ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના (BHAVYA)ને કાર્યરત કરવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે, કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે નવી દિલ્હીમાં ભવ્ય (BHAVYA) પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું છે.

સભાને સંબોધતા શ્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભવ્ય (BHAVYA) યોજના એક સ્પર્ધાત્મક મોડેલ અપનાવશે, જે અંતર્ગત રાજ્યોને તેમની ઔદ્યોગિક શક્તિઓ, જમીનની ઉપલબ્ધતા, રોકાણકારોની રસરૂચિ અને ક્ષેત્રીય ક્ષમતાઓને હાઇલાઇટ કરતા વિગતવાર પ્રોજેક્ટ પ્રસ્તાવો સબમિટ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર દરેક લોકેશન માટે સૌથી યોગ્ય ક્ષેત્રો અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂરિયાતો ઓળખવા માટે ઉદ્યોગ જગત સાથે મળીને નજીકથી કામ કરશે, પછી તે કેમિકલ્સ, મેન્યુફેક્ચરિંગ, ડેટા સેન્ટર્સ હોય કે અન્ય ઉદ્યોગો હોય. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે રોકાણકારો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ઔદ્યોગિક પાર્કની વિગતવાર માહિતી મેળવી શકશે, જેમાં જમીનની ઉપલબ્ધતા, કનેક્ટિવિટી અને આસપાસના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમને માહિતગાર રોકાણ નિર્ણયો લેવામાં સક્ષમ બનાવશે. આ યોજના એ સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે કે ઔદ્યોગિક પાર્ક વિવિધ ક્ષેત્રો અને રોકાણકારોની ચોક્કસ જરૂરિયાતો અનુસાર ડિઝાઇન કરવામાં આવે, જેથી તે સ્થાનિક અને વૈશ્વિક રોકાણો માટે વધુ આકર્ષક સ્થળો બને.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા એક દાયકામાં સરકારે રોડ, હાઇવે, રેલવે, મેટ્રો, એરપોર્ટ, પોર્ટ, પાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પાણીની ઉપલબ્ધતા અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીમાં રોકાણ દ્વારા આર્થિક વિકાસ અને સામાજિક કલ્યાણ માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. તેમણે વેપાર, રોકાણ અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જીએસટી (GST), ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ, શ્રમ સુધારાઓ, 5G કનેક્ટિવિટીનો વિસ્તાર, સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રોત્સાહન, રોકાણો માટે સહયોગ અને પૂરક અર્થતંત્રો સાથે મુક્ત વેપાર કરારો જેવા સુધારાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત તેની વિશાળતા, વધતી માંગ, યુવા પ્રતિભા અને યુવા ઊર્જાને કારણે વધુને વધુ એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર અને આકર્ષક રોકાણ સ્થળ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સરકાર વ્યવસાયો, ઉદ્યોગો, ખેડૂતો, માછીમારો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને મહિલા સાહસિકો માટે તકો ઊભી કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

ભવ્ય (BHAVYA) યોજનાની જાહેરાત કરતા મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે તેનો ઉદ્દેશ્ય વધુ રોકાણો દ્વારા મોટા પાયે રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માટે દેશભરમાં 100 ઔદ્યોગિક પાર્ક વિકસાવવાનો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પાર્ક વિવિધ કદમાં વિકસાવવામાં આવશે, જેમાં પહાડી પ્રદેશો, નાના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં 25 એકરથી લઈને મધ્યમ કદના રાજ્યો અને પ્રદેશોમાં 100 થી 500 એકર સુધીના, અને જરૂરિયાતના મૂલ્યાંકન તથા રાજ્યોની પ્રતિબદ્ધતાના આધારે શહેરો અને નગરોની નજીકના સ્થળોએ 1,000 એકર સુધીના પાર્ક હશે.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે પાર્ક માટેની જમીન રાજ્ય સરકારો દ્વારા પુરી પાડવામાં આવશે, જ્યારે ભારત સરકાર નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NICDC) દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નિર્માણમાં સહયોગ કરશે, જે 51:49 ના મોડેલ હેઠળ રાજ્યો સાથે ભાગીદારી કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આનો ઉદ્દેશ્ય ચોક્કસ સ્થાનો માટે સૌથી યોગ્ય ઉદ્યોગો પર કેન્દ્રિત પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઔદ્યોગિક પાર્ક બનાવવાનો છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ પાર્ક ખાતરીપૂર્વકનો પાણી અને વીજ પુરવઠો, રોડ અને રેલ કનેક્ટિવિટી, જમીનના ટાઇટલ, ડિજિટલ સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ અને જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં એર કનેક્ટિવિટી સહિતનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સરકાર સ્ટાર્ટઅપ્સ, ડીપ-tech સાહસો, ટેકનોલોજી-ઓરિએન્ટેડ વ્યવસાયો, સંશોધન અને વિકાસ (R&D) ની પ્રવૃત્તિઓ અને ઇનોવેશન-આધારિત સાહસો માટેના વિસ્તારો અનામત રાખવાની શક્યતાઓ પણ તપાસશે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે બીઆઈએસ (BIS), એક્સપોર્ટ ઇન્સ્પેક્શન એજન્સી અને એફએસએસએઆઈ (FSSAI) જેવી સંસ્થાઓ સાથે ભાગીદારીમાં આધુનિક ટેસ્ટિંગ સુવિધાઓ સ્થાપિત કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે જેથી રોકાણકારોને પાર્કની અંદર જ અદ્યતન ટેસ્ટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મળી રહે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય જમીન સંપાદન અને મંજૂરીઓમાં વિતાવેલા સમયને ઘટાડીને રોકાણકારોને તેમની કામગીરી વધુ ઝડપથી શરૂ કરવામાં મદદ કરવાનો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને ઉદ્યોગ-વિશિષ્ટ આવશ્યકતાઓ સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે પરામર્શ કરીને અને દરેક સ્થાનની યોગ્યતાના આધારે આયોજિત કરવામાં આવશે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર પાર્કની અંદર ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs), કામદારોના આવાસ અને સામાજિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે સમર્પિત વિસ્તારો વિકસાવવા માટે પણ તૈયાર છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રોકાણની સુવિધા આપવા અને ભારતમાં કામ કરતા પ્રવાસી વ્યાવસાયિકો માટે પરિચિત વાતાવરણ પૂરું પાડવા માટે જાપાન, સિંગાપોર, રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ જેવા દેશો સાથે ભાગીદારીમાં સમર્પિત આંતરરાષ્ટ્રીય એન્ક્લેવ બનાવવાની શક્યતાઓ પણ શોધી શકાય છે.

એક ઉદ્યોગસાહસિક તરીકેના પોતાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે વ્યવસાયોને અગાઉ ઔદ્યોગિક જમીન અને મંજૂરીઓ મેળવવામાં નોંધપાત્ર પડકારોનો સામનો કરવો પડતો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભવ્ય (BHAVYA) યોજના પારદર્શક પ્રણાલીઓ, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને રોકાણકારો માટે માહિતીની બહેતર ઉપલબ્ધતા દ્વારા આ પડકારોનો સામનો કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમણે ડિજિટલ અને સેટેલાઇટ-આધારિત પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ઔદ્યોગિક પાર્કના મેપિંગના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો જેથી રોકાણકારો દૂર બેઠા જ જમીનની ઉપલબ્ધતા, કનેક્ટિવિટી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માહિતી મેળવી શકે.

મંત્રીશ્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 100 ઔદ્યોગિક પાર્કના વિકાસ માટે ફાળવવામાં આવેલા ₹34,000 કરોડ નોંધપાત્ર રોકાણોને પ્રોત્સાહિત કરશે, પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારી ઉભી કરશે, કેન્દ્ર-રાજ્ય ભાગીદારીને મજબૂત કરશે અને દેશભરમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને ટેકો આપશે.

શ્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભવ્ય (BHAVYA) યોજનાનો પ્રારંભ એવા સમયે થયો છે જ્યારે સરકાર પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ 12 વર્ષ પૂર્ણ કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે આ સમયગાળો માળખાકીય સુધારાઓ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી, ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ (વ્યવસાય કરવાની સરળતા) ની પહેલો અને 2047 સુધીમાં ભારતને વિશ્વની ટોચની ત્રણ અર્થતંત્રોમાંની એક બનાવવાના પ્રયાસો દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે 1 જૂનથી 31 જુલાઈ વચ્ચે મળેલી અરજીઓ પર પ્રથમ તબક્કાના 20 પાર્ક માટે વિચારણા કરવામાં આવશે, જ્યારે 30 સપ્ટેમ્બર સુધી મળેલી અરજીઓના આધારે વધુ 30 પાર્ક હાથ ધરવામાં આવશે. પ્રારંભિક રાઉન્ડના અનુભવ અને શિક્ષણના આધારે ત્યારપછીના તબક્કાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવશે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભવ્ય (BHAVYA) યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર ભારતમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝનને ટેકો આપવાનો છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ પહેલ દેશમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ અને વ્યવસાયિક વૃદ્ધિના નવા તબક્કામાં યોગદાન આપશે.

કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા ₹33,660 કરોડના ખર્ચ સાથે મંજૂર કરાયેલી, ભવ્ય (BHAVYA) છ વર્ષના ગાળામાં 100 રોકાણ-તૈયાર, વિશ્વકક્ષાના ઔદ્યોગિક પાર્કના વિકાસ માટે સરકારનો ફ્લેગશિપ પ્રોગ્રામ છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય મલ્ટિમોડલ કનેક્ટિવિટી, વિશ્વસનીય યુટિલિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલ ગવર્નન્સ સિસ્ટમ્સ, વર્કર-સપોર્ટ સુવિધાઓ અને ટકાઉ વિકાસની વિશેષતાઓ ધરાવતી સંકલિત ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ્સ બનાવવાનો છે.

નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NICDC), જેને આ યોજના માટે પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે, તે તેના અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે જવાબદાર છે. દેશભરમાં ઔદ્યોગિક કોરિડોર અને સંકલિત ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાના તેના વ્યાપક અનુભવના આધારે, એનઆઈસીડીસી (NICDC) એ યોજના હેઠળના સમગ્ર પ્રોજેક્ટ લાઇફસાઇકલને ટેકો આપવા માટે એક વ્યાપક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તરીકે ભવ્ય (BHAVYA) પોર્ટલ વિકસાવ્યું છે.

ભવ્ય (BHAVYA) માટેની ઓપરેશનલ માર્ગદર્શિકા ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) દ્વારા મે 2026 માં બહાર પાડવામાં આવી હતી, અને આ પોર્ટલનું લોન્ચિંગ નીતિને અમલમાં પરિવર્તિત કરવા માટેનું આગામી મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

આ પોર્ટલ યોજનાના એન્ડ-ટુ-એન્ડ અમલીકરણ માટે સિંગલ ડિજિટલ ઇન્ટરફેસ તરીકે સેવા આપશે, જે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) પ્રસ્તાવો સબમિટ કરવા, પ્રોજેક્ટ મૂલ્યાંકન અને સમીક્ષા, અને અમલીકરણની પ્રગતિની રીઅલ-ટાઇમ દેખરેખની સુવિધા આપશે. તે રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને અમલીકરણ એજન્સીઓના પ્રસ્તાવોની આકારણી કરવા માટે એક માળખાકીય અને પારદર્શક મિકેનિઝમ પ્રદાન કરીને ભવ્ય (BHAVYA) હેઠળ પડકાર-આધારિત સ્પર્ધાત્મક પસંદગી માળખાને ટેકો આપશે, જ્યારે સમગ્ર પ્રોજેક્ટ લાઇફસાઇકલ દરમિયાન હિતધારકો વચ્ચે કાર્યક્ષમ સંકલન સક્ષમ બનાવશે.

લોન્ચિંગ ઇવેન્ટની અધ્યક્ષતા શ્રી પીયૂષ ગોયલે કરી હતી, અને તેમાં ડીપીઆઈઆઈટી (DPIIT) ના સેક્રેટરી શ્રી અમરદીપ સિંહ ભાટિયા અને એનઆઈસીડીસી (NICDC) ના સીઈઓ અને એમડી શ્રી રજત કુમાર સૈનીની સાથે રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો, ઉદ્યોગ સંગઠનો, નિકાસ પ્રમોશન કાઉન્સિલ, બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ, માસ્ટર ડેવલપર્સ અને એમએસએમઈ (MSMEs) ના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ડીપીઆઈઆઈટી (DPIIT) ના સેક્રેટરી શ્રી અમરદીપ સિંહ ભાટિયાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મોટા પાયે અસરકારક પ્રોગ્રામ મેનેજમેન્ટ અને માહિતગાર નિર્ણય લેવા માટે મજબૂત ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ આવશ્યક છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે પ્રોજેક્ટ સબમિશન, મૂલ્યાંકન, દેખરેખ અને રિપોર્ટિંગના તમામ તબક્કામાં સિંગલ ડિજિટલ ઇન્ટરફેસ તરીકે સેવા આપીને, આ પોર્ટલ યોજનાના અમલીકરણને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરશે અને દેશભરમાં ઔદ્યોગિક પાર્કને ઝડપથી કાર્યરત કરવામાં સક્ષમ બનાવશે.

એનઆઈસીડીસી (NICDC) ના સીઈઓ અને એમડી શ્રી રજત કુમાર સૈનીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે પ્લેટફોર્મને ભવ્ય (BHAVYA) હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સની સંપૂર્ણ લાઇફસાઇકલને સપોર્ટ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તે હિતધારકો વચ્ચે કાર્યક્ષમ સંકલનની સુવિધા આપશે, પ્રોજેક્ટની પ્રગતિમાં રીઅલ-ટાઇમ વિઝિબિલિટી પ્રદાન કરશે અને અમલીકરણમાં પારદર્શકતા તથા જવાબદારીને મજબૂત કરશે.

લોન્ચિંગ પછી શ્રી પીયૂષ ગોયલ અને ઉદ્યોગ જગતના હિતધારકો વચ્ચે વાર્તાલાપ થયો હતો, જેમાં ભારતના ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસના આગામી તબક્કા, રોકાણની સુવિધા, ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ, લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતા અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને વધુ ઊંડી બનાવવામાં તથા વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇન્સ સાથે ભારતના જોડાણને મજબૂત કરવામાં સંકલિત ઔદ્યોગિક પાર્કની ભૂમિકા વિશે ચર્ચા કરવાની તક મળી હતી.

ભવ્ય (BHAVYA) પોર્ટલનું લોન્ચિંગ યોજનાની કેબિનેટ મંજૂરી, તેની ઓપરેશનલ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવા અને રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે માળખાકીય પરામર્શને અનુસરે છે, જે ભારતની સૌથી મહત્વાકાંક્ષી ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોગ્રામોમાંના એકને આગળ વધારવામાં સરકારની ઝડપ અને પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

આ યોજના નોંધપાત્ર સ્થાનિક અને વિદેશી રોકાણો આકર્ષિત કરશે, મોટા પાયે ઔદ્યોગિક રોજગારીનું સર્જન કરશે અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઉત્પાદન સ્થળ તરીકે ભારતના ઉદ્ભવમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

SM/JD