માનનીય કેન્દ્રીય કોલસા અને ઊર્જા મંત્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ સોમવારે મંત્રાલય હેઠળની તમામ માઇનિંગ (ખનન) અને એક્સપ્લોરેશન (ઉત્ખનન) એજન્સીઓને પેન્ડિંગ પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા અને ભારતની ખનિજ સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક વિકાસના ઉદ્દેશ્યોને મજબૂત કરવા માટે મિશન-મોડ અભિગમ અપનાવવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

"તમામ સંસ્થાઓએ પેન્ડિંગ પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા જોઈએ અને એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે ટેકનોલોજી, પારદર્શિતા અને કાર્યક્ષમતા દરેક સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાનો પાયો બને. ભારતના લોકો અને ભારત સરકાર આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતી દરેક એજન્સી પાસેથી ગતિ, જવાબદારી અને દૃશ્યમાન પરિણામોની અપેક્ષા રાખે છે," મંત્રીએ બેંગલુરુમાં જિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (GSI), નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ રોક મિકેનિક્સ (NIRM), ઇન્ડિયન બ્યુરો ઓફ માઇન્સ (IBM) અને રિમોટ સેન્સિંગ એન્ડ એરિયલ સર્વે (RSAS) વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠકોની શ્રેણીની અધ્યક્ષતા કરતી વખતે જણાવ્યું હતું.

બેઠકોમાં ખનિજ ઉત્ખનનને વેગ આપવા, વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા, ટકાઉ માઇનિંગ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને સંસ્થાકીય પ્રયાસોને વિકસિત ભારત 2047ના રાષ્ટ્રીય વિઝન સાથે સુસંગત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

સમીક્ષા દરમિયાન, મંત્રીએ દેશભરમાં હાથ ધરવામાં આવી રહેલા ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ, તકનીકી પ્રગતિ અને ઉત્ખનન પ્રવૃત્તિઓનું મૂલ્યાંકન કર્યું, ખાસ કરીને રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સ (REE), લિથિયમ, નિકલ, કોબાલ્ટ, ટંગસ્ટન, વેનેડિયમ અને પ્લેટિનમ ગ્રુપ એલિમેન્ટ્સ (PGE) સહિતના ગંભીર અને વ્યૂહાત્મક ખનિજોના ક્ષેત્રમાં. સંસ્થાઓએ ભારતની ખનિજ સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક વિકાસના ઉદ્દેશ્યોને મજબૂત કરવા માટે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહેલા સંસાધન વૃદ્ધિ, ખનિજ લક્ષ્યાંક, વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણો, ખાણ ટકાઉપણું, જીઓસ્પેશિયલ ટેકનોલોજી અને અદ્યતન ઉત્ખનન પ્રણાલીઓ અંગે વિગતવાર અપડેટ્સ રજૂ કર્યા હતા.

અધિકારીઓને સંબોધતા શ્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ જણાવ્યું હતું કે: "માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી જીના નેતૃત્વ અને વિઝન હેઠળ, ભારત આત્મનિર્ભર અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક અર્થતંત્ર બનવા તરફ નિર્ણાયક રીતે આગળ વધી રહ્યું છે. ભારતના ભાવિ વિકાસ, ઔદ્યોગિક વિસ્તરણ અને વ્યૂહાત્મક ખનિજ સુરક્ષાને સુરક્ષિત કરવામાં માઇનિંગ અને એક્સપ્લોરેશન ક્ષેત્રની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે."

તેમણે તમામ સંસ્થાઓને સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત સમયરેખા, માપી શકાય તેવા પરિણામો અને વધુ જવાબદારી સાથે સંકલિત મિશન-મોડ અભિગમમાં કામ કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

મંત્રીએ ભારતના ઉત્ખનન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે અદ્યતન ટેકનોલોજી, ડેટા એકીકરણ અને વૈજ્ઞાનિક નવીનતાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

"ખનિજ ઉત્ખનનનું ભવિષ્ય AI, રિમોટ સેન્સિંગ, ઇન્ટિગ્રેટેડ જીઓસાયન્સ એનાલિટિક્સ અને અદ્યતન ઉત્ખનન પદ્ધતિઓ સહિત ટેકનોલોજી આધારિત પ્રણાલીઓમાં રહેલું છે. ભારતને ભવિષ્ય માટે તૈયાર અને સંસાધન-સુરક્ષિત બનાવવા માટે આપણી સંસ્થાઓએ આ પરિવર્તનનું નેતૃત્વ કરવું જોઈએ," તેમણે કહ્યું.

જિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયાએ કર્ણાટક અને ગોવામાં સોનું, તાંબું, PGE, નિકલ અને કોબાલ્ટ ધરાવતા ઝોનની ઓળખ સહિતના મોટા ઉત્ખનન પરિણામો પ્રકાશિત કર્યા હતા, તેમજ MMDR સુધારા અધિનિયમ, 2015 હેઠળ રજૂ કરાયેલા સુધારાઓને પગલે ખનિજ સંસાધનોમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ દર્શાવી હતી. GSI એ તેના પાંચ વર્ષના રોડમેપની પણ રૂપરેખા આપી હતી જેમાં મોટા પાયે થીમેટિક મેપિંગ, AI/ML-સક્ષમ ખનિજ લક્ષ્યાંક અને લગભગ 48,000 ચોરસ કિલોમીટરને આવરી લેતા અદ્યતન તબક્કાના ઉત્ખનન પ્રોજેક્ટ્સ સામેલ છે.

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ રોક મિકેનિક્સ દ્વારા હાઇડ્રોપાવર, મેટ્રો રેલ, ટનલ એન્જિનિયરિંગ, સેઇસ્મિક મોનિટરિંગ અને સંવેદનશીલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નજીક નિયંત્રિત બ્લાસ્ટિંગ સહિત રાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને માઇનિંગ સુરક્ષા પ્રોજેક્ટ્સમાં તેના યોગદાનનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. સંસ્થાએ વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સને ટેકો આપતા રોક મિકેનિક્સ, એન્જિનિયરિંગ જીઓલોજી, માઇક્રો સેઇસ્મિક મોનિટરિંગ અને જીઓટેકનિકલ સોલ્યુશન્સમાં તેની ક્ષમતાઓ પણ રજૂ કરી હતી.

ઇન્ડિયન બ્યુરો ઓફ માઇન્સ દ્વારા ટકાઉ માઇનિંગ પદ્ધતિઓ, હરાજી કરાયેલા ખનિજ બ્લોક્સના સંચાલન, વૈજ્ઞાનિક ખાણ બંધ પ્રક્રિયા, ખનિજ બેનિફિશિયેશન (શુદ્ધિકરણ) અને પર્યાવરણીય સલામતીના પગલાંની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. IBM એ નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન હેઠળ હાલની માઇનિંગ ઇકોસિસ્ટમ્સમાંથી ગંભીર ખનિજ સંવર્ધન અને પુનઃપ્રાપ્તિની સંભાવનાને લગતી વિગતો પણ રજૂ કરી હતી.

RSAS વિભાગે નેશનલ એરોજીઓફિઝિકલ મેપિંગ પ્રોગ્રામ (NAGMP) હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલી પ્રગતિ રજૂ કરી હતી, જેમાં એરબોર્ન જીઓફિઝિકલ સર્વે, હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ રિમોટ સેન્સિંગ અને AI/ML-સંચાલિત ખનિજ સંભાવના મેપિંગ સામેલ છે. સમીક્ષામાં હાઇલાઇટ કરવામાં આવ્યું હતું કે આ પ્રોગ્રામ હેઠળ 6.5 લાખ ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તાર પહેલેથી જ આવરી લેવામાં આવ્યો છે, જે એરો-જીઓફિઝિકલ ડેટાસેટ્સનો ઉપયોગ કરીને 200 થી વધુ ઉત્ખનન પ્રોજેક્ટ્સ જનરેટ કરે છે.

બેંગલુરુ મુલાકાતના ભાગરૂપે, માનનીય મંત્રી શ્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ આર્ટ ઓફ લિવિંગ ફાઉન્ડેશન ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટરની પણ મુલાકાત લીધી હતી અને આર્ટ ઓફ લિવિંગ પરિવારના સભ્યો સાથે વાતચીત કરી હતી. મંત્રીએ ગુરુકુળ અને પ્રદર્શન કેન્દ્રની મુલાકાત લીધી હતી અને ભારતની સાંસ્કૃતિક વિરાસતમાં રહેલી મૂલ્ય આધારિત શિક્ષણ, આધ્યાત્મિક જાગૃતિ અને સામાજિક પરિવર્તન તરફની સંસ્થાની પ્રવૃત્તિઓની પ્રશંસા કરી હતી.

મંત્રીને શ્રી શ્રી રવિશંકર સાથે વાતચીત કરવાનો અને તેમના આશીર્વાદ મેળવવાનો પણ લહાવો મળ્યો હતો.

મુલાકાત પર વિચાર વ્યક્ત કરતા શ્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ કહ્યું:

"વિકસિત ભારત 2047 તરફની ભારતની વિકાસ યાત્રા માત્ર આર્થિક પ્રગતિ અને તકનીકી ઉન્નતિ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ આધ્યાત્મિક ચેતના, સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને સમાજ પ્રત્યે સામૂહિક સેવાની ભાવના દ્વારા પણ માર્ગદર્શિત થવી જોઈએ."

આ મુલાકાત વિકસિત ભારત 2047ના વિઝનને અનુરૂપ વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ, ટકાઉ વિકાસ, સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને સંસ્થાકીય શ્રેષ્ઠતા દ્વારા રાષ્ટ્રનિર્માણ પર નવેસરથી ભાર મૂકવા સાથે સમાપ્ત થઈ.