"તમે દરિયા કિનારે જઈને છીપલાં એકઠા કરી શકો છો, રેતીના કિલ્લા બનાવી શકો છો અથવા કોઈને ત્યાં નિર્વાણ પણ મળી શકે છે. આ બધું તમે તે અનુભવમાંથી શું મેળવો છો તેના પર નિર્ભર કરે છે," તેમ ફિલ્મ નિર્માતા ધ્વની દેસાઈએ 19મા મુંબઈ ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ (MIFF) 2026 ખાતે વાર્તા કહેવા, સર્જનાત્મકતા અને પ્રેક્ષકોના અર્થઘટન પર યોજાયેલી એક રસપ્રદ ચર્ચા દરમિયાન જણાવ્યું હતું. વિવિધ કલાત્મક પરંપરાઓ ધરાવતા એનિમેશન ફિલ્મ નિર્માતાઓને એક મંચ પર લાવનારા આ સત્રમાં વિચારો કેવી રીતે ફિલ્મમાં રૂપાંતરિત થાય છે અને પ્રેક્ષકો તેમાંથી કેવી રીતે અર્થ તારવે છે તે અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

એક ઝેન બૌદ્ધ વાર્તાનો સંદર્ભ આપતાં ધ્વની દેસાઈએ પ્રતિબિંબિત કર્યું કે પ્રેક્ષકો ફિલ્મોનો અનુભવ કેવી રીતે અલગ-અલગ રીતે કરે છે. તેમણે નોંધ્યું કે, "તમે દરિયા કિનારે જઈને છીપલાં એકઠા કરી શકો છો, રેતીના કિલ્લા બનાવી શકો છો અથવા કોઈને ત્યાં નિર્વાણ પણ મળી શકે છે. આ બધું તમે તે અનુભવમાંથી શું મેળવો છો તેના પર નિર્ભર કરે છે." આ સામ્યતા દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ફિલ્મો અવારનવાર અલગ-અલગ દર્શકો માટે જુદો-જુદો અર્થ ધરાવતી હોય છે.

એનિમેશન ફિલ્મ નિર્માતા રેમન્ડ ક્રુમે પણ આવો જ દ્રષ્ટિકોણ શેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, પ્રેક્ષકો તેમની ફિલ્મોનું પોતાની રીતે અર્થઘટન કરવા માટે સ્વતંત્ર છે તે બાબત તેમને ગમે છે. તેમણે કહ્યું કે, "દરેક સંસ્કૃતિની ફિલ્મ સમજવાની પોતાની આગવી રીત હોય છે અને મને એ સ્વતંત્રતા ગમે છે." દર્શકોને કોઈ એક જ ચોક્કસ અર્થ તરફ દોરવાને બદલે, તેઓ સાર્વત્રિક રીતે સમજી શકાય તેવી લાગણીઓ અને અનુભવોની આસપાસ પોતાની વાર્તાઓનું નિર્માણ કરતી વખતે વ્યક્તિગત અર્થઘટન માટે જગ્યા છોડવાનું પસંદ કરે છે.

પોતાની સર્જનાત્મક પ્રક્રિયાની ઝાંખી આપતાં, રેમન્ડે ખુલાસો કર્યો કે તેમના ઘણા વિચારો સીધા દિવાલો પર દોરેલા રેખાચિત્રો (સ્કેચ) થી શરૂ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે, "હું મારા વિચારોને મુક્ત પ્રવાહ આપવા માટે દિવાલો પર પેઇન્ટ કરું છું." આ ચિત્રો અવારનવાર પ્રદર્શનો અને ફિલ્મો બંને માટે પ્રારંભિક બિંદુ બને છે. તેમણે ઉમેર્યું કે મૂવમેન્ટ (ગતિશીલતા) તેમની કલાત્મક પ્રક્રિયાના કેન્દ્રમાં છે, અને સમજાવ્યું કે તેમના સ્કેચ અવારનવાર ઊર્જા, લય અને ગતિને ઝીલવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.

આ ચર્ચામાં એ પણ જાણવા મળ્યું કે વર્ષો જતાં એનિમેશનમાં કેવા બદલાવ આવ્યા છે. બંને વક્તાઓ સહમત થયા હતા કે આ માધ્યમ નોંધપાત્ર રીતે વિકસિત થયું છે અને હવે કલાત્મક અભિવ્યક્તિના એક ગંભીર સ્વરૂપ તરીકે તેને વધુ વ્યાપક માન્યતા મળી રહી છે. આ સાથે જ, તેમણે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને અન્ય ઉભરતી ટેક્નોલોજીઓની વધતી જતી ભૂમિકાનો પણ સ્વીકાર કર્યો હતો.

ફિલ્મ નિર્માતા રેમન્ડે એક નૃત્ય કરતા યુગલને દર્શાવતી તેમની ફિલ્મ પાછળના ઊંડા અર્થ વિશે પણ વાત કરી હતી. આ વાર્તા પ્રવાસની આસપાસ ફરે છે, પરંતુ તેમણે કહ્યું કે તે વાસ્તવમાં પ્રવાસના પોતાના અનુભવ વિશે છે. શારીરિક પ્રવાસ અને જીવનના વ્યાપક અનુભવો વચ્ચે સમાનતા દર્શાવતા તેમણે ટિપ્પણી કરી કે, "પ્રવાસ એ માત્ર બિંદુ એ (A) થી બિંદુ બી (B) સુધી જવાનો નથી. તે રોમાંચક હોવો જોઈએ."

આ સત્રએ પ્રેક્ષકોને એનિમેશન ફિલ્મ નિર્માતાઓના સર્જનાત્મક મનની એક રસપ્રદ ઝાંખી કરાવી હતી, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે વ્યક્તિગત અનુભવો, વિચારો અને નવી ટેક્નોલોજીઓ તેઓ જે વાર્તાઓ કહે છે તેના પર પ્રભાવ પાડે છે. તેણે એ બાબત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે એનિમેશન એ માત્ર ફરતા ચિત્રો કરતાં ઘણું વધારે છે—તે અર્થપૂર્ણ અનુભવો બનાવવા વિશે છે જેનાથી પ્રેક્ષકો જોડાઈ શકે અને ફિલ્મ સમાપ્ત થયા પછી પણ લાંબા સમય સુધી તેને યાદ રાખી શકે.

SM/JY/JD