• ప్రాంతీయ విమాన సేవల్లో విప్లవాత్మక మార్పు తీసుకువచ్చిన ఉడాన్ పథకం – ఇప్పటివరకు నిర్వహించిన 1.56 కోట్ల ప్రయాణికులు, 3.23 లక్షల విమాన సర్వీసులు

• 2047 నాటికి విమానాశ్రయాల సంఖ్యను 350-400కి పెంచడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యం.

• మొత్తం మీద, 7.7 మిలియన్లకు పైగా ఉద్యోగాలను కల్పిస్తోన్న భారతదేశ విమానయాన రంగం

• డిజి యాత్ర, గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ఎయిర్‌పోర్ట్స్ పాలసీ, డ్రోన్ పీఎల్‌ఐ పథకం వంటి కార్యక్రమాలు సాంకేతిక ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహిస్తూ, ప్రయాణాన్ని మరింత సులభతరం చేస్తున్నాయి.

పరిచయం

కనెక్టివిటీ అనేది భౌగోళికాన్ని అవకాశంగా మార్చే వారధి. ఇది ప్రస్తుత కాలానికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ ప్రాంతాల వృద్ధికి, వాణిజ్యం మరియు ఆర్థిక మార్పిడికి ఎలా దారితీసిందో, వృద్ధిని సమ్మిళితంగా మరియు సమతుల్యంగా ఎలా చేసిందో చరిత్ర చెబుతుంది. ప్రస్తుత కాలంలో సైతం, పర్యాటక, అలాగే వాణిజ్య రంగాలకు మాత్రమే కాకుండా అత్యవసర పరిస్థితులకు, బాహ్య మార్కెట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలోనూ కనెక్టివిటీ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. దేశీయ మార్కెట్ వృద్ధికి దోహదపడే అనేక అంశాలలో, 21 అక్టోబర్ 2016న ప్రారంభమైన ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ పథకం అయిన ఉడాన్ (ఉడే దేశ్ కా ఆమ్ నాగరిక్) ప్రాంతీయ వాయు అనుసంధానతని బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. నేటికి ఉడాన్ తొమ్మిది సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుంటున్న తరుణంలో, ఈ పథకం పైలట్ చొరవ నుండి జాతీయ విజయగాథగా పరిణామం చెందింది, దూరాలను తగ్గించి, దేశవ్యాప్తంగా పౌరులకు విమాన ప్రయాణాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చింది.

భారతదేశ విమానయానం; సమ్మిళిత వృద్ధి దిశగా దూసుకుపోతోంది

గత దశాబ్దంలో, భారత ఆకాశాలు ఇంతకుముందెన్నడూ లేనంత రద్దీగా మారాయి.భారతదేశం ఇప్పుడు ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద దేశీయ విమానయాన మార్కెట్‌గా ఎదిగింది. 2014లో 74 మాత్రమే ఉన్న విమానాశ్రయాలు, 2025 నాటికి 163కి పెరిగాయి. ఇదే వేగంతో, భారత స్వాతంత్ర్య శతాబ్దోత్సవం జరుపుకునే 2047 నాటికి, ప్రభుత్వం విమానాశ్రయాల సంఖ్యను 350 నుండి 400 వరకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాలలో విమానయాన రంగం కూడా ఒకటి, ఇది విమాన రవాణా సేవల ద్వారా నేరుగా, అలాగే పర్యాటకం, వాణిజ్యం, లాజిస్టిక్స్, తయారీ రంగాల ద్వారా పరోక్షంగా ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముఖ్యమైన తోడ్పాటు అందిస్తోంది.

అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ (ICAO) ప్రకారం, విమానయాన రంగంలో పెట్టుబడులు ఆర్థిక వ్యవస్థపై బలమైన ప్రభావాన్ని చూపిస్తాయి. ఒక రూపాయి ఈ రంగంలో ఖర్చు చేసినప్పుడు, అది ఆర్థిక కార్యకలాపాల రూపంలో మూడు రెట్లు విలువను సృష్టించడమే కాక, సంబంధిత రంగాల్లో ఆరు రెట్లకుపైగా ఉద్యోగ అవకాశాలను కల్పిస్తుంది.

ఈ రోజు, విమానయాన రంగం ప్రత్యక్షంగా 3,69,000 ఉద్యోగాలు కల్పిస్తోందంటే, మొత్తం 77 లక్షలకుపైగా ఉద్యోగాలను పరోక్షంగా మద్దతిస్తోంది. పైలట్లు, ఇంజినీర్లు, గ్రౌండ్ స్టాఫ్, లాజిస్టిక్స్ నిపుణులు వంటి నైపుణ్యమున్న సిబ్బంది కోసం డిమాండ్ గణనీయంగా పెరుగుతుంది అని అంచనా వేశారు. 116కుపైగా ద్విపక్ష విమాన సేవల ఒప్పందాలతో, భారత క్యారియర్‌లు అంతర్జాతీయంగా విస్తరిస్తూ ప్రపంచ స్థాయిలో కనెక్టివిటీని మరింత బలపరుస్తున్నాయి, తద్వారా భారతదేశం ఆసియాలో విమానయాన కేంద్రంగా తన స్థానం ను స్థిరంగా నిలుపుకుంటోంది. విమానాల తయారీ, గ్రౌండ్ హ్యాండ్లింగ్, నిర్వహణ, మరమ్మత్తు మరియు ఆపరేషన్స్ (MRO) సేవలలో పౌర విమానయానం FDI ప్రవాహాలు, సాంకేతిక బదిలీ మరియు మేక్ ఇన్ ఇండియా చొరవలను కూడా నడిపిస్తోంది. గత దశాబ్దంలో, దేశీయ విమాన ప్రయాణీకుల రద్దీ ఏటా 10-12% పెరిగింది.

2040 నాటికి, ప్రయాణీకుల రద్దీ ఆరు రెట్లు పెరిగి దాదాపు 1.1 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. భారతదేశ వాణిజ్య విమానయాన సంస్థల సంఖ్య 2014లో 400 నుండి మార్చి 2040 నాటికి దాదాపు 2359కి పెరుగుతుందని అంచనా. 2040లో విమానయాన రంగం ద్వారా మొత్తం ఉపాధి దాదాపు 25 మిలియన్లుగా ఉంటుందని అంచనా - ఇది భారతదేశం అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చే ప్రయాణంలో ఒక ప్రధాన ఇంధన ఇంజిన్‌గా మారిపోతుంది.

ఉడాన్‌: ప్రతి పౌరుడికి విమానయానాన్ని సులభంగా అందించే ప్రయత్నం

మెట్రో నగరాల నుండి పర్వత వనరుల లోయల వరకు, భారత ఆకాశం కొత్త అవకాశాల మ్యాప్‌లా మారింది — చిన్న పట్టణాలను కలిపి, పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలను పెంచుతూ ఉంది. ఈ మార్పు వెనుక విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ (MoCA) పరిధిలోని ఉడాన్‌ (Ude Desh ka Aam Nagrik) పథకం ఉంది, ఇది విమానయానాన్ని ప్రతి పౌరుడికీ అందుబాటులోకి తెచ్చి, భారతదేశం యొక్క ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీని మళ్లీ రూపకల్పన చేసింది.

నీతి ఆయోగ్ ప్రకారం, 2019లో మొత్తం పర్యాటక వ్యయంలో దేశీయ ప్రయాణికులు 83% కంటే ఎక్కువ వాటా కలిగి ఉన్నారు, ఈ సంఖ్య 2028 నాటికి దాదాపు 89%కి పెరుగుతుందని అంచనా. ఉడాన్ వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు మౌలిక సదుపాయాల అంతరాన్ని ఎలా తగ్గించాయో మరియు లక్షలాది మందికి విమాన ప్రయాణాన్ని ఎలా అందుబాటులోకి తెచ్చాయో, మారుమూల ప్రాంతాలను ఎలా అనుసంధానించాయో మరియు విమాన ప్రయాణాన్ని సరసమైనదిగా మరియు అందుబాటులోకి తెచ్చాయో ఈ మార్పు చూపిస్తుంది.

ఉడాన్ వంటి కార్యక్రమాల మద్దతుతో విమాన ప్రయాణాన్ని సరసమైనదిగా మరియు అందరినీ కలుపుకునేలా చేయడానికి ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ పరివర్తన భారతదేశ ప్రయాణ పటాన్ని కూడా పునర్నిర్మించింది. ఒకప్పుడు మారుమూల ప్రాంతాలైన కులూ, దర్భంగా, హుబ్బళ్లి మరియు షిల్లాంగ్‌లు ఇప్పుడు నేరుగా విమాన ద్వారా అనుసంధానితమై, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలను మరియు ప్రాంతీయ పర్యాటకాన్ని పెంచుతున్నాయి.

ఉడాన్‌ యొక్క దృష్టి విమానయానాన్ని ప్రతి పౌరుడికీ సులభం చేయాల్సిన అవసరాన్ని ప్రత్యేకంగా హైలైట్ చేసింది. ఈ భావన విమానయాన రంగాన్ని మరింత సమగ్రంగా, ప్రతి ఒక్కరినీ చేరుకునే విధంగా మార్చాలనే కలను ప్రేరేపించింది. సాధారణ ప్రజల స్వప్నాలకు కట్టుబడిన ఈ నిబద్ధతే ఉడాన్‌ పథకాన్ని పుట్టించిందని చెప్పవచ్చు.

ఉడాన్ విజయాలు:

RCS-ఉడాన్ భారతదేశాన్ని అనుసంధానిస్తుంది: ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ పథకం (RCS) - ఉడాన్ దేశవ్యాప్తంగా 649 మార్గాలను అమలు చేసింది మరియు 93 ఏరోడ్రోమ్‌లను (2 నీటి ఏరోడ్రోమ్‌లు మరియు 15 హెలిపోర్ట్‌లతో సహా) అనుసంధానించింది, వీటిలో ఈశాన్య ప్రాంతంలోని 12 విమానాశ్రయాలు/హెలిపోర్ట్‌లు ఉన్నాయి. ఇది అండమాన్, నికోబార్ మరియు లక్షద్వీప్ దీవులను జాతీయ విమానయాన నెట్‌వర్క్‌లో అనుసంధానించింది.

సాధించిన ఘట్టం:

RCS–ఉడాన్‌ విమానాల్లో 1.56 కోట్లకుపైగా ప్రయాణికులు ప్రయాణించారు, మరియు దేశవ్యాప్తంగా ప్రాంతీయ మార్గాల్లో మొత్తం 3.23 లక్షల RCS విమాన సర్వీసులు నిర్వహించారు. ప్రాంతీయ మార్గాలను వాణిజ్యరీతిగా స్థిరంగా కొనసాగించడానికి, సుమారు ₹4,300 కోట్లు వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF) అందించారు.

విస్తరించిన ఉడాన్: దేశవ్యాప్తంగా 120 కొత్త గమ్యస్థానాలకు ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీని పెంచడం, రాబోయే 10 సంవత్సరాలలో 4 కోట్ల మంది ప్రయాణికులకు సేవలందించడం ఈ పథకం లక్ష్యం. కొండ ప్రాంతాలు, ఆకాంక్షాత్మక మరియు ఈశాన్య ప్రాంత జిల్లాల్లో హెలిప్యాడ్‌లు మరియు చిన్న విమానాశ్రయాలకు కూడా ఈ పథకం మద్దతు ఇస్తుంది.

విస్తరించిన ఉడాన్:

దేశవ్యాప్తంగా 120 కొత్త గమ్యస్థానాలకు ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీని పెంచడం, రాబోయే 10 సంవత్సరాలలో 4 కోట్ల మంది ప్రయాణికులకు సేవలందించడం ఈ పథకం లక్ష్యం. కొండ ప్రాంతాలు, ఆకాంక్షాత్మక మరియు ఈశాన్య ప్రాంత జిల్లాల్లో హెలిప్యాడ్‌లు మరియు చిన్న విమానాశ్రయాలకు కూడా ఈ పథకం మద్దతు ఇస్తుంది.

ఉడాన్ యాత్రి కేఫ్ తో విమానాశ్రయాలలో సరసమైన ఆహారం:

కోల్‌కతా మరియు చెన్నై విమానాశ్రయాలలో ప్రారంభించబడిన ఉడాన్ యాత్రి కేఫ్ చొరవ, సరసమైన, నాణ్యమైన భోజనాన్ని అందిస్తుంది (₹10కి టీ, ₹20కి సమోసా) - విమాన ప్రయాణాన్ని మరింత కలుపుకొని అందరికీ అందుబాటులోకి తెస్తుంది.

భవిష్యత్తు గురించి: 2047 కోసం విజన్

భారతదేశం స్వాతంత్ర్య శతాబ్ది వైపు అడుగులు వేస్తున్న తరుణంలో, విమానయాన రంగం ప్రతిష్టాత్మక వృద్ధి మార్గాన్ని నమోదు చేస్తోంది - 2025లో 163 విమానాశ్రయాల నుంచి 2047 నాటికి 350కి పైగా విమానాశ్రయాలకు చేరుకుంటుంది మరియు ప్రయాణీకుల రద్దీ ఒక బిలియన్ దాటుతుందని అంచనా. ఈ సంఖ్యలు క్లీనర్ ఇంధనాలు, డిజిటల్ ఎయిర్‌వేలు మరియు సమ్మిళిత చలనశీలత వైపు మార్పును సూచిస్తాయి.

2047 నాటికి 2.5 కోట్లు ఉద్యోగాలు సృష్టించబడుతాయని, MRO, డ్రోన్ తయారీ, పైలట్ శిక్షణ వంటి రంగాల్లో అవకాశాలు విస్తరిస్తున్నందున, విమానయాన రంగం భారతదేశం యొక్క $10 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక ముఖ్యమైన ఆధారంగా మారుతుంది.

ఇంతలో, భారతదేశ 2047 దార్శనికతను సాధించడంలో విమానయాన రంగంలో - మారుమూల ప్రాంతాలను అనుసంధానించడం, జీవనోపాధికి మద్దతు ఇవ్వడం మరియు స్థిరమైన వృద్ధిని ముందుకు తీసుకెళ్లడం అనే కార్యక్రమాలు కీలకమైనవి.

కృషి ఉడాన్: సెప్టెంబర్ 2020లో ప్రారంభమైన కృషి ఉడాన్, ముఖ్యంగా గిరిజన మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చేలా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు మరియు త్వరగా పాడైపోయే వస్తువులను రవాణా చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఆపరేషన్ గ్రీన్స్ పథకంతో కలిపి, ఇది 50% సరుకు రవాణా సబ్సిడీ, మల్టీమోడల్ రవాణా ఎంపికలు మరియు ఉద్యానవన మరియు అనుబంధ ఉత్పత్తుల కవరేజీని అందిస్తుంది.

లైఫ్‌లైన్ ఉడాన్: మార్చ్ 2020లో, COVID-19 లాక్‌డౌన్ సమయంలో, నిరంతర వైద్య మరియు అవసరమైన సరుకుల పంపిణీని అందించడానికి ప్రారంభమైన ప్రత్యేక పథకం. 588 కి పైగా విమానాలు 5.45 లక్షల కి.మీ.ల దూరం 1,000 టన్నుల సరుకును రవాణా చేశాయి, ముఖ్యంగా ఈశాన్య ప్రాంతం, దీవులు మరియు కొండ ప్రాంతాలపై దృష్టి సారించాయి. కోవిడ్ ల్యాబ్‌లను ఏర్పాటు చేయడం, వైద్య బృందాలను రవాణా చేయడం మరియు విశాఖపట్నం గ్యాస్ లీక్ వంటి అత్యవసర పరిస్థితులకు స్పందించడం వంటి వాటికి లైఫ్‌లైన్ ఉడాన్ మద్దతు ఇచ్చింది.

గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాల విధానం: భారతదేశ విమానయాన మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడానికి మరియు మెట్రో హబ్‌లలో రద్దీని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాల ద్వారా ఉపయోగించని భూమిలో కొత్త విమానాశ్రయాలను నిర్మించడానికి గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాల విధానం ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ని అందిస్తుంది.

ప్రయాణ అనుభవాన్ని మెరుగుపరచడం: ప్రయాణ అనుభవాన్ని మెరుగుపరచడానికి, రిడెండెన్సీని తగ్గించడానికి, అలాగే సమయాన్ని ఆదా చేయడానికి, ప్రభుత్వం డిజి యాత్రతో సహా వివిధ కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది. 2022 నుండి అమలు చేసిన డిజి యాత్ర ముఖ గుర్తింపు సాంకేతికతను ఉపయోగించి ప్రయాణీకుల కాగితరహిత, కాంటాక్ట్‌లెస్ ప్రాసెసింగ్‌ను ప్రారంభించింది. మార్చి 2025 నాటికి, 52.2 మిలియన్లకు పైగా ప్రయాణికులు ఈ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించారు. డిజి యాత్ర యాప్ ఆండ్రాయిడ్ మరియు iOS ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో అందుబాటులో ఉంది మరియు ఇప్పటివరకు 12.1 మిలియన్లకు పైగా వినియోగదారులు డౌన్‌లోడ్ చేసుకున్నారు.

విమాన శిక్షణ మరియు పైలట్ అభివృద్ధి: రానున్న 10–15 సంవత్సరాలలో 30,000–34,000 పైలట్ల అంచనా డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి, ప్రభుత్వం విమాన శిక్షణ సంస్థలు (FTOలు) మరియు వాణిజ్య పైలట్ లైసెన్సింగ్‌ను విస్తరిస్తోంది. 13–18% మహిళా పైలట్ల చేరికను ప్రోత్సహించడం ద్వారా, DGCA 2025 నాటికి అన్ని విమానయాన పాత్రలలో 25% మహిళా ప్రాతినిధ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

డ్రోన్ రూల్స్ 2021, ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI): డ్రోన్ రూల్స్, 2021, నిబంధనలను సరళీకృతం చేయడం ద్వారా అలాగే, విస్తృత వాణిజ్య వినియోగాన్ని ప్రారంభించడం ద్వారా భారతదేశ డ్రోన్ రంగాన్ని సరళీకరించింది. దీనికి అనుబంధంగా, FY 24–25లో రూ. 34.79 కోట్లతో పంపిణీ చేసిన ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకం దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించింది మరియు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించింది, భారతదేశం యొక్క స్వావలంబన డ్రోన్ పర్యావరణ వ్యవస్థను పెంచింది.

భారతీయ వాయుయాన్ అధినియం, 2024: సమకాలీన అవసరాలు మరియు ప్రపంచ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా, 1934 నాటి విమానాల చట్టాన్ని తిరిగి అమలు చేయడం ద్వారా భారతదేశ విమానయాన రంగాన్ని ఆధునీకరించే లక్ష్యంతో శాసన సంస్కరణ. కొత్త చట్టం మేక్ ఇన్ ఇండియా మరియు ఆత్మనిర్భర్ భారత్ చొరవల కింద స్వదేశీ తయారీని ప్రోత్సహిస్తోంది, చికాగో కన్వెన్షన్ మరియు ICAO వంటి అంతర్జాతీయ సమావేశాలకు అనుగుణంగా మరియు లైసెన్స్‌ల జారీని సరళీకృతం చేయడం వంటి నియంత్రణ ప్రక్రియలను క్రమబద్ధీకరిస్తోంది. ఈ చట్టం ఉద్యోగ విరమణలను తొలగిస్తుంది మరియు అప్పీళ్లకు నిబంధనలను అందిస్తుంది.

ముగింపు:

భారతదేశ పౌర విమానయాన రంగం అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాలలో ఒకటిగా అవతరించింది, దీని వల్ల దేశం ప్రపంచంలోనే మూడో అతిపెద్ద దేశీయ విమానయాన మార్కెట్‌గా నిలిచింది. దేశీయ ప్రయాణీకుల రద్దీలో అపూర్వమైన పెరుగుదలను నమోదు చేయడం, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీని విస్తరించడం మరియు విమానయాన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లను ఆధునీకరించడం కొనసాగిస్తున్నందున, మంత్రిత్వ శాఖ ప్రయత్నాలు లక్షలాది మందికి ప్రయాణ అనుభవాలను మెరుగుపరుస్తాయి మరియు ఆర్థిక శ్రేయస్సును పెంచుతాయి, జాతీయ సమైక్యతను బలోపేతం చేస్తాయి మరియు భారతదేశం అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారాలనే దాని దృష్టి వైపు నమ్మకంగా ఎగరడానికి శక్తినిస్తాయి - వికసిత్ భారత్ @2047.