ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રધાનમંત્રી માનનીય એન્થોની અલ્બેનીઝના આમંત્રણ પર, ભારતના માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી 8-10 જુલાઈ 2026 દરમિયાન મેલબોર્ન, નાર્મમાં ત્રીજા ઓસ્ટ્રેલિયા-ભારત વાર્ષિક સમિટ માટે ઓસ્ટ્રેલિયાની મુલાકાત લીધી હતી, જે કુલીન રાષ્ટ્રના વુરુન્ડજેરી વોઇ-વુરુંગ અને બુનુરોંગ / બૂન વુરુંગ લોકોની પરંપરાગત ભૂમિ છે.

ઐતિહાસિક સંબંધો, લોકો-લોકો વચ્ચેના જોડાણો, સહિયારા વ્યૂહાત્મક હિતો અને પરસ્પર આદર પર આધારિત બંને દેશો વચ્ચેની લાંબા ગાળાની મિત્રતાને યાદ કરતા, બંને નેતાઓએ ઝડપથી બદલાઈ રહેલા વૈશ્વિક વાતાવરણમાં ઉભરતા પડકારોનો સામનો કરવા અને આપણા સહિયારા પ્રદેશની શાંતિ, સમૃદ્ધિ તેમજ સ્થિરતા માટે લાભદાયક એવા સહયોગના નવા ક્ષેત્રો શોધવા માટે ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (કોમ્પ્રિહેન્સિવ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ - CSP) ને વધુ મજબૂત અને વિસ્તૃત કરવા માટેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

સંરક્ષણ અને દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને વધુ ઊંડો બનાવવો

પ્રધાનમંત્રીઓએ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે વધુને વધુ જટિલ બની રહેલા વ્યૂહાત્મક વાતાવરણમાં સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ એ આ ભાગીદારીનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. તેઓએ સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ પર સંયુક્ત ઘોષણાપત્રની જાહેરાત કરી, જે દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સંબંધોની પ્રગાઢતા અને મહત્વાકાંક્ષામાં આવેલા મોટા બદલાવ તેમજ પ્રાદેશિક શક્તિ અને સુરક્ષામાં તેના યોગદાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

પ્રધાનમંત્રીઓએ પરામર્શ અને સહયોગ વધારવા માટેની એક વ્યવસ્થા તરીકે વાર્ષિક સંરક્ષણ મંત્રીઓના સંવાદની સ્થાપનાને આવકારી હતી. તેઓએ પરસ્પર લોજિસ્ટિક્સ સહાય વ્યવસ્થા હેઠળ સંરક્ષણ કવાયતો અને આદાનપ્રદાનની વધતી જતી આવર્તન અને જટિલતા પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેઓ એ નોંધીને આનંદિત થયા હતા કે સંરક્ષણ ભાગીદારી હવે તમામ ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરી ચૂકી છે, અને બહુપક્ષીય ભાગીદારો સહિત પરસ્પર કાર્યક્ષમતા ને વધુ ઊંડી બનાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ એક શાંતિપૂર્ણ, સ્થિર અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિક માટેના તેમના સહિયારા વિઝનમાં દરિયાઈ સહયોગની કેન્દ્રીયતા પર ભાર મૂક્યો હતો. નેતાઓ 'ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા મેરિટાઇમ સિક્યુરિટી કોઓપરેશન રોડમેપ' દ્વારા દરિયાઈ સહયોગ વધારવા માટે સંમત થયા હતા. આના માધ્યમથી, ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા એક મુક્ત અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિક પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરે છે અને સ્વીકારે છે કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા માટે અસરકારક દરિયાઈ સહયોગ આવશ્યક છે. તેઓ માહિતીના આદાનપ્રદાન, ક્ષમતાના વિકાસ, ક્ષમતા નિર્માણ અને કામગીરીના સંકલનના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ કરવા સંમત થયા હતા. નેતાઓએ સુરક્ષિત દરિયાઈ વાતાવરણને ટેકો આપવા માટે મેરિટાઇમ બોર્ડર કમાન્ડ અને ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ વચ્ચે સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) ના નિષ્કર્ષને આવકાર્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, સંશોધન અને ભૌતિક સહયોગના મહત્વને સ્વીકાર્યું. નેતાઓએ સંરક્ષણ વસ્તુઓ અને સંરક્ષણ સેવાઓની જોગવાઈ માટે સમજૂતી કરાર વિકસાવવા માટેના ચાલી રહેલા કાર્યનું સ્વાગત કર્યું, અને ઓસ્ટ્રેલિયા અને ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગો વચ્ચે જોડાણોને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસોનું પણ સ્વાગત કર્યું, જેમાં ઓસ્ટ્રેલિયાના ભારતમાં પ્રથમ સંરક્ષણ વેપાર મિશન અને ઓસ્ટ્રેલિયા-ભારત સંરક્ષણ ઉદ્યોગ ગોળમેજી પરિષદનો સમાવેશ થાય છે.

ભવિષ્ય માટે સજ્જ લશ્કરી કર્મચારીઓ માટે વ્યાવસાયિક લશ્કરી શિક્ષણ, સંયુક્ત સંશોધન, વોરગેમિંગ અને ક્ષમતા નિર્માણની પહેલોના મહત્વનો સ્વીકાર કરતા, પ્રધાનમંત્રીઓએ વ્યાવસાયિક લશ્કરી શિક્ષણ પર સહયોગ મજબૂત કરવા માટે ચાલી રહેલા પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. નેતાઓએ બંને દેશોની લશ્કરી શિક્ષણ સંસ્થાઓ વચ્ચેના જોડાણોને સતત મજબૂત કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. બંને નેતાઓએ વર્ષ 2028-2029 માં ઓસ્ટ્રેલિયન ડિફેન્સ કોલેજ ખાતે ભારતમાંથી મુલાકાતી લશ્કરી પ્રશિક્ષકની નિમણૂકની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી. તેઓએ ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા આગામી સમયમાં જનરલ રાવત ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા યંગ ઓફિસર્સ એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામની ચોથી આવૃત્તિના આયોજનને આવકાર્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીઓએ બંને દેશોની ઇકોસિસ્ટમને જોડવા અને સરકારો, ઉદ્યોગો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગને ઝડપી બનાવવા માટે દ્વિપક્ષીય ઇનોવેશન ફ્રેમવર્કની સ્થાપના અંગે શોધખોળ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. અદ્યતન ક્ષમતાની અગ્રતાઓ માટે નવીન ઉકેલોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તેઓએ સંરક્ષણ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી સંશોધન સહયોગને નવા ક્ષેત્રોમાં વિસ્તારવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

આર્થિક સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિને આગળ વધારવી

પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા આર્થિક સહયોગ અને વ્યાપાર કરાર (ECTA) હેઠળ દ્વિપક્ષીય વ્યાપારમાં સતત થઈ રહેલા વિકાસ અને બિન-ટેરિફ અવરોધોમાં ઘટાડાને આવકાર્યો હતો, અને બંને દેશોના વ્યવસાયો તેમજ ગ્રાહકો માટે તેના પ્રત્યક્ષ લાભોની નોંધ લીધી હતી. તેઓએ આર્થિક સંબંધોની સંપૂર્ણ સંભાવનાઓનો લાભ લેવા અને બંને દેશો માટે સમૃદ્ધિ મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વાકાંક્ષી, સંતુલિત અને પરસ્પર ફાયદાકારક સર્વગ્રાહી આર્થિક સહયોગ કરાર (CECA) તરફ આગળ વધવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીઓએ રોકાણ વધારવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને બંને દેશોની સંબંધિત સંસ્થાઓ વચ્ચે નાણાંના મજબૂત સંકલન સહિત ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણકારો વચ્ચે વધતા જોડાણને સમર્થન આપ્યું હતું.

ઉદ્યોગની આગેવાની હેઠળના જોડાણના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં, પ્રધાનમંત્રીઓએ મુલાકાત દરમિયાન સીઇઓ (CEO) ફોરમના આયોજનને આવકાર્યું હતું અને વ્યવસાયથી વ્યવસાય વચ્ચેના વધુ મજબૂત જોડાણો માટે સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. નેતાઓએ "મેક ઇન ઇન્ડિયા" અને "ફ્યુચર મેડ ઇન ઓસ્ટ્રેલિયા" વચ્ચેના પૂરક સમન્વય અને ઉત્પાદન, ટેકનોલોજી તેમજ રોકાણમાં વધુ ગાઢ સહયોગની તકોનો સ્વીકાર કર્યો હતો. નેતાઓએ ભારત સાથે ઓસ્ટ્રેલિયાના આર્થિક જોડાણ માટેના નવા રોડમેપના સતત અમલીકરણની પ્રશંસા કરી હતી અને વિસ્તૃત સહયોગ માટે વ્યવહારુ માર્ગો તૈયાર કરવામાં મે 2026 માં સિડની ખાતે યોજાયેલા ઉદ્ઘાટન ટ્રેક 1.5 સંવાદના યોગદાનને આવકાર્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીઓએ મહત્વપૂર્ણ ખનિજોમાં સહયોગ માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેઓએ રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા, લાંબા ગાળાની સપ્લાય અને ઓફટેક વ્યવસ્થાઓ સુરક્ષિત કરવા તેમજ પ્રોસેસિંગ અને મૂલ્ય-વર્ધન (વેલ્યુ-એડિશન) ક્ષમતાઓના વિકાસને ટેકો આપવા માટે ભારતીય અને ઓસ્ટ્રેલિયન સરકારી એજન્સીઓ, જાહેર અને ખાનગી કંપનીઓ તેમજ સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચેની ભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. નેતાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પારદર્શક, સુરક્ષિત અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન આપણી આર્થિક સુરક્ષા માટે કેન્દ્રીય છે. તેઓએ દ્વિપક્ષીય પહેલો અને બહુપક્ષીય મંચો દ્વારા, ખાસ કરીને ઊર્જા અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજો માટે, સપ્લાય ચેઇન સહયોગને ટેકો આપવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાના મહત્વનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

ઊર્જા, આબોહવા, અવકાશ અને ટેકનોલોજી સહયોગને વેગ આપવો

પ્રધાનમંત્રીઓએ આપણા અર્થતંત્રો માટે ઊર્જા સુરક્ષા અને સંસાધન સહયોગના વધતા મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. ઊર્જા સંક્રમણને ઝડપી બનાવવા, ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવા અને લાંબા ગાળાની આર્થિક સમૃદ્ધિને ટેકો આપવા માટે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા અને ઇલેક્ટ્રિફિકેશનની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને સ્વીકારીને, તેઓએ વિશ્વસનીય, સસ્તાં અને ટકાઉ ઊર્જા પુરવઠાને ટેકો આપવા માટે સહયોગને વધુ ઊંડો બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. આ સંદર્ભમાં, તેઓએ ઊર્જા સુરક્ષા પરના સંયુક્ત નિવેદનને આવકાર્યું હતું.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવા માટેના પ્રયાસોને ઝડપી બનાવવાના મહત્વનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, અને સ્વીકાર્યું હતું કે પેરિસ કરારનો અમલ વિવિધ રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓના પ્રકાશમાં સમાનતા અને સામાન્ય પરંતુ ભિન્ન જવાબદારીઓ અને સંબંધિત ક્ષમતાઓના સિદ્ધાંતને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે કરવામાં આવશે, અને કૉપ31 (COP31) નેગોશિએશનના પ્રમુખ તરીકે ઓસ્ટ્રેલિયાના નેતૃત્વને આવકાર્યું હતું. નેતાઓએ સ્વીકાર્યું હતું કે નાના ટાપુ દેશો અને અન્ય સંવેદનશીલ વિકાસશીલ દેશો, જેમ કે પેસિફિક અને હિંદ મહાસાગરમાં આવેલા દેશો, આબોહવા પરિવર્તનની અસરોથી ખાસ કરીને પ્રભાવિત થાય છે, અને વૈશ્વિક આબોહવા પ્રવૃત્તિ પર વેગ જાળવી રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવાની સાથે આબોહવા નાણાં (ક્લાઇમેટ ફાઇનાન્સ), ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને ક્ષમતા નિર્માણ સહાયના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. નેતાઓએ ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ટનરશિપ હેઠળ થયેલી પ્રગતિની નોંધ લીધી હતી, જેમાં રૂફટોપ સોલાર એકેડમીની સ્થાપના અને કામગીરી જેવી પહેલોનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રધાનમંત્રીઓએ ભવિષ્યના વિકાસને વેગ આપવા અને સહિયારા પડકારોનો સામનો કરવા માટે ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશનનો લાભ લેવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને ટેકનોલોજી સહયોગ તથા વિકાસને મજબૂત કરતા મજબૂત લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધોનો સ્વીકાર કર્યો હતો. બંને નેતાઓ મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજી, સપ્લાય ચેઇન વૈવિધ્યકરણ, સાયબર સુરક્ષા, ડિજિટલ સ્થિતિસ્થાપકતા અને સંરક્ષણ સંશોધન પર આપણા સંબંધોની મહત્વાકાંક્ષા વધારવા માટે 'ઓસ્ટ્રેલિયા-ઇન્ડિયા પાર્ટનરશિપ ઓન સાયબર, ક્રિટિકલ ટેકનોલોજીસ એન્ડ સપ્લાય ચેઇન્સ' (PACTS) પર સંમત થયા હતા. નેતાઓ ઓસ્ટ્રેલિયા-કેનેડા-ભારત ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન (ACITI) ભાગીદારી સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) ના હસ્તાક્ષરને આવકારીને પણ આનંદિત થયા હતા, જે મહત્વપૂર્ણ અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સહયોગ માટેના પાયા તરીકે વિશ્વસનીય ભાગીદારી પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરે છે.

પ્રધાનમંત્રીઓએ ઉદ્યોગ-થી-ઉદ્યોગ વચ્ચેની ભાગીદારી સહિત અવકાશ સહયોગને મજબૂત કરવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. નેતાઓએ ભારતના ગગનયાન હ્યુમન સ્પેસ ફ્લાઇટ પ્રોગ્રામ માટે ઓસ્ટ્રેલિયાના સતત સમર્થનને આવકાર્યું હતું, જેમાં કોકોસ કીલિંગ આઇલેન્ડ્સ પર કામચલાઉ સ્પેસ ટ્રેકિંગ ટર્મિનલ કાર્યરત કરવાનો સમાવેશ થાય છે, અને ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) અને ઓસ્ટ્રેલિયન સ્પેસ એજન્સી (ASA) વચ્ચે સહયોગને વધુ ઊંડો બનાવવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી.

ઓસ્ટ્રેલિયાએ ન્યુક્લિયર સપ્લાયર્સ ગ્રૂપ (NSG) માં ભારતના સભ્યપદ માટે તેના મજબૂત સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, અને ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા પરમાણુ સહયોગ કરારના આધારે, બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ વહીવટી વ્યવસ્થાના આખરીકરણ અને હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા, જે ફક્ત શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે અને આઈએઈએ (IAEA) ના સેફગાર્ડ્સ હેઠળ ઓસ્ટ્રેલિયાથી ભારતમાં યુરેનિયમની લાંબા ગાળાની નિકાસને સક્ષમ બનાવશે.

શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવા

પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે લોકો આ ભાગીદારીના હૃદય સમાન છે, અને નોંધ્યું હતું કે ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતીય સમુદાય હવે ઓસ્ટ્રેલિયામાં વિદેશમાં જન્મેલા લોકોનું સૌથી મોટું જૂથ છે. નેતાઓએ ઓસ્ટ્રેલિયાના જીવંત, બહુસાંસ્કૃતિક સમાજમાં ઇન્ડિયન ઓસ્ટ્રેલિયન સમુદાયે ભજવેલી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી હતી, અને આર્થિક સહયોગ અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ ઊંડા બનાવવા માટે સેન્ટર ફોર ઓસ્ટ્રેલિયા-ઇન્ડિયા રિલેશન્સની મૈત્રી ગ્રાન્ટ્સ માટે $10 મિલિયનની જાહેરાતને આવકારી હતી. નિયમિત ઉચ્ચ સ્તરીય અને મંત્રી સ્તરીય જોડાણોના આધારે, પ્રધાનમંત્રીઓએ મજબૂત સંસદીય જોડાણનો પણ સ્વીકાર કર્યો હતો, જેમાં ઓસ્ટ્રેલિયન સંસદમાં પાર્લામેન્ટરી ફ્રેન્ડ્સ ઓફ ઇન્ડિયા ગ્રૂપની જેમ જ ભારતના લોકસભામાં ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે પાર્લામેન્ટરી ફ્રેન્ડશિપ ગ્રૂપની સ્થાપના નોંધપાત્ર છે. બંને પ્રધાનમંત્રીઓ સંમત થયા હતા કે સંસદ સહિત લોકશાહી સંસ્થાઓ વચ્ચેનો સહયોગ ચાલુ રહેવો જોઈએ.

પ્રધાનમંત્રીઓએ વિસ્તરી રહેલા શિક્ષણ સહયોગ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે ભારતમાં કાર્યરત અથવા તેમ કરવા માટે મંજૂરી મેળવનાર ઓસ્ટ્રેલિયન યુનિવર્સિટી કેમ્પસની વધતી સંખ્યા દ્વારા પ્રદર્શિત થાય છે, અને બેંગલુરુમાં પોતાનું કેમ્પસ સ્થાપવા માટે ફ્લિન્ડર્સ યુનિવર્સિટીને ભારતના યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) દ્વારા લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ (LoI) ઇશ્યૂ કરવાને અને ગુરુગ્રામમાં પોતાનું કેમ્પસ કાર્યરત કરવા માટે વિક્ટોરિયા યુનિવર્સિટીને લેટર ઓફ એપ્રુવલ (LoA) આપવાને આવકાર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી અલ્બેનિસે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું સ્વાગત છે અને તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયાના વર્ગખંડો, કેમ્પસ અને સમુદાયોના મૂલ્યવાન સભ્યો છે. નેતાઓએ વ્યાવસાયિક શિક્ષણ અને તાલીમ સહયોગનો વિસ્તાર કરવા માટે ભુવનેશ્વર, ઓડિશામાં નેશનલ સ્કીલ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ખાતે નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર સ્કીલિંગ ઇન માઇનિંગની સ્થાપનાને ટેકો આપવા માટે પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયા સરકાર અને ભારત સરકાર વચ્ચેના કરારને પણ આવકાર્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ સ્વીકાર્યું હતું કે રમતગમત (સ્પોર્ટ્સ) એ માત્ર એક સહિયારો જુસ્સો નથી, પરંતુ તે આપણા દ્વિપક્ષીય સંબંધોનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે જે વ્યાપાર, પ્રવાસન અને રોકાણમાં વધારો કરે છે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને ભારત બ્રિસ્બેનમાં 2032 ઓલિમ્પિક્સ અને પેરાલિમ્પિક્સ તેમજ અમદાવાદમાં 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું આયોજન કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે ત્યારે, નેતાઓએ ઓસ્ટ્રેલિયા અને ભારત વચ્ચે રમતગમત સહયોગને વધુ ઊંડો બનાવવા માટે 'ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા સ્પોર્ટ્સ કોઓપરેશન રોડમેપ' ને આવકાર્યો હતો.

સાંસ્કૃતિક સહયોગ તેમજ સાંસ્કૃતિક વારસાના સંરક્ષણ અને જાળવણીના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં, બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારતમાં સંરક્ષિત ફર્સ્ટ નેશન્સ (First Nations)ના પૂર્વજોના અવશેષોને સ્વૈચ્છિક અને બિનશરતી રીતે પરત સોંપવાની પ્રક્રિયામાં થયેલી પ્રગતિનું તેમજ અલગથી ઑસ્ટ્રેલિયામાં સંરક્ષિત તેલુગુ સમુદાયના માનવ અવશેષોને પરત સોંપવાની પ્રક્રિયામાં થયેલી પ્રગતિનું સ્વાગત કર્યું. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ઓસ્ટ્રેલિયન સંગ્રહ સંસ્થાઓમાં રાખવામાં આવેલી ઘણી સાંસ્કૃતિક કલાકૃતિઓ ભારતને સ્વૈચ્છિક રીતે પરત કરવા બદલ પ્રધાનમંત્રી અલ્બેનિસનો આભાર માન્યો હતો.

શાંતિપૂર્ણ, સ્થિર અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિકને પ્રોત્સાહન આપવું

પ્રધાનમંત્રીઓએ મુક્ત અને નિયમ-આધારિત ઇન્ડો-પેસિફિક પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, ખાસ કરીને યુનાઇટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન ઓન ધ લો ઓફ ધ સી (UNCLOS) સુસંગત અધિકારો અને સ્વતંત્રતાઓનો ઉપયોગ કરવા સક્ષમ હોવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં નૌકાનયન અને ઉડ્ડયનની સ્વતંત્રતાનો સમાવેશ થાય છે, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિવાદોનો ઉકેલ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર શાંતિપૂર્ણ રીતે થવો જોઈએ. તેઓએ યથાસ્થિતિ (સ્ટેટસ ક્વો) ને બદલવા અને પ્રાદેશિક શાંતિ તેમજ સ્થિરતાને નુકસાન પહોંચાડતા કોઈપણ અસ્થિર અથવા એકપક્ષીય પગલાંનો સખત વિરોધ કર્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ સહિયારા પડકારોનો સામનો કરવા માટે પ્રાદેશિક અને બહુપક્ષીય સંસ્થાઓ દ્વારા સહયોગ મજબૂત કરવા માટેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેઓએ ઇન્ડો-પેસિફિક માટે વ્યવહારુ અને નક્કર પરિણામો આપતી ભાગીદારી તરીકે ક્વૉડ (Quad) ના મહત્વને દોહરાવ્યું હતું અને મે 2026 માં નવી દિલ્હી ખાતે ક્વૉડ વિદેશ મંત્રીઓ દ્વારા સંમત કરાયેલા સાર્થક પરિણામોને આવકાર્યા હતા.

પ્રધાનમંત્રીઓએ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધુ ઊંડો બનાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં ભારતની અધ્યક્ષતા હેઠળ ઇન્ડિયન ઓશન રિમ એસોસિએશન (IORA) નો સમાવેશ થાય છે અને પ્રાદેશિક પહેલો હેઠળ સતત જોડાણને આવકાર્યું હતું. તેઓએ જૂન મહિનામાં મેરિટાઇમ રેસ્ક્યૂ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (MRCC) ચેન્નઈ ખાતે ઓસ્ટ્રેલિયા અને ભારત દ્વારા સંયુક્ત રીતે હાથ ધરવામાં આવેલી આઈઓઆરએ (IORA) સભ્ય દેશો માટે શોધ અને બચાવ તાલીમને અને જૂનમાં પર્થ ખાતે દરિયાઈ સુરક્ષા અને સલામતી પરના આઈઓઆરએ વર્કિંગ ગ્રૂપની છઠ્ઠી બેઠકના ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા આયોજનને આવકાર્યું હતું. તેઓએ ઇન્ડો-પેસિફિક ઓશન્સ ઇનિશિએટિવ (IPOI) હેઠળ વર્તમાન સહયોગ પ્રવૃત્તિઓને આવકારી હતી. બંને નેતાઓએ ઓસ્ટ્રેલિયા-ભારત-ઇન્ડોનેશિયા ત્રિપક્ષીય વ્યવસ્થા દ્વારા વધુ સહયોગને આવકાર્યો હતો, જેમાં મેરિટાઇમ ડોમેન અવેરનેસ, દરિયાઈ પ્રદૂષણ, બ્લુ ઇકોનોમી અને પ્રાદેશિક સંસ્થાઓ દ્વારા તકોની શોધ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ (PIF) પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, અને બ્લુ પેસિફિક કોન્ટિનેન્ટ માટેની તેની 2050 વ્યૂહરચના અને પેસિફિક પ્રદેશની સામૂહિક અગ્રતાઓને પ્રતિબિંબિત કરતી ભાગીદારીના મહત્વને સ્વીકાર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી અલ્બેનિસે ફોરમ ફોર ઇન્ડિયા-પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ કોઓપરેશન (FIPIC) માળખા સહિત પેસિફિક ટાપુ દેશોમાં વિકાસ ભાગીદારીનો વિસ્તાર કરવામાં ભારતની ભૂમિકાને સ્વીકારી હતી. પ્રધાનમંત્રીઓએ આસિયાન (ASEAN) ની કેન્દ્રીયતા અને આસિયાન-આગેવાની હેઠળના પ્રાદેશિક માળખા માટે તેમના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો અને ઇન્ડો-પેસિફિક પર આસિયાન આઉટલુક (AOIP) ના અમલીકરણ માટે અતૂટ સમર્થન વ્યક્ત કર્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીઓએ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવના નવેસરથી વધી રહેલા તણાવ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા, તણાવ ઓછો કરવા અને નાગરિકોના રક્ષણ તેમજ ઊર્જા પુરવઠા અને વાણિજ્યના અવિરત પ્રવાહને સુનિશ્ચિત કરવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેઓએ સંઘર્ષના શાંતિપૂર્ણ અને કાયમી ઉકેલ માટે સંવાદ, મુત્સદ્દીગીરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના પાલનના મહત્વને દોહરાવ્યું હતું. પ્રધાનમંત્રીઓએ યુક્રેનમાં યુદ્ધ અંગે પણ વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું હતું, જેમાં દુખદ માનવતાવાદી પરિણામો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને સંઘર્ષના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેઓ મ્યાનમારની પરિસ્થિતિ અને પ્રદેશ પર તેની અસરથી ચિંતિત રહ્યા હતા, અને ફાઇવ પોઇન્ટ કન્સેન્સસ સહિત આસિયાન-આગેવાની હેઠળના પ્રયાસો માટે તેમના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ આતંકવાદ અને આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપતા હિંસક ઉગ્રવાદની તેના તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં નિંદા કરી હતી. તેઓએ તમામ દેશો વ્યાપક અને ટકાઉ રીતે આતંકવાદના જોખમનો સામનો કરે તે બાબતના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ 1267 સેન્ક્શન્સ કમિટી દ્વારા સૂચિબદ્ધ કરાયેલા આતંકવાદીઓ અને આતંકવાદી સંગઠનો તેમજ તેમના પ્રોક્સીઓ, આનુષંગિકો, પ્રાયોજકો અને નાણાકીય પોષણ પૂરું પાડનારાઓ સહિત વૈશ્વિક સ્તરે પ્રતિબંધિત આતંકવાદીઓ સામે પગલાં લેવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રીઓએ આતંકવાદનો સામનો કરવાના પડકારોનો અસરકારક રીતે સામનો કરવા માટે સહયોગ વધારવાની જરૂરિયાત સ્વીકારી હતી. તેઓ આપણા પ્રદેશમાં આતંકવાદી જોખમો અંગે માહિતીનું આદાનપ્રદાન વધારવા અને ઓનલાઇન કટ્ટરપંથ સહિત કટ્ટરપંથનો સામનો કરવા, આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપતા હિંસક ઉગ્રવાદ અને આતંકવાદી હેતુઓ માટે નવી અને ઉભરતી ટેકનોલોજીના ઉપયોગનો સામનો કરવા, આતંકવાદના નાણાંકીય પોષણ, મહત્વપૂર્ણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને દરિયાઈ ક્ષેત્ર સામેના જોખમોનો સામનો કરવા માટે અદ્યતન સહયોગની તકો શોધવા માટે પ્રતિબદ્ધ થયા હતા. તેઓએ પહેલગામ અને બોન્ડી બીચ પર થયેલા ભયાનક હુમલાઓ સહિત આતંકવાદી હુમલાઓની તેમની નિંદા દોહરાવી હતી.

પ્રધાનમંત્રીઓએ સમકાલીન ભૌગોલિક-રાજકીય વાસ્તવિકતાઓને બહેતર રીતે પ્રતિબિંબિત કરવા માટે વધુ કાયમી અને બિન-કાયમી પ્રતિનિધિત્વ સહિત યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ (UNSC) ના તાત્કાલિક સુધારાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. બહુપક્ષીયવાદ અને યુનાઇટેડ નેશન્સમાં ભારતના લાંબા ગાળાના યોગદાનને ધ્યાનમાં રાખીને, ઓસ્ટ્રેલિયાએ સુધારેલી યુએનએસસી (UNSC) માં કાયમી બેઠક માટે ભારતના સભ્યપદ માટે તેના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. બંને નેતાઓએ યુએનએસસીમાં એકબીજાના બિન-કાયમી સભ્યપદ માટે તેમના પરસ્પર સમર્થનની પુષ્ટિ કરી હતી — વર્ષ 2028-2029 ની મુદત માટે ભારત અને વર્ષ 2029-2030 ની મુદત માટે ઓસ્ટ્રેલિયા. તેઓએ સંસ્થાની કાર્યક્ષમતા અને અસરકારકતા વધારવા માટે વ્યાપક યુએન (UN) સુધારાની વ્યાપક જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીઓએ દ્વિપક્ષીય જોડાણોની પ્રગતિ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને પરસ્પર લાભ માટે તેમજ મુક્ત, ખુલ્લા, નિયમ-આધારિત, શાંતિપૂર્ણ અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિક માટે વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (CSP) ના આગામી તબક્કાને તૈયાર કરવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com