पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील आर्थिक व्यवहार विषयक मंत्रिमंडळ समितीने 2026-27 च्या  विपणन हंगामासाठी  14 खरीप पिकांच्या किमान आधारभूत किमतींमध्ये (एमएसपी) वाढ करण्यास मंजुरी दिली आहे.

शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनासाठी रास्त भाव मिळावा, यासाठी केंद्र सरकारने 2026-27 विपणन हंगामासाठी खरीप पिकांच्या किमान आधारभूत किमतींत वाढ केली आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत एमएसपीत  सर्वाधिक वाढ सूर्यफूल बियांसाठी (₹622  प्रति क्विंटल) सुचवण्यात आली आहे, त्याखालोखाल कापूस (₹ 557 प्रति क्विंटल), कारळे (नायजरसीड ) (₹515 प्रति क्विंटल) आणि तीळ (₹ 500  प्रति क्विंटल) आहेत .

विपणन हंगाम 2026-27 साठी सर्व खरीप पिकांसाठी किमान आधारभूत किंमत  :

(रुपये प्रति क्विंटल)

*या खर्चात सर्व अदा केलेले खर्च समाविष्ट आहेत, जसे की भाड्याने घेतलेले मनुष्यबळ, बैल/यंत्राचा वापर , भाड्याने घेतलेल्या जमिनीचे भाडे, बियाणे, खते, सेंद्रिय खते यांसारख्या सामग्रीच्या वापरावरील खर्च, सिंचन शुल्क, अवजारे आणि शेतघरांवरील घसारा, खेळत्या भांडवलावरील व्याज, पंपसेट चालवण्यासाठी डिझेल/वीज इत्यादी, किरकोळ खर्च आणि कौटुंबिक श्रमाचे  मूल्य.

^ भात (ग्रेड ए), ज्वारी (मालदांडी) आणि कापूस (लांब धाग्याचा) यांच्यासाठी खर्चाची माहिती स्वतंत्रपणे संकलित केलेली नाही.

विपणन हंगाम 2026-27 साठी खरीप पिकांच्या किमान आधारभूत किमतीतील वाढ ही, किमान आधारभूत किंमत, अखिल भारतीय  भारित सरासरी उत्पादन खर्चाच्या किमान दीडपट पातळीवर निश्चित करण्याच्या, केंद्रीय अर्थसंकल्प 2018-19 मधील घोषणेला अनुसरून आहे. शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादन खर्चावर मिळणारा अपेक्षित नफा मूग या पिकाला सर्वाधिक (61%) मिळेल, त्यानंतर बाजरी (56%), मका (56%) आणि तूर (54%) पिकांना मिळेल असा अंदाज आहे. उर्वरित पिकांसाठी, शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादन खर्चापेक्षा 50% अधिक लाभ अपेक्षित आहे.

अलिकडच्या काही वर्षांत, सरकारने तृणधान्यांव्यतिरिक्त कडधान्ये आणि तेलबिया, तसेच पौष्टिक तृणधान्ये/श्री अन्न यांसारख्या पिकांना जास्त किमान आधारभूत किंमत (एमएसपी) देऊन त्यांच्या लागवडीला प्रोत्साहन दिले आहे.

2014-15 ते 2025-26 या कालावधीत धान खरेदी 8418 एलएमटी  होती, तर 2004-05 ते 2013-14 या कालावधीत 4590 एलएमटी धान खरेदी झाली होती.

2014-15 ते 2025-26 या कालावधीत 14 खरीप पिकांची खरेदी 8746 एलएमटी होती, तर 2004-05 ते 2013-14 या कालावधीत 4679 एलएमटी खरेदी झाली.

2014-15 ते 2025-26 या काळात धान उत्पादक शेतकऱ्यांना 16.08 लाख कोटी रुपये किमान आधारभूत किंमत म्हणून देण्यात आले, तर 2004-05 ते 2013-14 या कालावधीत शेतकऱ्यांना 4.44 लाख कोटी रुपये देण्यात आले.

2014-15 ते 2025-26 या काळात 14 खरीप पिके घेणाऱ्या शेतकऱ्यांना किमान आधारभूत किंमत म्हणून 18.99 लाख कोटी रुपये देण्यात आले, तर 2004-05 ते 2013-14 या काळात शेतकऱ्यांना 4.75 लाख कोटी रुपये देण्यात आले.

***

निलिमा चितळे/सुषमा काणे/राजश्री आगाशे/परशुराम कोर

*** 

सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai    /PIBMumbai    /pibmumbai  pibmumbai[at]gmail[dot]com  /PIBMumbai    /pibmumbai