પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 20 મે, 2026 ના રોજ રોમમાં ઇટાલિયન રિપબ્લિકના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ સુશ્રી જ્યોર્જિયા મેલોની સાથે સત્તાવાર વાતચીત કરી હતી.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ઉચ્ચ સ્તરીય આદાનપ્રદાનની મજબૂત ગતિ અને દ્વિપક્ષીય સહકારના ઉત્કૃષ્ટ વિકાસ તેમજ વિવિધતાને આવકારી હતી. તેઓએ ભારત-ઇટાલી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને 'વિશેષ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી' (સ્પેશિયલ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ) ના સ્તર સુધી લઈ જવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. તેઓ બહુપક્ષીય કાર્યક્રમોની બાજુમાં (સાઇડલાઇન્સ પર) નેતાઓની વાર્ષિક બેઠકો યોજવા તેમજ નિયમિત મંત્રી સ્તરની અને સંસ્થાકીય સ્તરની બેઠકો યોજવા માટે પણ સંમત થયા હતા.

બંને નેતાઓએ ભારત-ઇટાલી ભાગીદારીના સમગ્ર ક્ષેત્રને આવરી લેતી વ્યાપક ચર્ચાઓ કરી હતી. બંને નેતાઓએ 'સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક કાર્ય યોજના 2025-2029' (જોઇન્ટ સ્ટ્રેટેજિક એક્શન પ્લાન) ના તમામ ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સહકારમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. બંને નેતાઓ વેપાર અને રોકાણ, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, સંશોધન અને નવીનતા, અવકાશ, ઊર્જા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને નિર્ણાયક ટેકનોલોજીઓ, શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ તેમજ લોકો વચ્ચેના પરસ્પર સંબંધોમાં સહયોગને વધુ વિસ્તારવા માટે સંમત થયા હતા. તેઓએ સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક કાર્ય યોજનાની નિયમિત સમીક્ષા કરવા માટે વિદેશ મંત્રી સ્તરની પદ્ધતિ સ્થાપિત કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય આર્થિક અને વ્યાપારી સંબંધોમાં નવીકરણ પામેલી ગતિ, વધતા રોકાણો અને લાંબા ગાળાના સહયોગના નિર્માણ માટેના પ્રયાસોની નોંધ લીધી હતી. આ સંદર્ભમાં, તેઓએ ગયા વર્ષે ત્રણ બિઝનેસ ફોરમના આદાનપ્રદાનને આવકાર્યું હતું. તેઓ સંરક્ષણ, ડિજિટલ, ઊર્જા પરિવર્તન, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (માળખાકીય સુવિધાઓ) અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ક્ષેત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા પસંદગીના ઇટાલિયન અને ભારતીય સીઈઓ (CEOs) ને પણ મળ્યા હતા. વર્ષ 2029 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને 20 બિલિયન યુરો સુધી વિસ્તારવાના સહિયારા ઉદ્દેશ્યની નોંધ લેતા, બંને નેતાઓએ ભારત-યુરોપિયન યુનિયન (EU) મુક્ત વ્યાપાર કરારમાંથી મળતી તકોનો લાભ લેવા સંમતિ દર્શાવી હતી અને તેનો વહેલો અમલ કરવા હાકલ કરી હતી.

બંને નેતાઓએ મંત્રી અને સત્તાવાર સ્તરની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ, બંદરોની મુલાકાતોના આદાનપ્રદાન અને સંરક્ષણ દળોના નિયમિત જોડાણ દ્વારા સંરક્ષણ સહકારને ગાઢ બનાવવા અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેઓએ સંરક્ષણ ઉત્પાદનોની સંયુક્ત ડિઝાઇન, સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદનમાં સહયોગ માટેના ઔદ્યોગિક રોડમેપ, 'જોઇન્ટ ડિક્લેરેશન ઓફ ઇન્ટેન્ટ' (સંયુક્ત આશય જાહેરનામું) ના હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા.

નેતાઓએ બંને દેશોના સંશોધકો અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ વચ્ચે વધતા જતા જોડાણો પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેઓએ ઇટાલિયન સ્પેસ એજન્સી અને ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ઇસરો) વચ્ચે ચાલી રહેલા સહયોગ અને વ્યાપારી અવકાશ સહયોગને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને આવકાર્યા હતા. તેઓએ ભારતના પ્રતિભાશાળી કાર્યબળ અને ઇટાલીની તકનીકી ક્ષમતાનો સમન્વય કરીને AI, સેમિકન્ડક્ટર્સ, નિર્ણાયક ખનિજો અને અન્ય અદ્યતન ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં વધુ સહયોગ માટે હાકલ કરી હતી.

આતંકવાદના દૂષણનો સામનો કરવા માટે તેમની દ્રઢ પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા, બંને નેતાઓ દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય સ્તરે સહકાર ચાલુ રાખવા સંમત થયા હતા. નવેમ્બર 2025 માં અપનાવવામાં આવેલી 'આતંકવાદના ધિરાણને રોકવા માટેની સંયુક્ત પહેલ' (જોઇન્ટ ઇનિશિયેટિવ ટુ કાઉન્ટર ફાઇનાન્સિંગ ઓફ ટેરરિઝમ) ના અમલીકરણ પર તેઓએ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો.

બંને નેતાઓએ ઇટાલીમાં ભારતીય ડાયસ્પોરા (પ્રવાસી ભારતીયો) ના મૂલ્યવાન યોગદાનનો સ્વીકાર કર્યો હતો અને વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો તેમજ શિક્ષણવિદોની ગતિશીલતા (મોબિલિટી) ને સરળ બનાવવા માટે સંમતિ દર્શાવી હતી. તેઓ વર્ષ 2027 ને "ભારત અને ઇટાલી વચ્ચે સંસ્કૃતિ અને પ્રવાસન વર્ષ" તરીકે ઉજવવા સંમત થયા હતા. તેઓએ લોથલ, ગુજરાત ખાતે નેશનલ મેરિટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સના વિકાસ પર સહકાર આપવા અને ભારતમાંથી નર્સોની ભરતી કરવા અંગે ભારત અને ઇટાલી વચ્ચેના એમઓયુ (MoUs) ના હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા.

બંને નેતાઓએ નક્કર પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા કનેક્ટિવિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ કરવાની તેમની તીવ્ર ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી અને ઇન્ડિયા - મિડલ ઇસ્ટ - યુરોપ ઇકોનોમિક કોરિડોર (IMEC) ના અમલીકરણ માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

બંને નેતાઓએ પરસ્પર હિતના વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર પણ વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું હતું, જેમાં ઇન્ડો-પેસિફિકમાં વિકાસ, ભારત-EU સંબંધો અને પશ્ચિમ એશિયા તેમજ યુરોપના સંઘર્ષો સામેલ છે. પ્રધાનમંત્રીએ ચાલી રહેલા સંઘર્ષોના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે સંવાદ અને મુત્સદ્દીગીરી (ડિપ્લોમસી) ના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીએ ઇટાલિયન રિપબ્લિકની સરકાર અને જનતા દ્વારા આપવામાં આવેલા ઉષ્માભર્યા આતિથ્ય સત્કાર બદલ પ્રધાનમંત્રી મેલોનીનો આભાર માન્યો હતો અને પ્રધાનમંત્રી મેલોનીને પરસ્પર અનુકૂળ સમયે ભારત આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું.

IJ/NP/JD