ప్రపంచంలో అతిపెద్ద జనగణన ప్రక్రియ అయిన 2027 జనాభా లెక్కలు మొదలయ్యాయి. ఈ జనగణనలో మొదటి దశ అయిన గృహాల జాబితా, గృహ గణన (హెచ్ఎల్‌వో)ను భారత ప్రభుత్వం నేటి నుంచి ప్రారంభించింది. దీంతో దేశంలో అతిపెద్ద పరిపాలన, గణాంక ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. దేశంలో మొదటిసారి డిజిటల్ పద్ధతిలో డేటా సేకరణ, స్వీయ నమోదు ప్రక్రియ ఇది.

భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము.. స్వీయగణన అవకాశాన్ని వినియోగించుకుంటూ వివరాలను నమోదు చేయడంతో దేశంలో జనగణన ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. దేశ ప్రథమ పౌరులతో దేశంలో జనాభా లెక్కల ప్రక్రియను ప్రారంభించే సంప్రదాయాన్ని సగర్వంగా కొనసాగిస్తూ.. ఈ జనగణనకు శ్రీకారం చుట్టారు.

2027 జనాభా లెక్కల కోసం ఉపరాష్ట్రపతి భవన్‌ శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్.. ఉపరాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఆన్లైన్‌లో స్వీయ గణన పత్రాన్ని పూరించారు.

ప్రధాని శ్రీ నరేంద్ర మోదీ తన స్వీయ గణన ప్రక్రియను పూర్తి చేశారు. ప్రజలంతా తమ కుటుంబ వివరాలను స్వయంగా నమోదు చేసుకుంటూ ఈ జనగణన ప్రక్రియలో భాగస్వాములు కావాలని దేశ ప్రజలకు ఆయన పిలుపునిచ్చారు.

కేంద్ర హోం, సహకార శాఖా మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా కూడా స్వీయ గణన వెబ్‌సైట్ ద్వారా వివరాలను నమోదు చేశారు. ఈ జాతీయ ప్రక్రియలో ప్రజల భాగస్వామ్యం అత్యంత ప్రధానమైన అంశమని స్పష్టం చేశారు.

తొలి దశలో భాగంగా ఎనిమిది రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ రోజు నుంచి స్వీయ గణన ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, గోవా, కర్ణాటక, లక్షద్వీప్, మిజోరాం, ఒడిషా, సిక్కింతోపాటు దేశ రాజధానిలోని న్యూఢిల్లీ మునిసిపల్ కౌన్సిల్ (ఎన్ఎండీసీ) ప్రాంతం, ఢిల్లీ కంటోన్మెంటు బోర్డులు ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు చెందిన దాదాపు 55,000 కుటుంబాలు తొలిరోజే ఈ స్వీయ నమోదు సౌకర్యాన్ని వినియోగించుకున్నాయి. ఈ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో గృహాల జాబితా, గృహగణన 2026 ఏప్రిల్ 16న ప్రారంభమై, 2026 మే 15 వరకు కొనసాగుతుంది.

స్వీయ గణ నమోదు ప్రక్రియ 16 ప్రాంతీయ భాషలలో అందుబాటులో ఉన్న ఒక సురక్షితమైన, వెబ్ ఆధారిత సదుపాయం. దీనిద్వారా గణకులు క్షేత్రస్థాయిలో సందర్శించడానికి ముందే.. పౌరులు తమకు అనుకూలమైన సమయంలో ఆన్‌లైన్‌లో వివరాలను అందించవచ్చు. ఈ అవకాశాన్ని తొలిసారిగా అందిస్తున్నారు. గతంలో చేపట్టిన జనాభా లెక్కల మాదిరిగానే ఈ సారి కూడా గణకులు తమకు కేటాయించిన గృహ జాబితా బ్లాకులన్నింటిలోనూ ప్రతి ఇంటినీ సందర్శిస్తారు. అయితే, స్వీయగణన అన్నది ఈసారి కల్పించిన అదనపు సౌకర్యం. se.census.gov.in వెబ్‌సైటులో లాగిన్ అయ్యి.. మొబైల్ నంబరు, ప్రాథమిక వివరాలను ఉపయోగించి స్వీయగణన ప్రక్రియను పూర్తిచేయొచ్చు. వివరాలను సమర్పించిన అనంతరం ఒక ప్రత్యేక స్వీయ గణన ఐడీ (ఎస్ఈఐడీ)ని పొందుతారు. ఆ తర్వాత క్షేత్రస్థాయి సందర్శన సమయంలో.. నిర్ధారణ కోసం గణన అధికారికి ఆ ఐడీని అందించాల్సి ఉంటుంది.

గృహాల జాబితా, గృహ గణన దశలో భాగంగా.. గృహాల స్థితిగతులు, వసతులు, ఆస్తుల వివరాలకు సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు. ఈ కీలక సూచికలను నమోదు చేయడం కోసం మొదటి దశకుగాను మొత్తం 33 ప్రశ్నలను 2026 జనవరిలో ప్రకటించారు. ఆధారాల ప్రాతిపదికన ప్రణాళికా రచన, విధాన రూపకల్పన, సంక్షేమ పథకాలను లబ్ధిదారులకు చేరవేసేందుకు ఈ సమాచారమే పునాదిగా నిలుస్తుంది.

దేశవ్యాప్తంగా 2026 ఏప్రిల్ 1 నుంచి సెప్టెంబరు 30 వరకు గృహాల జాబితా, గృహ గణన (హెచ్ఎల్‌వో) ప్రక్రియను నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆరు నెలల వ్యవధిలో ప్రతి రాష్ట్రమూ, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో... ఆయా ప్రభుత్వాలు ప్రకటించిన మేరకు 30 రోజుల పాటు నిరంతర క్షేత్రస్థాయి కార్యకలాపాలను చేపట్టాలి. ఇంటింటి సర్వేకు సరిగ్గా ముందు.. స్వీయ గణన కోసం అదనంగా 15 రోజుల గడువునివ్వడం ఇదే మొదటిసారి. గణన అధికారి సందర్శనకు ముందే ప్రజలు ఇళ్లలో నుంచే డిజిటల్‌గా తమ వివరాలను నమోదు చేసుకునే అవకాశాన్ని ఈ సదుపాయం అందిస్తుంది.

వచ్చే దశాబ్ద కాలానికి సంబంధించి దేశ అభివృద్ధి ప్రణాళికలకు పునాది వేస్తూ.. పరిపాలనలో అత్యంత కీలక సాధనంగా ఈ జనగణన నిలుస్తుంది. జనగణన చట్టం - 1948 ప్రకారం సేకరించిన సమాచారాన్ని అత్యంత రహస్యంగా ఉంచుతారు. 2027 జనాభా లెక్కల కోసం ఉపయోగిస్తున్న డిజిటల్ పరికరాలు, సాంకేతికతను.. సమాచార భద్రతలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను పాటించేలా బలమైన ఎన్‌క్రిప్షన్, మల్టీ ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్లతో రూపొందించారు. స్వీయ గణన ద్వారాగానీ, లేదా క్షేత్రస్థాయి సందర్శన సమయంలో జనాభా లెక్కల అధికారులకు పూర్తిగా సహకరించి వివరాలు అందజేయడం ద్వారాగానీ జనాభా లెక్కల ప్రక్రియలో ప్రజలు భాగస్వాములు కావాల్సిందిగా ప్రభుత్వం విన్నవిస్తోంది.

***