ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (21 જૂન, 2026) મધ્યપ્રદેશના જબલપુર ખાતે રાણી દુર્ગાવતી વિશ્વવિદ્યાલયના 36મા દીક્ષાંત સમારોહને સુશોભિત કર્યો હતો.

આ પ્રસંગે સંબોધન કરતા રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે, શિક્ષણ એ કોઈપણ વ્યક્તિ કે સમુદાયના વિકાસ માટેનું સૌથી અસરકારક માધ્યમ છે. તેથી, આદિવાસી સમુદાયના શૈક્ષણિક ઉત્થાન માટે પ્રયાસો કરવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આપણે સામૂહિક રીતે એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે આદિવાસી યુવાનોને તેમની આદિવાસી ઓળખ અને વિશિષ્ટતાને તેના અસલી સ્વરૂપમાં સાચવવાની સાથે સાથે આધુનિક વિકાસમાં યોગદાન આપવાની તક મળે. આ ઉપરાંત, આદિવાસી સમુદાયના પરંપરાગત કૌશલ્યો અને જ્ઞાનનો વિવિધ માધ્યમો દ્વારા પ્રસાર થવો જોઈએ. આદિવાસી જ્ઞાન અને શિલ્પ પરંપરાઓનો વ્યાપક અભ્યાસ દેશના તમામ નાગરિકો માટે ફાયદાકારક રહેશે. રાણી દુર્ગાવતી વિશ્વવિદ્યાલય જેવી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ આ દિશામાં વિશેષ પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ આપવા ઉપરાંત, ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ નવીનતા (ઇનોવેશન) અને સંશોધન માટેના મુખ્ય કેન્દ્રો તરીકે કામ કરે છે. વિદ્યાર્થીઓમાં સર્જનાત્મક વિચારસરણી, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને ઉદ્યોગસાહસિકતાની ભાવના કેળવવી એ આ સંસ્થાઓની એક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે. તેમની પાસેથી વિદ્યાર્થીઓમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ, પરંપરાઓ અને ભાષાઓ પ્રત્યે ગૌરવની ભાવના જગાડવાની પણ અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આધુનિકતા અને પરંપરાના સુમેળભર્યા મિશ્રણ દ્વારા દેશનો સંતુલિત વિકાસ હાંસલ કરી શકાશે.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે દેશ અને સમાજ માટે ફાયદાકારક હોય તેવા અભ્યાસ અને સંશોધન પર ભાર મૂકવો જોઈએ. જ્યારે પર્યાવરણ સંરક્ષણ, મહિલા સશક્તિકરણ, હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા વર્ગોનો વિકાસ, સ્વચ્છતા અને સામાજિક સમરસતા જેવા વિષયોને અભ્યાસક્રમમાં સામેલ કરવામાં આવે છે ત્યારે સમાજને લાભ થાય છે. આવા વિષયોમાં અભ્યાસ અને સંશોધન દેશના વિકાસ માટેની યોજનાઓ ઘડવામાં પણ મદદરૂપ બને છે.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે આજે વિશ્વ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. આપણી ભાષા અને જીવનશૈલી પણ ઝડપી ગતિએ બદલાઈ રહી છે. પરંતુ આપણે એ ન ભૂલવું જોઈએ કે કેટલાંક સનાતન મૂલ્યો આપણને હંમેશા સશક્ત બનાવે છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યો અને આદર્શોને તેમના જીવનનો પાયો બનાવવાની સલાહ આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે સત્ય, અહિંસા, કરુણા, સેવા અને પ્રમાણિકતા જેવા મૂલ્યો હંમેશા દરેક યુગમાં મુખ્ય ચેતનાનો ભાગ રહ્યા છે. આ મૂલ્યોને અપનાવીને, તેઓ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો પણ દ્રઢતાપૂર્વક સામનો કરી શકે છે, આદર્શ નાગરિક બની શકે છે અને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિએ વિદ્યાર્થીઓને જણાવ્યું હતું કે તેઓ માત્ર તેમના પરિવારો અથવા વિશ્વવિદ્યાલયોના પ્રતિનિધિઓ નથી; તેઓ રાષ્ટ્રની આકાંક્ષાઓ અને તેના ભવિષ્યના ઘડવૈયા છે. તેમના જ્ઞાન, ઊર્જા અને સંકલ્પ દ્વારા જ વિકસિત ભારતનું સ્વપ્ન સાકાર થશે. તેમણે તેમને તેમના શિક્ષણ અને પ્રતિભાનો ઉપયોગ માત્ર વ્યક્તિગત સફળતા માટે જ નહીં, પરંતુ સમાજના વ્યાપક ભલા માટે કરવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે તેમને તેમની આસપાસના વંચિત અને ગ્રામીણ સમુદાયો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારોને સમજવા, તેમની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ ઉકેલો વિકસાવવા, તેમને સશક્ત કરવા અને વિકાસની મુખ્ય ધારામાં લાવવામાં યોગદાન આપવાની સલાહ આપી હતી.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે દેશ ડિજિટલ ટેક્નોલોજી, સ્ટાર્ટઅપ્સ, ગ્રીન એનર્જી, સ્પેસ રિસર્ચ અને આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યો છે. તેમણે યુવાનોને આ તકો ઝડપી લેવા અને વૈશ્વિક મંચ પર પોતાની ઓળખ બનાવવાની સલાહ આપી હતી. તેમણે વધુમાં તેમને પર્યાવરણ પ્રત્યેની તેમની જવાબદારી નિભાવવાની સલાહ આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે જળ, જંગલ અને જમીનના સંરક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા, સ્વચ્છ ઊર્જાનો ઉપયોગ, જૈવવિવિધતાનું રક્ષણ અને ટકાઉ વિકાસ તેમના જીવનની સફરનો એક અભિન્ન હિસ્સો હોવો જોઈએ.

રાષ્ટ્રપતિનું ભાષણ જોવા માટે કૃપા કરીને અહીં ક્લિક કરો-

SM/IJ/JD