કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રી શ્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ જેનિવા ખાતે 79મી વર્લ્ડ હેલ્થ એસેમ્બલી દરમિયાન “આરોગ્યમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ: કાયદા, નૈતિક દેખરેખ, સંશોધન અને સમાનતા” વિષયક સાઇડ ઇવેન્ટને સંબોધિત કરી હતી.

વૈશ્વિક નેતાઓ, પ્રતિનિધિઓ, નિષ્ણાતો અને નીતિ ઘડવૈયાઓના પ્રતિષ્ઠિત મેળાવડાને સંબોધતા શ્રી નડ્ડાએ વિશ્વભરમાં આરોગ્ય સંભાળ પ્રણાલીઓ, શાસન માળખાં, અર્થતંત્રો અને નાગરિકોના જીવનને નવો આકાર આપવામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની પરિવર્તનકારી ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જ્યારે AI આરોગ્ય સંભાળ વિતરણને આગળ વધારવા માટે અપાર તકો રજૂ કરે છે, ત્યારે તેને “યોગ્ય નિયમન, કડક સંશોધન, નૈતિક દેખરેખ અને સમાનતા પ્રત્યેની ઊંડી પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા ઘડવામાં આવવું જોઈએ જેથી તેના લાભો દરેક નાગરિક સુધી પહોંચી શકે”.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતે એક દાયકા પહેલા, 2015 માં ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલની શરૂઆત દ્વારા પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ એક મજબૂત ડિજિટલ પાયો નાખ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય “ભારતને ડિજિટલ રીતે સશક્ત સમાજ અને જ્ઞાન અર્થતંત્રમાં પરિવર્તિત કરવાનો હતો, જે ભારતને AI સહિતની ભવિષ્યની ટેકનોલોજી માટે તૈયાર કરે છે.”

શ્રી નડ્ડાએ વધુમાં રેખાંકિત કર્યું કે ભારતની 2017 ની રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નીતિએ એક સંકલિત, પરસ્પર સંચાલિત (ઇન્ટરઓપરેબલ), સર્વસમાવેશી અને સ્કેલેબલ ડિજિટલ આરોગ્ય ઇકોસિસ્ટમની કલ્પના કરી હતી. આ વિઝનને આગળ વધારતા, સરકારે સંમતિ-આધારિત ડિજિટલ આરોગ્ય ડેટા માળખાં સાથે 2021 માં આયુષ્માન ભારત ડિજિટલ મિશન શરૂ કર્યું, જે ગુણવત્તાયુક્ત આરોગ્ય ડેટાના નિર્માણને સક્ષમ બનાવે છે.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બહેતર આરોગ્ય પરિણામો મેળવવા માટે માત્ર ડિજિટલાઇઝેશન અને ડેટા પૂરતા નથી અને AI ના સુરક્ષિત તેમજ જવાબદાર ઉપયોગ માટે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ શાસન માળખાં આવશ્યક છે. આ સંદર્ભમાં, તેમણે ફેબ્રુઆરી 2026 માં ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ દરમિયાન 'સ્ટ્રેટેજી ફોર AI ઇન હેલ્થકેર ફોર ઇન્ડિયા' (SAHI - સાહી) ની શરૂઆત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે સાહી (SAHI) ને “ગ્લોબલ સાઉથમાંથી ઉભરી આવેલી પ્રથમ વ્યાપક વ્યૂહરચના તરીકે વર્ણવી હતી, જે નૈતિક, પારદર્શક અને લોકો-કેન્દ્રિત રીતે ભારતની આરોગ્ય સંભાળ યાત્રાને માર્ગદર્શન આપે છે.”

ભારતની અજોડ વિશાળતા અને વિવિધતા પર પ્રકાશ પાડતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે દેશ 22 સત્તાવાર ભાષાઓ અને આરોગ્ય સંભાળની પહોંચના વિવિધ સ્તરો ધરાવતા 1.4 બિલિયન (140 કરોડ) નાગરિકો માટે AI નું સંચાલન કરી રહ્યો છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જ્યારે AI આરોગ્ય સંભાળના અંતરને ઘટાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, ત્યારે જો તેને જવાબદારીપૂર્વક ડિઝાઇન કરવામાં ન આવે તો તે અસમાનતાઓને વધુ ઊંડી પણ કરી શકે છે. આ પડકારને પહોંચી વળવા માટે, શ્રી નડ્ડાએ 'બોધ' (BODH – બેન્ચમાર્કિંગ ઓપન ડેટા પ્લેટફોર્મ ફોર હેલ્થ AI) ના નિર્માણ વિશે વાત કરી, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતમાં ઉપયોગમાં લેવાતા AI ઉકેલોને વાસ્તવિક દુનિયાના ડેટાસેટ્સ સામે બેન્ચમાર્ક કરવામાં આવે જેથી તેઓ દરેક જગ્યાએ દરેક ભારતીય માટે સુરક્ષિત અને સમાન રીતે કામ કરે.

વધુ મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગની હાકલ કરતા કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કોઈ પણ દેશ એકલો રહીને AI ના પડકારો અને તકોનો સામનો કરી શકે નહીં. તેમણે વિશ્વાસપાત્ર અને પરસ્પર સંચાલિત આરોગ્ય ડેટા ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા, સહયોગી સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવા, નૈતિક AI વિકાસને આગળ વધારવા અને સહિયારા આરોગ્ય સંભાળ પડકારોને સામૂહિક રીતે સંબોધવા માટે વૈશ્વિક ભાગીદારો સાથે કામ કરવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો.

શ્રી નડ્ડાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નવીનતા નિયમન દ્વારા માર્ગદર્શિત હોવી જોઈએ, વિશ્વાસ દ્વારા વિશાળતા પ્રાપ્ત થવી જોઈએ અને તકનીકી પ્રગતિ હંમેશા સમાનતા, નૈતિકતા અને જાહેર કલ્યાણ સાથે જોડાયેલી રહેવી જોઈએ.

પોતાના સંબોધનના સમાપનમાં કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ કહ્યું હતું કે આરોગ્ય સંભાળમાં AI નું ભવિષ્ય માત્ર અલ્ગોરિધમ્સ દ્વારા લખવામાં આવશે નહીં, પરંતુ સરકારો, સંસ્થાઓ અને સમાજોની સામૂહિક પસંદગીઓ દ્વારા લખવામાં આવશે. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત માત્ર “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ” (કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા) માં જ નહીં પરંતુ “ઓલ-ઇન્ક્લુઝિવ ઇન્ટેલિજન્સ” (સર્વસમાવેશી બુદ્ધિમત્તા) માં માને છે, અને વૈશ્વિક સમુદાયને હાકલ કરી હતી કે તેઓ સુનિશ્ચિત કરે કે AI વૈશ્વિક કલ્યાણ માટેનું એક બળ બને.

IJ/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com