પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો, વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે પણ દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને સ્ટોકની સ્થિતિ અંગેના અપડેટ્સ શેર કર્યા છે.

ખાતર સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

દેશમાં ખાતરની એકંદર સ્ટોક સ્થિતિ આરામદાયક છે.

ખરીફ 2026 માટે, DA&FW દ્વારા ખાતરની જરૂરિયાત 390.54 LMT અંદાજવામાં આવી છે, જેની સામે આજે સ્ટોક આશરે 200.98 LMT (51% થી વધુ) છે, જે સામાન્ય સ્તરના આશરે 33% કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સરકાર દ્વારા બહેતર આયોજન, અગાઉથી સ્ટોકિંગ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટ દર્શાવે છે.

મુખ્ય ખાતરોની એમઆરપી (MRP) – મુખ્ય ખાતરોની એમઆરપીમાં કોઈ ફેરફાર નથી.

કટોકટી પછી ખાતરોનું સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત;- (લાખ ટન)

કટોકટી પછી ખાતરોનું સ્થાનિક ઉત્પાદન 86.2 LMT રહ્યું છે જે ગયા વર્ષે સમાન ગાળા દરમિયાન 93 LMT હતું. કટોકટીની પરિસ્થિતિ પછી ઉપલબ્ધતામાં કુલ આશરે 108 LMT ખાતરો ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

ભારતે મે અને જૂનમાં ભારતીય બંદરો પર પહોંચવા માટે SOH (હોર્મુઝની सामुદ્રધુની) ની બહારથી આશરે 13.5 LMT DAP અને 7 LMT NPKs મેળવ્યા છે.

TSP અને એમોનિયમ સલ્ફેટ માટે ગ્લોબલ ટેન્ડર- ભારતીય ખાતર કંપનીઓએ 4 LMT TSP અને 3 LMT એમોનિયમ સલ્ફેટની ખરીદી માટે સંયુક્ત ગ્લોબલ ટેન્ડર બહાર પાડ્યા છે અને તે અત્યારે પ્રગતિમાં છે. આ પીક સીઝન (મુખ્ય ગાળા) દરમિયાન પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે.

એમોનિયા અને સલ્ફર માટે ગ્લોબલ ટેન્ડર - ભારતીય ખાતર કંપનીઓએ 5.36 LMT એમોનિયા અને 5.94 LMT સલ્ફરની ખરીદી માટે સંયુક્ત ગ્લોબલ ટેન્ડર બહાર પાડ્યા છે. આ પીક સીઝન દરમિયાન પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે.

ખાતરોના ઉત્પાદન માટેના ઇનપુટ્સ એટલે કે યુરિયા અને P&K ખાતરોની ઉપલબ્ધતાની ખાતર વિભાગ દ્વારા નિયમિતપણે સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.

DoF નિયમિતપણે સાપ્તાહિક ધોરણે કંપનીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા તમામ સબસિડી બિલ ચૂકવી રહ્યું છે.

ખાતરોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યાર સુધીમાં EGoS ની 9 મી બેઠક યોજાઈ છે અને ઉપલબ્ધતામાં આવતા મોટાભાગના પડકારોનો EGoS દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.

ભારતની ખાતર સુરક્ષા મજબૂત, સ્થિર અને સુપ્રબંધિત છે, જેમાં તમામ મુખ્ય ખાતરોની ઉપલબ્ધતા સતત જરૂરિયાત કરતાં વધુ રહે છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને એલપીજીની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. એ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર ભરોસો રાખો.
• એલપીજી ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને વૈકલ્પિક ઇંધણ જેવા કે PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ્સનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરે.

સરકારી સજ્જતા અને સપ્લાય મેનેજમેન્ટ પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક (ઘરગથ્થુ) LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ સિવાય ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બિયારણ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિલો FTL નો પુરવઠો 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના રોજ સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ (પુરવઠો અને માંગ) બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ લાગુ કર્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગનો સમયગાળો શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવાનો અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર નજર રાખવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજારી સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર નજર રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બહુવિધ પત્રો અને વીસી (VCs) દ્વારા આ બાબત દોહરાવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પૂરતી ઇંધણ ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજાઈ રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 ના રોજ (સચિવ, MoPNG ની સાથે I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરવી અને નિયમિત જાહેર સલાહકારો બહાર પાડવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને વધુ તીવ્ર બનાવવું અને OMC સાથે સંકલન કરીને દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવી.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • એલપીજી સપ્લાયને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવું.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારી રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. છેલ્લા 4 દિવસમાં દેશભરમાં 6950 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU OMC ના અધિકારીઓએ છેલ્લા 4 દિવસમાં દેશભરમાં આશરે 2800 રીટેલ આઉટલેટ્સ (RO) અને એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર આકસ્મિક તપાસ હાથ ધરી છે જેથી સરળ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકાય અને સંગ્રહખોરી/કાળાબજારીના કોઈપણ કેસની તપાસ કરી શકાય.
• PSU OMC એ આકસ્મિક તપાસ મજબૂત અને ચાલુ રાખી છે અને 428 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકાર્યો છે, અને ગઈકાલ સુધીમાં 80 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

એલપીજી સપ્લાય

ડોમેસ્ટિક એલપીજી સપ્લાયની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.
• સ્થાનિક પરિવારોને એલપીજીના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખાલી થવા) ના અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે ઉદ્યોગના સ્તરે ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને અંદાજે 99% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન (ગેરમાર્ગે જતું) રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને આશરે 95% થઈ ગઈ છે. DAC ગ્રાહકના નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, આશરે 1.69 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરોના બુકિંગ સામે આશરે 1.72 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડર વિતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

કોમર્શિયલ એલપીજી સપ્લાય અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન આશરે 1.90 લાખ – 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 3 જી એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMC એ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે આશરે 13,800 જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 2.22 લાખથી વધુ - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા.
• ગઈકાલે, આશરે 95 શિબિરો દ્વારા આશરે 2229 - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજીના વેચાણની યોજનાને આખરી ઓપ આપવા માટે રાજ્યના સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે પરામર્શ કરીને IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ કામ કરે છે.
• મે-26 થી, કુલ 1,08,753 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન કુલ 25,204 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, PSU OMCs દ્વારા આશરે 888 મેટ્રિક ટન ઓટો એલપીજીનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટ માટે 100% પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો, જેમાં CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠો સામેલ છે, તે 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• CGD સંસ્થાઓને કોમર્શિયલ એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, તેમના તમામ GA માં હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ એલપીજીમાંથી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (થ્રુ લેઇંગ, બિલ્ડિંગ, ઓપરેશન એન્ડ એક્સપેન્શન ઓફ પાઇપલાઇન્સ એન્ડ અધર ફેસિલિટીઝ) ઓર્ડર, 2026 અધિસૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીનની પહોંચની સમસ્યાઓને હલ કરે છે, અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો આપશે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે તેવી અપેક્ષા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઇવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી તૈયાર કરી છે. આ મોડેલ પોલિસીનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમના પોતાના રોકાણકાર-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે એક વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શિકા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ એલપીજીની આગામી વધારાની ફાળવણી માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 7.37 લાખ PNG કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 2.76 લાખ કનેક્શન્સ માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે કુલ કનેક્શનની સંખ્યા 10.13 લાખ પર લઈ જાય છે. વધુમાં, નવા કનેક્શન માટે આશરે 7.76 લાખ ગ્રાહકોની નોંધણી કરવામાં આવી છે.
• 17.05.2026 સુધીમાં, 58,100 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના એલપીજી કનેક્શન સરેન્ડર (પરત) કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતી ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક એલપીજી ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ત્યારપછી, ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેક્નોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કર્યા મુજબના મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રામાં C3 અને C4 પ્રવાહો ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રો રસાયણ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ પ્રમોશન અને આંતરિક વ્યાપાર વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે એલપીજી પુલમાંથી 1120 મેટ્રિક ટન/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 1 લી મે 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગને 8730 મેટ્રિક ટનથી વધુ C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (પ્રોપીલીન અને બ્યુટીલીન ધરાવતા) અને 3420 મેટ્રિક ટનથી વધુ બ્યુટીલ એક્રીલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણ ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીના પરિણામે ક્રૂડના ભાવમાં અસામાન્ય વધારો થયો છે. ગ્રાહકોને આ અસરથી બચાવવા માટે, ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (આબકારી જકાત) માં રૂ. 10/લીટરનો ઘટાડો કરીને આ બોજનો એક ભાગ પોતે વહન કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 15.05.2026 ની ગેઝેટ અધિસૂચના દ્વારા ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી રૂ. 23 પ્રતિ લીટરથી ઘટાડીને રૂ. 16.50 પ્રતિ લીટર અને ATF પર રૂ. 33 પ્રતિ લીટરથી ઘટાડીને રૂ. 16 પ્રતિ લીટર કરી છે. વધુમાં, પેટ્રોલ પર રૂ. 3 પ્રતિ લીટર નિકાસ જકાત લાદવામાં આવી છે.
• દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો મંત્રાલયે પર્સિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ પૂરું પાડ્યું હતું, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપવામાં આવી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• જહાજ અપડેટ: માર્શલ આઇલેન્ડ્સનો ધ્વજ ધરાવતું એલપીજી કેરિયર SYMI 13 મે 2026 ના રોજ હોર્મુઝની सामुદ્રધુનીને સુરક્ષિત રીતે પાર કરી ગયું હતું. ભારત માટે 19,965 મેટ્રિક ટન એલપીજી કાર્ગો વહન કરતું અને બોર્ડ પર 21 વિદેશી ક્રૂ મેમ્બરો ધરાવતું આ જહાજ 16 મે 2026 ની મોડી રાત્રે કંડલા બંદરે લાંગર્યું હતું અને ત્યારથી તેણે સમગ્ર કાર્ગોનું ડિસ્ચાર્જ (ખાલી કરવાનું કામ) પૂર્ણ કર્યું છે.
• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરીની ખાતરી કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, અને છેલ્લા 96 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો અથવા ભારતીય ક્રૂ સાથેના વિદેશી જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 9,702 કોલ્સ અને 21,312 થી વધુ ઈમેઈલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 96 કલાકમાં નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઈ હિતધારકો તરફથી કુલ 436 કોલ્સ અને 996 ઈમેઈલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• મંત્રાલયે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (ડીજી શિપિંગ) ના માધ્યમથી, અત્યાર સુધીમાં 3,217 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં ખાડી ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 96 કલાકમાં 61 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય રહી છે, જેમાં કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ખાડી અને પશ્ચિમ એશિયા પ્રદેશના પ્રવાહો પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીના આદાનપ્રદાન અને પ્રયાસોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોના પ્રશ્નોના જવાબો આપવા માટે મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે.
• ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ્સ સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને આપણા નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારોના પણ ગાઢ સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે લેવામાં આવી રહેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી સહિતની એડવાઇઝરીઝ જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશનો ત્યાં વસતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના એસોસિએશનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.
• સરકાર આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણને ઉચ્ચ અગ્રતા આપી રહી છે. ભારતીય મિશનો તેમને તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે જેમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય પૂરી પાડવી અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
• આ પ્રદેશમાંથી ભારતમાં વિવિધ સ્થળોએ વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત થવા સાથે ફ્લાઇટની એકંદર સ્થિતિ સુધરી રહી છે.
• યુએઈ (UAE) એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ભારતીય અને યુએઈના કેરિયર્સ યુએઈથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ થવાનું ચાલુ છે.
• કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. એર ઇન્ડિયા, એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઇન્ડિગો અને કતાર એરવેઝ કતારથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• કુવૈત એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ કુવૈતથી ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• બહેરીન એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઇન્ડિગો અને ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• ઇરાક એરસ્પેસ આ પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.
• ઇરાન એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકોને ઇરાન પ્રવાસ ટાળવાની સલાહ આપી છે અને જેઓ પહેલેથી ત્યાં છે તેમને ભારતીય દૂતાવાસના સમર્થન સાથે ત્યાંથી નીકળી જવા વિનંતી કરી છે. અત્યાર સુધીમાં, તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે જમીની સરહદ માર્ગો દ્વારા 2,551 ભારતીય નાગરિકોને ઇરાનની બહાર જવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે.
• ઇઝરાયેલ એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને આ પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.

IJ/JY/JD