કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ તથા ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે મધ્ય પ્રદેશના રાયસેન જિલ્લાના રામસિયા ગામથી દેશવ્યાપી 'ખેત બચાવો અભિયાન'નો પ્રારંભ કર્યો હતો, અને ખેડૂતોને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે જો જમીન સુરક્ષિત રહેશે, તો કૃષિનો વિકાસ થશે, ખેડૂતો વધુ મજબૂત બનશે અને રાષ્ટ્ર સમૃદ્ધ થશે. તેમણે ખાતરના સંતુલિત ઉપયોગ, જમીન પરીક્ષણ, સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ, કુદરતી ખેતી, જળ સંરક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક કૃષિ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

જૂન 1 થી જૂન 30 દરમિયાન દેશભરમાં ચાલનારા આ મહિનાભરના અભિયાનની શરૂઆત કરાવતા શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે ધરતી આપણી માતા છે અને તેના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવું એ સામૂહિક જવાબદારી છે. તેમણે ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો આડેધડ ઉપયોગ ટાળવા અને તેના બદલે વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણના આધારે જમીનની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો મુજબ જ ખાતરનો ઉપયોગ કરવા અપીલ કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે રસાયણોના વધુ પડતા ઉપયોગથી જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટે છે અને જમીનમાં રહેલા ફાયદાકારક સૂક્ષ્મ જીવોનો નાશ થાય છે, જે કૃષિ ઉત્પાદકતાને સીધી અસર કરે છે અને ખેતીના ખર્ચમાં વધારો કરે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 'ખેત બચાવો અભિયાન' એ ધરતી માતાના રક્ષણ માટેનો રાષ્ટ્રીય સંકલ્પ છે. આ અભિયાન અંતર્ગત દેશભરના ગામડાઓમાં કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો, કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના નિષ્ણાતો, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના અધિકારીઓ, કૃષિ વિભાગની ટીમો અને જનપ્રતિનિધિઓ મુલાકાત લઈને ખેડૂતોમાં જાગૃતિ લાવશે. ખેડૂતોને જમીન પરીક્ષણ, સંતુલિત પોષક તત્વોનું સંચાલન, કુદરતી ખેતી, વાવણીની આધુનિક તકનીકો, જળ સંરક્ષણ અને અદ્યતન કૃષિ પદ્ધતિઓ વિશે શિક્ષિત કરવામાં આવશે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દરેક ખેડૂત પાસે સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ હોવું જ જોઈએ જેથી કરીને ખાતરનો ઉપયોગ જમીનની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો પર આધારિત હોઈ શકે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી ખેતીનો ખર્ચ ઘટશે, ઉત્પાદકતા વધશે અને લાંબા ગાળે જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખવામાં મદદ મળશે. શ્રી ચૌહાણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સરકાર ખેડૂતોને સબસિડીવાળા દરે ખાતર પૂરું પાડે છે, પરંતુ આનાથી વધુ પડતા ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળવું જોઈએ નહીં. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ટકાઉ ખેતી ખાતરના વિવેકપૂર્ણ અને સંતુલિત ઉપયોગ પર નિર્ભર છે.

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે કૃષિને વધુ નફાકારક બનાવવી એ ભારત સરકારની મુખ્ય પ્રાથમિકતા રહી છે. તેમણે માહિતી આપી હતી કે આ વિસ્તારમાં સોયાબીન, ડાંગર અને કઠોળના પાક માટે ખાસ ફિલ્ડ ડેમોન્સ્ટ્રેશન (ક્ષેત્ર પ્રદર્શનો) નું આયોજન કરવામાં આવશે. ખેડૂતોને સુધારેલા બિયારણો, વૈજ્ઞાનિક વાવણી પદ્ધતિઓ, લેઝર લેવલર જેવી આધુનિક ટેકનોલોજી અને પાણીની કાર્યક્ષમતા વધારતી ખેતી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવા માટે તાલીમ આપવામાં આવશે. કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો અને નિષ્ણાત સંસ્થાઓના સહયોગથી નિયમિત તાલીમ કાર્યક્રમો પણ ચલાવવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ મહિલા સશક્તિકરણને પણ આ અભિયાન સાથે જોડ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મહિલાઓને સ્વ-સહાય જૂથો દ્વારા રોજગારી, આવક વધારતી પ્રવૃત્તિઓ અને સ્વ-રોજગારની તકો સાથે જોડવામાં આવશે. પાત્રતા ધરાવતી મહિલાઓને તાલીમ, નાણાકીય સહાય અને નાના ઉદ્યોગો શરૂ કરવાની તકો પૂરી પાડવામાં આવશે જેથી તેઓ આત્મનિર્ભર બની શકે અને ઘરની આવક વધારવામાં યોગદાન આપી શકે.

યુવાનો વિશે વાત કરતા શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે તેમના માટે માર્ગદર્શન, કૌશલ્ય વિકાસ અને તૈયારી માટે વધુ તકો ઊભી કરવામાં આવશે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે ગ્રામીણ વિકાસ માત્ર રસ્તાઓ, આવાસ અને પાયાની માળખાગત સુવિધાઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી પરંતુ તેમાં ગામડાઓની અંદર જ રોજગારી, આવક અને આત્મનિર્ભરતા પેદા કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.

શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે રામસિયા ગામથી શરૂ થયેલું આ અભિયાન અંતે જનભાગીદારી દ્વારા સંચાલિત એક મોટું જન આંદોલન બનશે. તેમણે અધિકારીઓને નિયમિતપણે ગામડાઓની મુલાકાત લેવા, ખેડૂતોને તકનીકી સહાય પૂરી પાડવા અને ખેતી બચાવવાની પ્રતિબદ્ધતા જમીન સ્તર પર વાસ્તવિકતામાં બદલાય તે સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેમણે ખેડૂતો, મહિલાઓ અને યુવાનોને વિકાસની પહેલોમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા અપીલ કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે સમૃદ્ધ ગામો, સશક્ત ખેડૂતો, આત્મનિર્ભર મહિલાઓ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય સરકાર અને સમાજના સામૂહિક પ્રયાસોથી જ હાંસલ કરી શકાય છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી એક દૂરદર્શી નેતા છે જેઓ ઘણું આગળનું વિચારે છે અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે આયોજન કરે છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે ધરતી માતા માત્ર વર્તમાન પેઢીની નથી પરંતુ આવનારી પેઢીઓની પણ છે. તેથી, તેમણે કહ્યું કે, તેની સ્થિતિ ક્યારેય એટલી હદ સુધી બગડવી જોઈએ નહીં કે તે ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે અન્ન પેદા કરવા સક્ષમ ન રહે. જમીન તંદુરસ્ત અને ઉત્પાદક રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ખેડૂતોને જમીનની વાસ્તવિક પોષક તત્વોની જરૂરિયાતોને આધારે સંતુલિત ખાતરોનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.

તેમણે વધુમાં જાહેરાત કરી હતી કે આ અભિયાન નકલી ખાતરો અને જંતુનાશકો સામે જાગૃતિ લાવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ખેડૂતોને સ્થાનિક કૃષિ-આબોહવાની પરિસ્થિતિઓને અનુરૂપ પાકની પસંદગી અને બિયારણની જાતો, યોગ્ય ખેતી પ્રણાલી, બિયારણ માવજતની પદ્ધતિઓ અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ વિશે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. જમીનની તંદુરસ્તી સુધારવા માટે લીલા ખાતરના ઉપયોગ અંગેની માહિતીનો પણ પ્રસાર કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, આ અભિયાન દ્વારા દેશભરના ખેડૂતો સુધી કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોની વિવિધ યોજનાઓના લાભો પહોંચાડવામાં આવશે.

આ કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો, કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રોના નિષ્ણાતો, જનપ્રતિનિધિઓ અને વહીવટી અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પ્રસંગે કુપોષિત બાળકોને ન્યુટ્રિશન કીટ (પોષણ કીટ) નું પણ વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

SM/BS/JD