યુવા રોજગાર ક્ષમતા અને ઉદ્યોગ માટેની સજ્જતાને મજબૂત કરવાના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રાલય (MCA)એ પ્રધાનમંત્રી ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ (PMIS)ના પાયલોટ તબક્કાના પાત્રતા માપદંડોને વિસ્તૃત કર્યા છે, જેમાં સ્નાતક અને અનુસ્નાતક કાર્યક્રમોના અંતિમ વર્ષના વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી ભારતભરની ટોચની કંપનીઓમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે માળખાગત ઇન્ટર્નશિપ તકોના વહેલા પ્રવેશના દ્વાર ખુલશે તેવી અપેક્ષા છે, જે તેમને તેમનું ઔપચારિક શિક્ષણ પૂર્ણ કરતા પહેલા પ્રત્યક્ષ ઉદ્યોગનો અનુભવ મેળવવા સક્ષમ બનાવશે. આ નિર્ણયને શિક્ષણ મંત્રાલયના ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ સાથેની પરામર્શમાં સત્તાવાર સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.

નવા ફેરફારો

• અંતિમ વર્ષના અન્ડરગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓ હવે PMIS હેઠળ અરજી કરવા પાત્ર છે.
• અરજદારોએ યોજના હેઠળના હાલના પાત્રતા માપદંડોને પૂર્ણ કરવાનું ચાલુ રાખવું પડશે.
• વિદ્યાર્થીઓએ અરજી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેમની સંબંધિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાંથી વાંધા પ્રમાણપત્ર (NOC) સબમિટ કરવું જરૂરી છે.
• NOC એ પુષ્ટિ આપવી આવશ્યક છે કે ઇન્ટર્નશિપમાં ભાગ લેવાથી શૈક્ષણિક જરૂરિયાતોમાં કોઈ દખલ થશે નહીં.
• અધિકૃત હસ્તાક્ષરકર્તાઓમાં વિભાગના વડા (HOD), ડીન, પ્રિન્સિપાલ અથવા ટ્રેનિંગ એન્ડ પ્લેસમેન્ટ ઓફિસર્સનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતની રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ઉચ્ચ શિક્ષણના મુખ્ય ઘટક તરીકે ઇન્ટર્નશિપ, ઉદ્યોગ જોડાણ અને પ્રત્યક્ષ અનુભવ સહિતના પ્રાયોગિક શિક્ષણ પર નોંધપાત્ર ભાર મૂકે છે. વિદ્યાર્થીઓ હજુ અભ્યાસ ચાલુ રાખતા હોય ત્યારે જ તેમને માળખાગત, પેઇડ ઇન્ટર્નશિપમાં ભાગ લેવા માટે સક્ષમ બનાવીને, PMIS શૈક્ષણિક સફરમાં વાસ્તવિક દુનિયાના શિક્ષણને જોડીને આ ઉદ્દેશ્યને આગળ ધપાવે છે. તે વિદ્યાર્થીઓની રોજગાર ક્ષમતા અને કૌશલ્ય વિકાસ વધારવાના NEP ના લક્ષ્યને સમર્થન આપે છે, જે શિક્ષણથી કાર્ય સુધીના સરળ સંક્રમણને સુનિશ્ચિત કરે છે.

વ્યાવસાયિક વાતાવરણનો વહેલો અનુભવ વિદ્યાર્થીઓને સમસ્યાનું નિરાકરણ (problem‑solving), સંવાદ (communication), ટીમવર્ક અને અનુકૂલનક્ષમતા જેવી જટિલ કાર્યસ્થળની ક્ષમતાઓ વિકસાવવામાં મદદ કરે છે, જે આજની ગતિશીલ અર્થવ્યવસ્થામાં સફળતા માટે આવશ્યક છે. વિદ્યાર્થીઓ હજુ અભ્યાસમાં નોંધાયેલા હોય ત્યારે જ તેમને ઇન્ટર્નશિપમાં ભાગ લેવા સક્ષમ બનાવીને, PMIS નો ઉદ્દેશ્ય શૈક્ષણિક શિક્ષણ અને ઉદ્યોગની અપેક્ષાઓ વચ્ચેના અંતરને ઘટાડવાનો, સ્નાતક થવાના સમયે જ નોકરી માટેની સજ્જતા વધારવાનો, વ્યવસાયિક વાતાવરણ, કોર્પોરેટ પ્રક્રિયાઓ અને વ્યાવસાયિક સંસ્કૃતિનો વાસ્તવિક દુનિયાનો અનુભવ પૂરો પાડવાનો છે.

પ્રધાનમંત્રી ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ (PMIS) વિશે

પ્રધાનમંત્રી ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ એ ભારત સરકારની એક ફ્લેગશિપ પહેલ છે જે દેશભરના યુવાનોને માળખાગત, પેઇડ ઇન્ટર્નશિપની તકો પૂરી પાડવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. યોજનાના ભાગરૂપે:

• ઇન્ટર્ન્સને દર મહિને ઓછામાં ઓછી ₹9,000ની નાણાકીય સહાય મળશે.
• ભારતમાં વિવિધ ક્ષેત્રોની ટોચની કંપનીઓમાં પેઇડ ઇન્ટર્નશિપ ઉપલબ્ધ છે.

PMISના પાયલોટ તબક્કામાં 300 થી વધુ કંપનીઓએ વિવિધ ભૂમિકાઓ અને ક્ષેત્રોમાં ઇન્ટર્નશિપની તકો ઓફર કરવા માટે ભાગ લીધો છે. હાલમાં, પાયલોટ ફેઝનો ત્રીજો રાઉન્ડ ચાલી રહ્યો છે જેમાં કંપનીઓ સતત ધોરણે ઇન્ટર્નશિપની તકો પોસ્ટ કરી રહી છે. 18-25 વર્ષની વયના પાત્ર યુવાનો સત્તાવાર PMIS પોર્ટલ (www.pminternship.mca.gov.in) દ્વારા અરજી કરી શકે છે અને તેમની રુચિઓ અને કારકિર્દીની આકાંક્ષાઓ સાથે સુસંગત ઇન્ટર્નશિપ તકો શોધી શકે છે.

SM/DK/JD