ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ કમિશન (KVIC) દ્વારા અમલમાં મૂકાયેલ સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ મંત્રાલયની ફ્લેગશિપ યોજના, પ્રધાનમંત્રી રોજગાર સર્જન કાર્યક્રમ (PMEGP), દેશભરમાં ઉદ્યોગસાહસિકતા અને રોજગાર નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવાનું યથાવત રાખે છે.

PMEGP બેંક લોન પર માર્જિન મની (MM) સબસિડી પૂરી પાડીને બિન-ખેતી ક્ષેત્રમાં નવા માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝ સ્થાપવા માટે સંભવિત ઉદ્યોગસાહસિકોને ટેકો આપે છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકો માટે સ્વ-રોજગારની તકો ઊભી કરવાનો અને મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સર્વિસ સેક્ટરમાં, ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ટકાઉ આજીવિકાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

15મા નાણા પંચના ચક્ર દરમિયાન મજબૂત પ્રદર્શન

15મા નાણા પંચના ચક્ર (FY 2021–22 થી FY 2025–26) દરમિયાન, PMEGPએ મજબૂત પ્રદર્શન દર્શાવ્યું છે, જે ભારતના માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવામાં તેના યોગદાનની પુષ્ટિ કરે છે.

₹13,554.42 કરોડના મંજૂર બજેટ ખર્ચની સામે, યોજનાએ ભંડોળનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ હાંસલ કર્યો અને 4,03,706 માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝની સ્થાપનામાં સુવિધા પૂરી પાડી, જે 4,02,000 એન્ટરપ્રાઇઝના લક્ષ્યાંકને વટાવી ગઈ છે. આ સિદ્ધિ અસરકારક અમલીકરણ અને ઉદ્યોગસાહસિકતાલક્ષી પહેલો માટે સતત માંગને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કાર્યક્રમે અંદાજે 36.33 લાખ વ્યક્તિઓ માટે ટકાઉ રોજગારીની તકો પણ ઊભી કરી છે, જે દેશભરમાં આજીવિકા નિર્માણ અને પાયાના આર્થિક વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. સમાવેશી વિકાસ અને ગ્રામીણ પહોંચ PMEGP એ મહિલાઓ અને સામાજિક રીતે વંચિત સમુદાયોને લક્ષિત સહાય દ્વારા સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.

· યોજના હેઠળ સહાય મેળવતા કુલ માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝમાં મહિલા લાભાર્થીઓનો હિસ્સો લગભગ 40% છે.

· વિતરિત કરવામાં આવેલી કુલ માર્જિન મની સબસિડીના લગભગ 45% મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને પૂરી પાડવામાં આવી છે, જે મહિલા સંચાલિત સાહસોને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

· આશરે 54% લાભાર્થીઓ SC/ST/OBC શ્રેણીના છે, જે સામાજિક સમાવેશ પર યોજનાના મજબૂત ફોકસને ઉજાગર કરે છે.

· PMEGP હેઠળ સ્થપાયેલા લગભગ 80% સાહસો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આવેલા છે, જે ગ્રામીણ ઉદ્યોગીકરણ અને સંતુલિત પ્રાદેશિક વિકાસને સમર્થન આપે છે.

આત્મનિર્ભરતા અને પાયાની ઉદ્યોગસાહસિકતાને વેગ આપવો

15મા નાણા પંચના ચક્ર દરમિયાનની સિદ્ધિઓ ભારતમાં માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝના વિકાસ અને રોજગાર નિર્માણના મુખ્ય ચાલક તરીકે PMEGPની ભૂમિકાને પુષ્ટિ આપે છે. ક્રેડિટ-લિંક્ડ સબસિડી સુધી પહોંચની સુવિધા આપીને અને પાયાના સ્તરે ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપીને, આ યોજના સમાવેશી આર્થિક વૃદ્ધિ અને આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝનમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવાનું ચાલુ રાખે છે.

મંત્રાલય આગામી ચક્રમાં નવીનતા, સ્કેલેબિલિટી (ક્ષમતા વધારવા) અને વ્યાપક પહોંચ પર વધુ ધ્યાન આપીને PMEGP ને વધુ મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/DK/GP/JT