ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಏಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಟ್ಟು 17 ಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಉಪಕ್ರಮಗಳು 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ (NAeG) ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 2026ರ ಜುಲೈ 1-2ರಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 29ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ (DARPG), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (MeitY) ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು “ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047: ಎಐ-ಚಾಲಿತ, ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ” ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟು 7 ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ 17 ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ 10 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳು, 6 ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳು ಮತ್ತು 1 ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿವೆ. NAeG 2026 ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು (i) ಟ್ರೋಫಿ, (ii) ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು (iii) ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಿಗೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರಿಗೆ 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಲಭಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವೇದಿಕೆ, ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ಪಂಚಾಯತ್ ಪ್ರಗತಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ (PAI) ಗೆ 'ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು / ರಾಜ್ಯಗಳು / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ (Data Analytics) ಬಳಕೆ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರ' ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಡಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಲಭಿಸಿದೆ. PAI ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಕೃತ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (LSDGs) ಒಂಬತ್ತು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. PAI ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ 'ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ' (Click Here). ಇದೇ ವೇಳೆ, 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, 'ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು / ಆಳವಾಗಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ತತ್ಸಮಾನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಳಮಟ್ಟದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು' ಎಂಬ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡೇಗಾಂವ್ ತಾಲೂಕಿನ ಕಡೆಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ತ್ರಿಪುರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೋಹನ್‌ಪುರ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಬಿಜೋಯ್ ನಗರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಕಡೆಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಗದರಹಿತ ಇ-ಆಫೀಸ್ (e-Office), ಎಂಟು ಎಐ (AI) ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು, ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಆಧಾರಿತ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಿಐಎಸ್ (GIS) ಆಧಾರಿತ ಆಸ್ತಿಗಳ ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ 4,300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ 1,355ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್, ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೂ ಕಡೆಪುರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು 'ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ' (Click Here).

ಬಿಜೋಯ್ ನಗರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಹ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಆಡಳಿತ, ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅಷ್ಟೇ ಬಲವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಇದರ PAI 2.0 ಸ್ಕೋರ್ 88.55 (ಗ್ರೇಡ್ ಎ) ಆಗಿದ್ದು, ಇದು PAI 1.0ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇಕಡಾ 38ರಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಮೂಲದ ಆದಾಯವು (Own Source Revenue) ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 194ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇ-ಆಫೀಸ್ (e-Office) ಮೂಲಕ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ; 'ಗ್ರಾಮ್ ಬಾರ್ತಾ' (Gram Barta) ವೇದಿಕೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ (Real-time) ಧ್ವನಿ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು 'ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ' (Click Here). ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾದ ಈ ಎರಡು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದು ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿವೆ.

ನಂದೂರ್ಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್: ಇ-ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಪರಿವರ್ತನೆ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಂದೂರ್ಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ‘ಇ-ಆರೋಗ್ಯ ಧಮನಿ: ಇ-ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆ’ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ, 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಇ-ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು' ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಡಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ನಂದೂರ್ಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಹಾಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜನರ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. 'ಇ-ಆರೋಗ್ಯ ಧಮನಿ' ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸತತ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ (NAeG) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ 'ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್' ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, NAeG 2025ರಲ್ಲಿ 26 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 1.45 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ NAeG 2026ರಲ್ಲಿ 30 ರಾಜ್ಯಗಳ 1.65 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿವೆ. ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. NAeG ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ NAeG 2025ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ NAeG 2025ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದ್ದಾರೆ:

****