপায়ুক্ত/জিলা উপায়ুক্ত আৰু মিছন সঞ্চালকসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। ইয়াত সমূহীয়া অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে গ্ৰামাঞ্চলত বহনক্ষম খোৱাপানী সেৱা প্ৰদান ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে ‘জল জীৱন মিছন ২.০’ৰ ৰূপায়ণ ক্ষিপ্ৰতৰ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আলোচনা কৰা হয়। অনুষ্ঠানত খোৱাপানী আৰু অনাময় বিভাগৰ সচিব শ্ৰী অশোক কে কে মীনাই সভাপতিত্ব কৰে। নেচনেল জল জীৱন মিছনৰ অতিৰিক্ত সচিব তথা মিছন সঞ্চালক শ্ৰী কমল কিশোৰ সোন আৰু বিভাগৰ অন্যান্য জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলে অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে।
খোৱাপানী আৰু অনাময় বিভাগৰ সচিব শ্ৰী অশোক কে কে মীনাই তেওঁৰ উদ্বোধনী ভাষণত কয় যে জল জীৱন মিছনে এতিয়া এক নতুন পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰিছে, য’ত মূল গুৰুত্ব কেৱল আন্তঃগাঁথনি সৃষ্টি কৰাতে সীমাবদ্ধ নাথাকি, জনভাগীদাৰীৰ জৰিয়তে গ্ৰামাঞ্চলত নিশ্চিত আৰু বহনক্ষম পাইপেৰে যোগান ধৰা পানীৰ সেৱা প্ৰদান কৰালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে। সমূহীয়া মালিকীস্বত্ব শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি শ্ৰী অশোক কে কে মীনাই ৰাজ্য আৰু জিলাসমূহক ‘হৰ ঘৰ জল’ গাঁও পঞ্চায়তসমূহৰ প্ৰমাণীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া ক্ষিপ্ৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। লগতে গ্ৰাম্য পানী যোগান ব্যৱস্থাৰ স্থানীয় মালিকীস্বত্বক উদযাপন আৰু শক্তিশালী কৰাৰ বাবে প্ৰতিখন গাঁও পঞ্চায়তত বাৰ্ষিক সমূহীয়া কাৰ্যসূচী হিচাপে ‘জল অৰ্পণ’ক প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ কয়। পানী সেৱা প্ৰদানৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ‘জল সেৱা আকলন’ৰ অধীনত দেশজুৰি ইতিমধ্যে ১.১৭ লাখতকৈও অধিক কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। তেওঁ জোৰ দি কয় যে গ্ৰাম্য পানী যোগান ব্যৱস্থাৰ পৰিচালনা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু মিছনৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা সম্পত্তিসমূহ এতিয়াৰে পৰা গাঁও পঞ্চায়ত আৰু গাঁও পানী তথা অনাময় সমিতিয়ে চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।
জল প্ৰশাসনৰ ক্ষেত্ৰত ডিজিটেল প্ৰযুক্তিৰ বৰ্ধিত ভূমিকাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি সচিবগৰাকীয়ে ৰাজ্য আৰু জিলা পৰ্যায়ৰ বিষয়াসকলক নিৰ্দেশ দিয়ে যাতে ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী গতি শক্তি’ পৰ্টেলৰ সৈতে একত্ৰিত ‘সুজলাম ভাৰত ডিজিটেল ৰেজিষ্ট্ৰী’ৰ জৰিয়তে উৎসৰ পৰা টেপ পৰ্যন্ত সকলো গ্ৰাম্য পানী যোগান সম্পত্তীৰ ডিজিটেল মেপিং নিশ্চিত কৰা হয়। পৰিকল্পনা, নিৰীক্ষণ, প্ৰতিৰোধমূলক ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু তথ্য-আধাৰিত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া শক্তিশালী কৰিবলৈ সকলো পানী যোগান সম্পত্তিৰ জিঅ’-টেগিং কৰাৰ ওপৰতো তেওঁ বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
সভাত ভাষণ প্ৰদান কৰি নেচনেল জল জীৱন মিছনৰ অতিৰিক্ত সচিব তথা মিছন সঞ্চালক শ্ৰী কমল কিশোৰ সোনে কয় যে গ্ৰামাঞ্চলত সুৰক্ষিত খোৱাপানীৰ উপলব্ধতা নিশ্চিত কৰিবলৈ জল জীৱন মিছন ২.০ৰ উদ্দেশ্যসমূহক দৃশ্যমান ফলাফললৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত জিলা প্ৰশাসনৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ধাৰাবাহিক সেৱা প্ৰদান, পানীৰ উৎসৰ বহনক্ষমতা, সমূহীয়া অংশগ্ৰহণ আৰু প্ৰযুক্তি-চালিত নিৰীক্ষণেই হ’ব আগন্তুক সময়ত এই মিছনৰ মূল স্তম্ভ। তেওঁ জিলা উপায়ুক্তসকলক বিভাগসমূহৰ মাজত সমন্বয় শক্তিশালী কৰিবলৈ, ৰূপায়ণৰ নিয়মীয়া পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ আৰু উদ্ভাৱনীমূলক চিন্তাক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। ইয়াৰ লগতে গ্ৰাম্য খোৱাপানী ব্যৱস্থাৰ দীৰ্ঘম্যাদী কাৰ্যক্ষমতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ‘হৰ ঘৰ জল’ সম্পত্তিসমূহৰ সঠিক মেপিং কৰিবলৈও তেওঁ অনুৰোধ জনায়।
এই পেয়জল সংবাদত এটা বিতং প্ৰেজেণ্টেচনৰ জৰিয়তে গ্ৰাম্য খোৱাপানী আৰু অনাময় সেৱাৰ বহনক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ‘পানী, অনাময় আৰু স্বাস্থ্যবিধিৰ বাবে ১৬ সংখ্যক বিত্তীয় আয়োগৰ অনুদান’ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰা হয়। অভিজ্ঞতাৰ আদান-প্ৰদান সহজ কৰিবলৈ আৰু জেজেএম ২.০ৰ অধীনত অন্যান্য জিলাসমূহক সহায় কৰিবলৈ বাছনি কৰা পাঁচখন জিলা ক্ৰমে— কিন্নৰ (হিমাচল প্ৰদেশ), হাভেৰী (কৰ্ণাটক), দুমকা (ঝাৰখণ্ড), দক্ষিণ গোৱা (গোৱা) আৰু উনকোটি (ত্ৰিপুৰা)ৰ প্ৰগতি আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যপদ্ধতিসমূহ সংশ্লিষ্ট জিলা উপায়ুক্ত/জিলা উপায়ুক্তসকলে প্ৰদৰ্শন কৰে।
সংশ্লিষ্ট জিলা উপায়ুক্ত/জিলাধিপতিসকলৰ উপস্থাপনৰ জৰিয়তে পাঁচখন জিলাই শ্বেয়াৰ কৰা উদ্ভাৱনীমূলক শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যপদ্ধতিসমূহ:
- কিন্নৰ, হিমাচল প্ৰদেশ: জিলা উপায়ুক্ত ড° অমিত কুমাৰ শৰ্মাই দুৰ্গম পাহাৰীয়া ভূখণ্ড, সিঁচৰিত বসতি আৰু প্ৰতিকূল বতৰৰ প্ৰত্যাহ্বান নেওচি কিন্নৰৰ ২১০খন গাঁৱতে ১০০% ‘হৰ ঘৰ জল’ সফলতা প্ৰদৰ্শন কৰে। দীৰ্ঘম্যাদী পানীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ জিলাখনে পানীৰ উৎস বৃদ্ধি, আন্তঃগাঁথনিৰ আধুনিকীকৰণ, পুখুৰী পুনৰুজ্জীৱিতকৰণ, বৰফৰ পানী সংৰক্ষণ, ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ পুনভৰ্তিকৰণ আৰু পৰম্পৰাগত পানীৰ উৎসসমূহৰ সুৰক্ষা আদি উদ্ভাৱনীমূলক পদক্ষেপসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ‘সুজলাম ভাৰত ডিজিটেল ৰেজিষ্ট্ৰী’ৰ গ্ৰহণ, জিআইএছআধাৰিত নিৰীক্ষণ, ডিডব্লিউএছএমৰ নিয়মীয়া পৰ্যালোচনা, শক্তিশালী গাঁও পানী আৰু অনাময় সমিতি আৰু ‘জল মহোৎসৱ’, ‘জল অৰ্পণ’ তথা মহিলাৰ নেতৃত্বত পানীৰ গুণগত মান পৰীক্ষণৰ দৰে সমূহীয়া পদক্ষেপে জেজেএম ২.০ৰ অধীনত বহনক্ষম সেৱা প্ৰদান ব্যৱস্থাক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে।
- হাভেৰী, কৰ্ণাটক: জিলা উপায়ুক্ত ড° বিজয়মহান্তেশ বি. দানম্মানৱৰে প্ৰযুক্তিচালিত প্ৰশাসন আৰু সমাজ-চালিত পৰিচালনা তথা ৰক্ষণাবেক্ষণৰ জৰিয়তে বহনক্ষম খোৱাপানী সেৱাৰ অগ্ৰগতি প্ৰদৰ্শন কৰে। জিলাখনে ৯৫.৩৬% কাৰ্যক্ষম ঘৰুৱা টেপ সংযোগ লাভ কৰিছে আৰু ‘ডিজাইন-বিল্ড-অপাৰেট-ট্ৰান্সফাৰ’ আৰ্হিৰ অধীনত বৃহৎ বহু-গাঁৱলীয়া আঁচনি ৰূপায়ণ কৰিছে। ইয়াৰ মূল উদ্ভাৱনসমূহৰ ভিতৰত আটাইকেইখন গাঁও পঞ্চায়ততে পৰিচালনা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ নীতিৰ সাৰ্বজনীন গ্ৰহণ, পানী যোগান সম্পত্তীৰ জিঅ’-টেগিং, সুজল গাঁও-আধাৰিত সম্পত্তি ব্যৱস্থাপনা, স্বচ্ছ পানীৰ গুণগত মান নিৰীক্ষণৰ বাবে ‘জীৱ জল মোবাইল এপ্লিকেচন’ আৰু ছয়খন গাঁৱক ২৪×৭ পানী যোগান ধৰা গাঁও হিচাপে ঘোষণা কৰাটো অন্যতম। ইয়াৰ ফলত সেৱাৰ দক্ষতা বৃদ্ধি পাইছে, পানীৰ অপচয় হ্ৰাস পাইছে আৰু পাম্পিং কৰা সময় কমিছে।
- দুমকা, ঝাৰখণ্ড: জিলা উপায়ুক্ত শ্ৰী অভিজিৎ সিনহাই গ্ৰাম্য খোৱাপানী আন্তঃগাঁথনি পুনৰুদ্ধাৰ আৰু ধৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত দুমকাৰ সফল সমন্বয়-আধাৰিত দৃষ্টিভংগীৰ কথা উল্লেখ কৰে। এটা ‘সংহত নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ’ স্থাপন, গাঁও পৰ্যায়ৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰ্মীৰ প্ৰশিক্ষণ, স্থানীয়ভাৱে বিকশিত স্পেয়াৰ-পাৰ্টছ যোগান শৃংখল আৰু শক্তিশালী অভিযোগ প্ৰতিকাৰ ব্যৱস্থাই কাৰ্যক্ষমতা আৰু সঁহাৰি প্ৰক্ৰিয়া লক্ষণীয়ভাৱে বৃদ্ধি কৰিছে। ‘জন ভাগীদাৰী’, ‘জল অৰ্পণ দিৱস’, ‘জল সহীয়া’, ব্যৱহাৰকাৰীৰ মাছুল সংগ্ৰহ আৰু পানীৰ গুণগত মান নিৰীক্ষণৰ জৰিয়তে সমূহীয়া অংশগ্ৰহণে পানী যোগান ব্যৱস্থাৰ মালিকীস্বত্ব আৰু বহনক্ষমতাক অধিক শক্তিশালী কৰিছে।
- দক্ষিণ গোৱা, গোৱা: জিলা উপায়ুক্ত আৰু জিলাধিপতি শ্ৰীমতী ইগান ক্লিটাছে ডিজিটেল প্ৰযুক্তি আৰু বহনক্ষম জল সম্পদ ব্যৱস্থাপনাৰ জৰিয়তে দক্ষিণ গোৱাক এক ‘স্মাৰ্ট ৱাটাৰ ইউটিলিটি’ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা উপস্থাপন কৰে। জিলাখনে সকলো ১১৮টা জল জীৱন মিছনৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰ্যক্ষম কৰি তুলিছে, যাৰ ফলত সকলো গ্ৰাম্য পৰিয়াললৈ টেপৰ পানীৰ সংযোগ নিশ্চিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ খোৱাপানীৰ প্ৰায় ৯৬% চাহিদা ভূ-পৃষ্ঠৰ পানী-আধাৰিত আঞ্চলিক পানী যোগান ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা পূৰণ কৰা হৈছে। জিআইএছ আধাৰিত নেটৱৰ্ক মেপিং, আইঅ’টিসক্ষম নিৰীক্ষণ, স্কাডা (SCADA) প্ৰণালী, স্মাৰ্ট মিটাৰিং পদক্ষেপ, নিয়মীয়া ডিডব্লিউএছএম পৰ্যালোচনা, গাঁও পৰ্যায়ৰ পানীৰ গুণগত মান নিৰীক্ষণ আৰু সুপৰিকল্পিত পৰিচালনা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ পৰিকল্পনাই নিৰ্ভৰযোগ্য, দক্ষ আৰু বহনক্ষম খোৱাপানী সেৱা প্ৰদান ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰি তুলিছে।
- উনকোটি, ত্ৰিপুৰা: জিলাধিপতি তথা উপায়ুক্ত শ্ৰীমতী মেঘা জৈনে গ্ৰাম্য খোৱাপানীৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত জিলাখনৰ অগ্ৰগতিৰ কথা উল্লেখ কৰে, য’ত ৮৯.১৬% এফএইটিচি কভাৰেজৰ দ্বাৰা ৪৭,৮০০ তকৈও অধিক পৰিয়াল উপকৃত হৈছে। জিলাখনে নিয়মীয়া ডিডব্লিউএছএম বৈঠক, তৃতীয় পক্ষৰ পৰিদৰ্শন, ডিজিটেল অভিযোগ প্ৰতিকাৰ প্লেটফৰ্ম আৰু সমূহীয়া অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে শক্তিশালী নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা প্ৰদৰ্শন কৰে। ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ পুনৰ্ভৰণ, উৎসৰ বহনক্ষমতা, মনৰেগা, বিত্তীয় আয়োগৰ অনুদান আৰু এছবিএম(জি)ৰ সৈতে সমন্বয়ৰ লগতে উদ্ভাৱনীমূলক পুনৰ্ভৰণ পদক্ষেপৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। সফল ‘কালিগিৰি ভূ-পৃষ্ঠৰ পানী প্ৰকল্প’ই দেখুৱাই দিছে যে কেনেকৈ সমাজ-চালিত পৰিকল্পনাই দূৰৱৰ্তী সীমান্তৱৰ্তী গাঁওবোৰত ঋতুভিত্তিক আৰু টেংকাৰ-আধাৰিত পানী যোগানৰ সলনি বহনক্ষম পাইপৰ খোৱাপানী প্ৰদান কৰি পানীৰ নাটনি দূৰ কৰিলে আৰু জনস্বাস্থ্য তথা জীৱনৰ মানদণ্ড লক্ষণীয়ভাৱে উন্নত কৰিলে।
ৰাষ্ট্ৰীয় জল জীৱন মিছনৰ অতিৰিক্ত সচিব তথা মিছন সঞ্চালক শ্ৰী কমল কিশোৰ সোনে তেওঁৰ সামৰণি ভাষণত জিলাসমূহে গ্ৰহণ কৰা উদ্ভাৱনীমূলক দৃষ্টিভংগীক প্ৰশংসা কৰে আৰু গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে জে.জে.এম. ২.০-ৰ সফলতা সমাজ-চালিত শাসন ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত জিলা উপায়ুক্তসকলৰ সক্ৰিয় নেতৃত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই পেয়জল সংবাদে জল জীৱন মিছনৰ অধীনত লাভ কৰা সফলতা, চলি থকা প্ৰত্যাহ্বান আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যপদ্ধতিসমূহ সফলতাৰে প্ৰদৰ্শন কৰাৰ লগতে ‘হৰ ঘৰ জল’ৰ অধীনত অগ্ৰগতি ক্ষিপ্ৰ কৰিবলৈ গ্ৰহণ কৰা বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক প্ৰতিফলিত কৰে।
***
PS/AK/DB
(रिलीज़ आईडी: 2284614)
आगंतुक पटल : 11