પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નાગરિકોને નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઇ કામગીરી, પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે પણ દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને સ્ટોકની સ્થિતિ અંગેની વિગતો શેર કરી છે.

ખાતરના સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

• દેશમાં ખાતરની એકંદર સ્ટોકની સ્થિતિ આરામદાયક છે.
• ખરીફ 2026 માટે, DA&FW દ્વારા ખાતરની જરૂરિયાત 383.9 LMT પર પુનઃમૂલ્યાંકન કરવામાં આવી છે, જેની સામે આજે સ્ટોક આશરે 195.79 LMT (51% થી વધુ) છે, જે આશરે 33% ના સામાન્ય સ્તર કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સરકાર દ્વારા બહેતર આયોજન, અગાઉથી સ્ટોકિંગ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટ દર્શાવે છે.
• ભારતીય ખેડૂતોએ ચાલુ ખરીફ-2026 માં 07.06.2026 સુધીમાં કુલ 94.60 LMT રાસાયણિક ખાતરો પહેલેથી જ ખરીદી લીધા છે. કુલ જરૂરિયાતના આશરે 25%.
• દેશમાં ઓર્ગેનિક ખાતરનો સ્ટોક આશરે 22.80 LMT ઉપલબ્ધ છે.
• ભારતીય ખેડૂતોએ યુદ્ધ પછી 11.38 LMT ઓર્ગેનિક ખાતર (FOM/LFOM/PROM) ખરીદ્યું છે (પંજાબ 2.88 LMT, યુપી 2.76 LMT, હરિયાણા 1.37 LMT, એમપી 1.27 LMT, ગુજરાત 0.98 LMT, મહારાષ્ટ્ર 0.84 LMT) ગયા વર્ષે સમાન ગાળા દરમિયાન 3.24 LMT ની સરખામણીએ. આ નોંધપાત્ર વધારો ઓર્ગેનિક પોષક તત્વોના સ્ત્રોતો વધુ અપનાવવા તરફનો સકારાત્મક ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે અને રાસાયણિક ખાતરોમાંથી ઓર્ગેનિક વિકલ્પો તરફ ખેડૂતોની પસંદગીમાં ક્રમશઃ ફેરફાર સૂચવે છે.
• હાલમાં, ચાલુ ખરીફ સીઝન માટે ખાતરની ઉપલબ્ધતામાં કોઈ મોટો પડકાર નથી.

કટોકટી પછી ખાતરનું સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત;-(લાખ ટન)

• કુલ આશરે 153.79 LMT ખાતરો આયાત અને સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા કટોકટીની પરિસ્થિતિ પછી ઉપલબ્ધતામાં ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
• આ ચાલુ કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન ભારતે 50 LMT થી વધુ યુરિયા અને P&K ખાતરો સુરક્ષિત કર્યા છે.
• વિદેશમાં 28 મિશનો સાથેના સંકલનમાં, ભારતે ઓમાન, મલેશિયા, વિયેતનામ, જ્યોર્જિયા, નાઇજીરિયા, रશિયા, ફિનલેન્ડ, ઇજિપ્ત, અલ્જીરિયા, તુર્કી, નેધરલેન્ડ્સમાંથી યુરિયાનો પુરવઠો અને રશિયા, મોરોક્કો, ઇજિપ્ત, યુએસએ, જોર્ડન, દક્ષિણ કોરિયા, ટ્યુનિશિયા, સાઉદી અરેબિયામાંથી - લાલ સમુદ્ર વગેરે માર્ગે DAP/NPKs નો પુરવઠો સુરક્ષિત કર્યો છે.
• ચાલુ જૂન મહિનામાં, ભારતીય બંદરો પર 25 LMT થી વધુ આયાતી યુરિયા, DAP અને NPKs પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
• ભારતે 17 LMT યુરિયાની ખરીદી માટે વૈશ્વિક ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે, જે પ્રક્રિયા હેઠળ છે.
• ખાતરોના ઉત્પાદન માટેના ઇનપુટ્સ એટલે કે યુરિયા અને P&K ખાતરોની ઉપલબ્ધતાની ખાતર વિભાગ દ્વારા નિયમિત સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.
• DoF કંપનીઓ દ્વારા સાપ્તાહિક ધોરણે ઉભા કરાયેલા તમામ સબસિડી બિલ નિયમિતપણે ચૂકવે છે અને હાલમાં ખાતર સબસિડીની ચુકવણી માટે પૂરતું બજેટ ઉપલબ્ધ છે.
• ખાતરોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યાર સુધીમાં EGoS ની 12 બેઠકો યોજાઈ છે અને ઉપલબ્ધતામાં આવતા મોટાભાગના પડકારોનો EGoS દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.
• તમામ મુખ્ય ખાતરોમાં જરૂરિયાત કરતાં સતત વધુ ઉપલબ્ધતા સાથે ભારતની ખાતર સુરક્ષા મજબૂત, સ્થિર અને સારી રીતે સંચાલિત છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે ઇંધણ પુરવઠાની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ પૂરું પાડ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપી હતી. તેમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતી ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ભારત સરકારે આદેશ તારીખ 01.04.2026 દ્વારા પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિતની ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેક્નોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રામાં C3 અને C4 પ્રવાહો ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) તરફથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે LPG પૂલમાંથી 1120 MT/દિવસના C3-C4 મોલેક્યુલ્સની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 01-જૂન-26 થી, મુંબઈ, કોચી, વાઈઝેગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગોને 4180 MT થી વધુ C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (જેમાં પ્રોપિલિન અને બ્યુટિલિન સામેલ છે) અને આશરે 3460 MT બ્યુટિલ એક્રિલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણ ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીના કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસામાન્ય વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લીટર Rs 10 નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ચોક્કસ વિસ્તારોમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ પર અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને ભારે ભીડ જોવા મળી હતી; જોકે, દેશભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

ઉચ્ચ ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ (E22, E25, E27, E30) પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી મુક્તિ, ઇથેનોલ મિશ્રણો up to E20 પર પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ મુક્તિના સાતત્યમાં

• કેન્દ્ર સરકાર ક્રૂડ ઓઇલના સબસ્ટીટ્યુશન, વિદેશી હૂંડિયામણમાં બચત, સંબંધિત પર્યાવરણીય લાભો અને સ્થાનિક કૃષિ ક્ષેત્રને વેગ આપવાના બહુવિધ ઉદ્દેશ્યો સાથે ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) પ્રોગ્રામનો અમલ કરી રહી છે. સરકારના નક્કર પ્રયાસોથી, પબ્લિક સેક્ટર ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા ઇથેનોલનું મિશ્રણ ESY 2014-15 માં 1.53% થી વધીને ESY 2025-26 માં 20% થયું છે. ESY 2014-15 થી (મે, 2026 સુધી), આ કાર્યક્રમના પરિણામે ખેડૂતોને રૂ. 1.62 લાખ કરોડની ઝડપી ચુકવણી થઈ છે, રૂ. 1.91 લાખ કરોડથી વધુની વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થઈ છે, અંદાજે 931 લાખ મેટ્રિક ટન ચોખ્ખો CO2 ઘટાડો અને આશરે 310 લાખ મેટ્રિક ટન ક્રૂડ ઓઇલનું સબસ્ટીટ્યુશન થયું છે.
• પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલનું મિશ્રણ એ એક ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ છે જેના પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી લગાવી શકાય છે. પેટ્રોલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગે છે અને ઇથેનોલ પર તેમના સંબંધિત તબક્કે GST લાગે છે. જ્યારે બંનેનું મિશ્રણ કરવામાં આવે છે, ત્યારે પરિણામી પ્રોડક્ટ પર સંપૂર્ણ જથ્થા પર ફરી એકવાર એક્સાઇઝ ડ્યુટી આકર્ષિત થઈ શકે છે.
• પેટ્રોલના 20% સુધીના ઇથેનોલ મિશ્રણ માટે, મિશ્રિત પેટ્રોલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાંથી નાણા મંત્રાલય દ્વારા મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. આ મુક્તિ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે જે ડ્યુટી પહેલેથી જ ચૂકવવામાં આવી છે તે મિશ્રણ પર બીજી વખત વસૂલવામાં ન આવે.
• તાજેતરમાં મે 2026 માં ઉચ્ચ ઇથેનોલ મિશ્રણો (E22, E25, E27 અને E30) માટે BIS ધોરણો જારી કરવામાં આવ્યા છે. તારીખ 10 જૂન 2026 ના નોટિફિકેશન દ્વારા આ જ એક્સાઇઝ ડ્યુટી માફી હવે E22, E25, E27 અને E30 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• આ ઉચ્ચ મિશ્રણો માટે પ્રારંભિક પૂર્વશરત છે પરંતુ તે ઉચ્ચ મિશ્રણોના રોલ આઉટ વિશે કશું દર્શાવતું નથી, જે વ્યાપક પરીક્ષણ અને પરામર્શ પછી જ કરવામાં આવશે.
• આ નોટિફિકેશનનો એકમાત્ર હેતુ ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીની બેવડી વસૂલાતને ટાળવાનો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલો

• ગ્રાહકોને અગ્રતા આપીને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટને 100% સપ્લાય કરવામાં આવ્યો છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને સપ્લાય હાલમાં અગાઉના છ મહિનાના તેમના સરેરાશ વપરાશના આશરે 98% છે.
• અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો, જેમાં CGD નેટવર્ક દ્વારા સપ્લાયનો સમાવેશ થાય છે, તે 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે CGD સંસ્થાઓને તેમના તમામ GA માં હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી અરજીઓની મંજૂરી ઝડપી કરવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે પત્ર તારીખ 18.03.2026 દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• ભારત સરકારે ગેઝેટ તારીખ 24.03.2026 દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ધારા, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (થ્રુ લેઇંગ, બિલ્ડિંગ, ઓપરેશન એન્ડ એક્સપેન્શન ઓફ પાઇપલાઇન્સ એન્ડ અધર ફેસિલીટીઝ) ઓર્ડર, 2026 અધિસૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીનની પહોંચની સમસ્યાઓને હલ કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્કની વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફ સંક્રમણને ટેકો આપશે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન્સ ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. PNG વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઇવ 2.0 (01.01.2026–31.03.2026) ને હવે 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી તૈયાર કરી છે જેનો હેતુ રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે પોતાનું રોકાણ-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. આ પસંદ કરનારા રાજ્યોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 9.42 લાખ PNG જોડાણો ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 3.12 લાખ જોડાણો માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જે કુલ જોડાણોની સંખ્યા 12.54 લાખ પર લઈ જાય છે. વધુમાં, નવા જોડાણો માટે આશરે 9.44 લાખ ગ્રાહકો નોંધાયા છે.

LPG પુરવઠો

સ્થાનિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિથી LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.
• સ્થાનિક પરિવારોને LPG નો પુરવઠો પ્રાથમિકતાના ધોરણે આપવામાં આવ્યો છે.
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ્સ નોંધાયા નથી.
• ગઈકાલે ઇન્ડસ્ટ્રીના ધોરણે ઓનલાઈન LPG સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને આશરે 99% થયું છે.
• ડિસ્ટ્રિબ્યુટર સ્તરે ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધારીને આશરે 96% કરવામાં આવી છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં, આશરે 1.40 કરોડ LPG સિલિન્ડરોના બુકિંગ સામે આશરે 1.49 કરોડ LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• ભારત સરકારે કુલ કોમર્શિયલ ફાળવણી કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% સુધી રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેમાં 10% સુધારા આધારિત સામેલ છે.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં-
• આશરે 1.91 લાખ – 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 10,000 થી વધુ - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો આશરે 566 કેમ્પ દ્વારા વેચાયા હતા.
• કુલ 22339 MT કોમર્શિયલ LPG નું વેચાણ થયું છે.
• PSU OMCs દ્વારા આશરે 736 MT ઓટો LPG નું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પ્રણાલી

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ધારા, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તેમજ કાળાબજાર સામે પગલાં લેવા માટે સક્ષમ છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિની દેખરેખ અને નિયમનમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બહુવિધ પત્રો અને વીસી દ્વારા આ બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે બહુવિધ પત્રો અને વીસી દ્વારા નાગરિકોને ઇંધણની પૂરતી ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
• ભારત સરકારે પત્ર તારીખ 26.05.2026 દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ રાજ્ય/જિલ્લા સત્તાવાળાઓને જિલ્લાવાર HSD/MS ઓફટેક પેટર્નની દેખરેખ અને સમીક્ષા કરવા, સંવેદનશીલ વિસ્તારો અને મુખ્ય પરિવહન/ઔદ્યોગિક કોરિડોર પર નિરીક્ષણ અને અમલીકરણ પ્રવૃત્તિઓ સઘન કરવા માટે યોગ્ય નિર્દેશો જારી કરે જેથી ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ દ્વારા HSD ની અનધિકૃત ખરીદીને રોકી શકાય અને ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે તાત્કાલિક દંડાત્મક પગલાં શરૂ કરી શકાય.
• ભારત સરકારે પત્ર તારીખ 10.06.2026 દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ જિલ્લા કલેક્ટરો/જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ/કમિશનર/શહેરી સંસ્થાઓના વિશેષ અધિકારીઓને સંબંધિત SLCs/CGD સંસ્થાઓ સાથે સહયોગ કરવા માટે જરૂરી સૂચનાઓ જારી કરે જેથી જ્યાં પણ ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં LPG ગ્રાહકોને સંપૂર્ણપણે PNG તરફ સ્થળાંતર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકાય. જિલ્લા અને શહેરી સંસ્થાના વહીવટીતંત્રની સંડોવણીથી PNG નેટવર્કના વિસ્તરણમાં સરકારના ચાલુ પ્રયાસોના પરિણામોમાં સુધારો થશે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અમલીકરણની કામગીરી ચાલુ છે.
• LPG સંબંધિત અમલીકરણ – છેલ્લા 3 દિવસમાં 2 એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી છે, 1 વ્યક્તિની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને 225 સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે દેશભરમાં.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ સંબંધિત અમલીકરણ - મણિપુર રાજ્યમાં 3680 લીટર પેટ્રોલ જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે, 1 એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી છે અને 2 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
• તેવી જ રીતે, PSU OMCs ના અધિકારીઓ દ્વારા આકસ્મિક નિરીક્ષણો પણ ચાલુ છે-
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ – છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન શિસ્તહીન વર્તન માટે 19 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ લાદવામાં આવ્યો છે.
• રિટેલ આઉટલેટ્સ – છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન, માર્કેટ ડિસિપ્લિન ગાઇડલાઇન્સના ઉલ્લંઘન બદલ 14 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર દંડ લાદવામાં આવ્યો છે અને 461 રિટેલ આઉટલેટ્સને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપનના પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% સપ્લાય કરવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બિયારણ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• સ્થળાંતરિત મજૂરો, વિદ્યાર્થીઓ વગેરેની LPG ની જરૂરિયાતોને ટેકો આપવા માટે 5 કિલો FTL નો પુરવઠો વધારવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગ અંતરાલ શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવું અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

જાહેર એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ પેટ્રોલ, ડીઝલની ગભરાટભરી ખરીદી અને LPG નું બુકિંગ કરવાનું ટાળે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર ભરોસો રાખો.
• નાગરિકોને વિનંતી છે કે તેઓ વૈકલ્પિક ઇંધણ જેવા કે PNG, ઇન્ડક્શન/ઇલેક્ટ્રિક કુકટોપ્સ વગેરેનો ઉપયોગ કરે.
• બલ્ક અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને વિનંતી છે કે તેઓ અધિકૃત પ્રાપ્તિ ચેનલો પરથી ડીઝલ મેળવે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને વિનંતી છે કે તેઓ તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરે.

દરિયાઇ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્સિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તમાન દરિયાઇ પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ પૂરું પાડ્યું હતું, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે:

સરકારે પર્સિયન ક્ષેત્રમાં વેપારી જહાજો સાથે સંકળાયેલી તાજેતરની ઘટનાઓ અંગે તેની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે. તાજેતરમાં નોંધાયેલી ઘટનાઓની વિગતો નીચે મુજબ છે:

• 08 જૂન 2026 ના રોજ, ઓમાનના દરિયા કિનારા નજીક પલાઉનો ધ્વજ ધરાવતા જહાજ MT મારિવેક્સ (MT MARIVEX) પર આગ લાગવાની ઘટના નોંધાઈ હતી. તેમાં 24 ભારતીય ક્રૂ હતા, અને તમામ ક્રૂ મેમ્બર્સને ઓમાનની એરફોર્સ દ્વારા સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવાયા હતા.
• 10 જૂન 2026 ના રોજ એટલે કે ગઈકાલે, પલાઉનો ધ્વજ ધરાવતા ઓઇલ ટેન્કર જહાજ MT સેટેબેલો (MT SETTEBELLO) પર હુમલો થયો હતો અને જહાજ પરની ઇમરજન્સી પ્રક્રિયાઓ શરૂ કરવામાં આવી હતી. ઘટના સમયે, જહાજ પર કુલ 28 નાવિકો સવાર હતા જેમાં 24 ભારતીય, 2 પાકિસ્તાની, 1 રશિયન અને 1 યુક્રેનિયન સામેલ હતા. કમનસીબે, 3 ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે અને અમે અમારી ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરીએ છીએ.
• બાકીના 25 ક્રૂ મેમ્બર્સ જેમાં 21 ભારતીયો સામેલ છે તેમને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે.
• મંત્રાલય DGS દ્વારા તમામ મૃતક ક્રૂ મેમ્બર્સના નજીકના સંબંધીઓ (NOK) ના સંપર્કમાં છે અને તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે.
• સીમેન વેલ્ફેર ફંડ સોસાયટી (SWFS) ને દરેક મૃતકના પરિવારને Rs 10 લાખ ચૂકવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
• 11 જૂન 2026 ના રોજ એટલે કે આજે, ગિની-બિસ્સાઉનો ધ્વજ ધરાવતા એસ્ફાલ્ટ/બિટુમેન ટેન્કર જહાજ MT જલવીર (MT JALVEER) (IMO: 9486283) ઓમાનના શિનાસ બંદરની આસપાસ દરિયાઇ સુરક્ષા ઘટનામાં સામેલ હોવાના અહેવાલ મળ્યા છે. જહાજ પર 20 ભારતીય નાવિકો સવાર છે, જે તમામ સુરક્ષિત હોવાના અહેવાલ છે. કોઈ જાનહાનિ કે ઈજાના અહેવાલ નથી.
• ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે અને વિદેશ મંત્રાલય, વિદેશમાં ભારતીય મિશનો અને અન્ય સંબંધિત હિતધારકો સાથે સતત સંકલન કરી રહ્યું છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 12,331 કોલ્સ અને 27,515 થી વધુ ઇમેઇલ્સ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 72 કલાકમાં, નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઇ હિતધારકો તરફથી કુલ 311 કોલ્સ અને 683 ઇમેઇલ્સ પ્રાપ્ત થયા છે.
• સ્વદેશ વાપસી અપડેટ: મંત્રાલયે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા, ગલ્ફ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 72 કલાકમાં 31 સહિત અત્યાર સુધીમાં 3,537 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા આપી છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં થઈ રહેલા ઘટનાક્રમો પર નજીકથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની વહેંચણી અને પ્રયાસોના સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
• સમગ્ર પ્રદેશમાં ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ્સ એલર્ટ પર છે અને ભારતીય સમુદાયને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ ભારતીય નાગરિકોને સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવી રહ્યા છે અને સ્થાનિક સરકારો સાથે નજીકના સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે લેવામાં આવી રહેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી સહિતની એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશનો ત્યાં રહેતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.

ઓમાનના દરિયાકાંઠે વ્યાપારી જહાજો પરના તાજેતરના હુમલા અંગે અપડેટ

MT મારિવેક્સની સ્થિતિ અંગે અપડેટ

• MT મારિવેક્સ પર સવાર તમામ 24 ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.
• ઓમાનમાં ભારતીય મિશન તેમને તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે અને ભારતમાં તેમની વહેલી વાપસીની સુવિધા માટે સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. તેઓ આવતીકાલે ભારત પરત ફરે તેવી અપેક્ષા છે.

MT સેટેબેલોની સ્થિતિ અંગે અપડેટ

• ઓમાનના દરિયાકાંઠે પલાઉનો ધ્વજ ધરાવતા વ્યાપારી જહાજ MT સેટેબેલો પર થયેલા હુમલાની ભારતે સખત નિંદા કરી છે.
• મંત્રાલયે જીવ ગુમાવનારા 3 ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સના પરિવારો પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરી છે. ઓમાનમાં ભારતીય મિશન તેમના પાર્થિવ દેહને વહેલામાં વહેલી તકે ભારત પરત લાવવા માટે સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે નજીકના સંપર્કમાં છે.
• અમારું મિશન બચાવી લેવાયેલા ભારતીય નાવિકોને પણ તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે અને તેઓ વહેલી તકે ભારત પરત ફરે તે માટે સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે સંપર્કમાં છે.

MT જલવીરની સ્થિતિ અંગે અપડેટ

• ઓમાનના શિનાસ બંદર પાસે હુમલાનો ભોગ બનેલા ગિની બિસ્સાઉનો ધ્વજ ધરાવતા વ્યાપારી જહાજ MT જલવીર પર સવાર તમામ 20 ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સ સુરક્ષિત હોવાના અહેવાલ છે.
• ઓમાનમાં અમારું મિશન પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે અને ભારતીય ક્રૂના સુરક્ષિત બચાવ માટે ઓમાનના સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન સાધ્યું છે.

આ પ્રદેશમાં વ્યાપારી શિપિંગને અસર કરતી સતત ઘટનાઓ ઊંડી ચિંતાનો વિષય છે. મંત્રાલય આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર નાવિકોની સુરક્ષા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો દ્વારા મુક્ત અને અવરોધ રહિત નેવિગેશન અને વેપાર જાળવવાના મહત્વનો પુનરોચ્ચાર કરે છે.

ભારતે નવી દિલ્હીમાં યુએસ એમ્બેસી સમક્ષ વ્યાપારી જહાજ પર થયેલા હુમલા અંગે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ગઈકાલે યુએસ સીડીએ ને આ હેતુ માટે સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય નાવિકો સવાર હતા તેવા ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પરના હુમલા યુએસ નેવી દ્વારા કરવામાં આવ્યા હતા.

SM/JY/JD