પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ અને વિઝને છેલ્લા બાર વર્ષમાં ભારતને સ્વચ્છ ઊર્જા (ક્લીન એનર્જી) ના ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર બનાવ્યું છે અને દેશની 'વિકસિત ભારત' તરફની યાત્રાને વેગ આપ્યો છે, તેમ નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા તેમજ ગ્રાહક બાબતો, અન્ન અને જાહેર વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ વેંકટેશ જોશીએ આજે અહીં જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ભારત હવે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (રિન્યુએબલ એનર્જી) ની ક્ષમતાઓ પર માત્ર ચર્ચા કરવાના સ્તરથી આગળ વધીને જમીન પર માપી શકાય તેવા પરિણામો આપી રહ્યું છે, જેમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતાનો ઝડપી વિસ્તાર, ઉત્પાદન અને નાગરિકોની ભાગીદારી દેશના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

આ યાત્રાના એક મોટા સીમાચિહ્ન પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી જોશીએ 'રિપોર્ટ ઓન ફ્લોટિંગ સોલર પીવી પોટેન્શિયલ એસેસમેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયા' (ભારતમાં તરતા સોલર પીવીની ક્ષમતાના મૂલ્યાંકન અંગેનો અહેવાલ) જાહેર કર્યો હતો, જે દેશમાં ફ્લોટિંગ સોલરની ક્ષમતા 102 ગીગા વોટ પીક થી વધુ હોવાનો અંદાજ લગાવે છે અને આ સાથે ભારતની કુલ મૂલ્યાંકન કરાયેલી સોલર ક્ષમતા 3,445 GWp પર પહોંચી ગઈ છે. તેમણે જણાવ્યું કે મંત્રાલય દેશભરમાં ફ્લોટિંગ સોલરના અમલીકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક સમર્પિત યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે.

શ્રી જોશીએ જણાવ્યું હતું કે જળાશયો અને અન્ય જળ સંચય સ્થાનો ફ્લોટિંગ સોલર પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા સ્વચ્છ ઊર્જા ઉત્પાદન માટે મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ પહેલો ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણની પ્રક્રિયાને વેગ આપવાની સાથે કુદરતી સંસાધનોનો ટકાઉ અને કાર્યક્ષમ રીતે ઉપયોગ કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

મંત્રીશ્રીએ 'સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ' માટે ઓનલાઇન પોર્ટલ પણ લોન્ચ કર્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે તે અમલીકરણમાં પારદર્શિતા અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરશે. તેમણે કહ્યું કે 2017 પછી નાના જળ વિદ્યુત ક્ષેત્રમાં આ પ્રથમ મોટી નીતિગત દખલગીરી છે.

શ્રી જોશીએ જણાવ્યું કે 'પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફ્ત બિજલી યોજના' અને 'પીએમ-કુસુમ' (PM-KUSUM) જેવા ફ્લેગશિપ કાર્યક્રમો ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણમાં નાગરિકોની ભાગીદારી વધારી રહ્યા છે અને દેશભરમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના સ્વીકારને વેગ આપી રહ્યા છે.

શ્રી જોશીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે ભારત વિશ્વના અગ્રણી સોલર માર્કેટ્સમાંના એક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેમાં બિન-અશ્મિભૂત બળતણ (નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ) ની ક્ષમતા 2014માં 81 GW થી વધીને 288 GW થઈ ગઈ છે અને સોલર ક્ષમતા 2.8 GW થી વધીને 155 GW થઈ ગઈ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે સ્થાનિક સોલર મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા પણ નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તરી છે, જેમાં મોડ્યુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ 192 GW અને સેલ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા 30 GW સુધી પહોંચી ગઈ છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું કે ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જાની સિદ્ધિઓએ વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મેળવી છે અને મહત્વાકાંક્ષી આબોહવા તેમજ ઊર્જા લક્ષ્યાંકોને પૂર્ણ કરવાની દેશની ક્ષમતા સાબિત કરી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત પાવર-ડેફિસિટ (વીજળીની અછત ધરાવતા) દેશમાંથી પાવર-સરપ્લસ (વધારાની વીજળી ધરાવતા) દેશમાં પરિવર્તિત થયું છે અને સાથે જ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ઉત્પાદનનું એક મુખ્ય હબ બનીને ઉભર્યું છે.

આ પ્રસંગે, સંરક્ષણ પ્રતિષ્ઠાનોમાં સૌર ઊર્જાના સ્વીકારને મજબૂત કરવા માટે નાઇસ (NISE - નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સોલર એનર્જી) અને મિલિટરી એન્જિનિયરિંગ સર્વિસીસ વચ્ચે એક એમઓયુ (MoU) નું આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સહયોગ હેઠળ, નાઇસ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સના આયોજન, અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે તકનીકી સહાય પૂરી પાડશે.

શ્રી જોશીએ ડૉ. મોહમ્મદ રિહાન દ્વારા લિખિત પુસ્તક “ગ્રીન એનર્જી એન્ડ સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ” (હરિત ઊર્જા અને ટકાઉ વિકાસ) નું વિમોચન પણ કર્યું હતું. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ પ્રકાશન વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, નીતિ નિર્માતાઓ અને અન્ય હિતધારકો માટે એક મૂલ્યવાન સ્ત્રોત તરીકે કામ કરશે.

મંત્રીશ્રીએ ભારતના પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના લક્ષ્યાંકોને આગળ વધારવામાં સંશોધન, ઇનોવેશન અને તકનીકી સહાયમાં આપેલા યોગદાન બદલ નાઇસ અને તેની ટીમને બિરદાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે આજે શરૂ કરાયેલી પહેલો સ્વચ્છ ઊર્જા દ્વારા સંચાલિત આત્મનિર્ભર અને વિકસિત ભારતના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.

અહેવાલનો સારાંશ નીચેની લિંક પર ઉપલબ્ધ છે: https://drive.google.com/file/d/1kn0CPo5ukjezJteKw598V7BdACSlvhlN/view?usp=sharing

SM/BS/JD