કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અને પીએમઓ (PMO), પર્સનલ, જાહેર ફરિયાદો, પેન્શન, પરમાણુ ઊર્જા અને અવકાશ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આજે જણાવ્યું હતું કે, ભારત એક એવા નિર્ણાયક તબક્કામાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે જ્યાં ડેટા સેન્ટર્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી અને આગામી પેઢીના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ભવિષ્યની વૈશ્વિક આર્થિક વ્યવસ્થાને આકાર આપશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત અન્યત્ર ક્યાંક નવી શોધ થાય તેની રાહ જુએ તેના બદલે હવે વિશ્વ ટેકનોલોજી ભાગીદારી માટે ભારત તરફ વધુને વધુ જોઈ રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે નીતિગત સુધારાઓ, ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી, સ્વચ્છ ઊર્જા સંકલન અને ઝડપથી વિસ્તરી રહેલી ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમના પીઠબળ સાથે ભારત એક વિશ્વસનીય વૈશ્વિક ડેટા સેન્ટર હબ તરીકે ઉભરી આવવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.

AMCHAM India દ્વારા આયોજિત વાર્ષિક લીડરશિપ સમિટમાં “ફ્યુચર-પ્રૂફિંગ ઇન્ડિયાઝ ડેટા સેન્ટર્સ: રેઝિલિયન્ટ સપ્લાય ચેઇન્સ એન્ડ ઓપોર્ચ્યુનિટીઝ” પરના વિશેષ સત્ર દરમિયાન મુખ્ય સંબોધન આપતા ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત હવે ડેટા ઇકોનોમીને માત્ર એક તકનીકી પરિવર્તન તરીકે જોઈ શકે નહીં, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય તક તરીકે જુએ છે જે આગામી દાયકાઓમાં રોકાણ, રોજગાર, ઊર્જા પ્રણાલીઓ અને ભૌગોલિક રાજકીય સ્પર્ધાત્મકતાને પ્રભાવિત કરશે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા 2030 સુધીમાં 1.5 ગીગાવોટ (GW) થી વધીને લગભગ 6.5 ગીગાવોટ થવાનો અંદાજ છે અને આ ચાલી રહેલા વિસ્તરણથી AI સિસ્ટમ્સ, કૂલિંગ ટેકનોલોજી, સ્માર્ટ ગ્રીડ, રિન્યુએબલ એનર્જી સંકલન અને અદ્યતન ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં લગભગ એક લાખ એન્જિનિયરિંગ નોકરીઓનું નિર્માણ થવાની અપેક્ષા છે. તેમણે કહ્યું કે AI, 6G, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા સંચાલિત ભારતની ઝડપથી વિકસતી ઇકોસિસ્ટમ વૈશ્વિક રોકાણો અને ટેકનોલોજી સહયોગ માટે અભૂતપૂર્વ તકો ઊભી કરી રહી છે.

ડેટા સેન્ટર્સને "આગામી ઓઇલ ઇકોનોમી" તરીકે ગણાવતા ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભવિષ્ય વધુને વધુ ડેટા કંટ્રોલ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુરક્ષિત ટેકનોલોજી ઇકોસિસ્ટમની આસપાસ ફરશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે હાઇપરસ્કેલ ડેટા સેન્ટર્સ અને કોલોકેશન માર્કેટ્સમાં ઉભરી રહેલી તકોનો સંપૂર્ણ લાભ લેવા માટે ભારતે સરકાર, ખાનગી ઉદ્યોગ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રદાતાઓ, ટેલિકોમ નેટવર્ક્સ, રિન્યુએબલ એનર્જીના હિતધારકો અને સંશોધન સંસ્થાઓને સાંકળીને એક સંકલિત રાષ્ટ્રીય અભિગમ સાથે આગળ વધવું પડશે.

ઝડપથી બદલાઈ રહેલા વૈશ્વિક ટેકનોલોજી લેન્ડસ્કેપનો ઉલ્લેખ કરતા મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત આજે કેટલાક ફ્રન્ટિયર સેક્ટર્સમાં અગ્રણી દેશોની સમકક્ષ તકનીકી પ્રગતિના સ્તરે ઊભું છે. તેમણે નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશનને એક મોટું ઉદાહરણ તરીકે ટાંક્યું અને કહ્યું કે ભારતે નિયત સમયના અડધાથી ઓછા સમયમાં તેના આયોજિત લક્ષ્યાંકોમાંથી અડધાથી વધુ લક્ષ્યાંકો પ્રાપ્ત કરી લીધા છે. આઠ વર્ષમાં 2,000 કિલોમીટરનું સુરક્ષિત ક્વોન્ટમ કમ્યુનિકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપિત કરવાના લક્ષ્યાંક સામે ભારતે માત્ર ત્રણ વર્ષમાં 1,000 કિલોમીટરનો આંકડો પાર કરી લીધો છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે ભારતને ભવિષ્યની ટેકનોલોજી અને વ્યૂહાત્મક ઉદ્યોગો માટે તૈયાર કરવા માટે કેટલાય સાહસિક અને પરિવર્તનકારી નિર્ણયો લીધા છે. તેમણે વિદેશી ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ માટે લાંબા ગાળાના ટેક્સ પ્રોત્સાહનો, નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન, સેમિકન્ડક્ટર મિશન અને સ્પેસ (અવકાશ) તેમજ પરમાણુ ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોને ખાનગી ભાગીદારી માટે ખુલ્લા મૂકવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આમાંના ઘણા સુધારાઓ થોડા વર્ષો પહેલા અકલ્પનીય માનવામાં આવતા હતા, પરંતુ ભારતે ભવિષ્યની આર્થિક વૃદ્ધિ અને તકનીકી નેતૃત્વ માટે નિર્ણાયક એવા ક્ષેત્રોમાં ઝડપથી આગળ વધવાની રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ દર્શાવી છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર માત્ર ટેકનોલોજીના વિકાસની સુવિધા જ નથી આપી રહી પરંતુ ઉદ્યોગોની ભાગીદારીને વેગ આપવા માટે સક્ષમ ફ્રેમવર્ક પણ બનાવી રહી છે. ખાનગી ક્ષેત્રના ઇનોવેશન અને ડીપ-ટેક રિસર્ચને ટેકો આપતી તાજેતરની પહેલોનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે ભારત એક નવા યુગનું સાક્ષી બની રહ્યું છે જ્યાં સરકાર અને ઉદ્યોગો વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી દ્વારા રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં સમાન ભાગીદાર તરીકે કામ કરી રહ્યા છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ડેટા સેન્ટર સેક્ટરમાં ભારતની ભવિષ્યની વૃદ્ધિ સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન્સ, ટકાઉ ઊર્જા પ્રણાલીઓ, અદ્યતન ટેલિકોમ કનેક્ટિવિટી, સબસી કેબલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સ્માર્ટ કૂલિંગ સોલ્યુશન્સ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સંકલિત નીતિગત સમર્થન પર નિર્ભર રહેશે. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં નીતિગત સમર્થન અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વચ્ચે વધી રહેલી સુસંગતતાએ એવું વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે જ્યાં ભારત વિશ્વના સૌથી વિશ્વસનીય ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેસ્ટિનેશન્સમાંના એક તરીકે ઉભરી શકે છે.

IJ/DK/JD