ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ସମେତ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ନେଟୱାର୍କ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି। ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବଜେଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ/ଆଂଶିକ ଭାବେ ଆସୁଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବଜେଟ ଆବଣ୍ଟନ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:

କଲ୍ୟାଣ-ମୁରବାଦ (୨୮ କି. ମି.) ନୂତନ ଲାଇନ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ୮୩୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ୫୦:୫୦ ବ୍ୟୟ ବଣ୍ଟନ ଆଧାରରେ। ଏହାକୁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରେଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ୨୧୪ ହେକ୍ଟର ଜମି ଆବଶ୍ୟକ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ ଏହା ଅଧିଗ୍ରହଣର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି।

ମୁମ୍ବାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ଟ୍ରେନ୍ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି:

ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁମ୍ବାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧୨୦ଟି ମେଲ/ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୩୨୦୦ ଉପ-ସହରାଞ୍ଚଳ ଟ୍ରେନ୍ ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି। ମୁମ୍ବାଇ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟେସନରେ ଟ୍ରେନ୍ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟେସନରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି/ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି/ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି:

ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଲମ୍ବ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ:

ଉପରୋକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ, ୧୫ଟି କାର୍ ଇ. ଏମ୍. ୟୁ. କୁ ସ୍ଥାନିତ କରିବା ପାଇଁ ୩୪ଟି ଷ୍ଟେସନରେ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି।

କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନୂତନ ପ୍ରକଳ୍ପ:

ମୁମ୍ବାଇ ଉପନଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରେଳ ନେଟୱାର୍କର କ୍ଷମତାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ପ୍ରକଳ୍ପ (ଏମ. ୟୁ. ଟି. ପି.)-୨ ପାଇଁ ୮୦୮୭ କୋଟି ଟଙ୍କା, ଏମ. ୟୁ. ଟି. ପି.-୩ ପାଇଁ ୧୦,୯୪୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ ଏମ. ୟୁ. ଟି. ପି.-୨ ପାଇଁ ୩୩,୬୯୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁମ୍ବାଇ ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:

ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଟ୍ରେନ୍:

ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ୧୯,୨୯୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ଏମ.ୟୁ.ଟି.ପି.-୩ ଏବଂ ଆଇ.ଏ. ଅଧୀନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରଯୁକ୍ତ ୧୨ଟି କାରର ୨୩୮ଟି ରେକ୍ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି। ଏହି ରେକ୍ ଗୁଡ଼ିକର କ୍ରୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ:

ମୁମ୍ବାଇ-ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ରେଳ (ଏମ୍.ଏ.ଏଚ୍.ଏସ୍.ଆର୍.) ପ୍ରକଳ୍ପ (୫୦୮ କି. ମି.) ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥିବା ଏକମାତ୍ର ଏଚ୍.ଏସ୍.ଆର୍. ପ୍ରକଳ୍ପ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଗୁଜରାଟ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଦାଦ୍ରା ଓ ନଗର ହାଭେଲି ଦେଇ ଗତି କରୁଛି ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ, ଥାନେ, ଭିରାର, ବୋଇସାର, ବାପି, ବିଲିମୋରା, ସୁରଟ, ଭରୁଚ, ଭଦୋଦରା, ଆନନ୍ଦ, ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଏବଂ ସାବରମତୀରେ ୧୨ଟି ଷ୍ଟେସନ ନିର୍ମାଣ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଏମ୍. ଏ. ଏଚ୍. ଏସ୍. ଆର୍. ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜମି (୧୩୮୯.୫ ହେକ୍ଟର) ଅଧିଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ବୈଧାନିକ ମଞ୍ଜୁରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇସାରିଛି। ସମସ୍ତ ୧୬୫୧ଟି ସୁବିଧାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣରେ ବିଳମ୍ବ ୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

ଏହା ଅଧିନରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଗ୍ରଗତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି :

(ଗୁଜୁରାଟ ୩୫୨ କିଲୋମିଟର)

(ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ୧୫୬ କିଲୋମିଟର)

ମୋଟ ୧୨ଟି ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟରୁ ୮ଟି ଷ୍ଟେସନ (ବାପି, ବିଲିମୋରା, ସୁରଟ, ଭରୁଚ, ଆନନ୍ଦ, ଭଦୋଦରା, ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଏବଂ ସାବରମତୀ) ରେ ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସେକ୍ସନରେ ୩ଟି ଷ୍ଟେସନ (ଥାନେ, ବିରାର, ବୋଇସାର) ରେ ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି ଏବଂ ବି. କେ. ସି. ଷ୍ଟେସନରେ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ବେସ୍ ସ୍ଲାବର କାଷ୍ଟିଂ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

୧୭ଟି ନଦୀ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଛି। ଗୁଜରାଟରେ ୪ଟି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ସେତୁ (ନର୍ମଦା, ମାହି, ତାପ୍ତି ଏବଂ ସାବରମତୀ) ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୪ଟି ନଦୀ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ରଗତି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି। ଡିପୋ (ଥାନେ, ସୁରଟ ଏବଂ ସାବରମତୀ) ର କାମ ଜୋରସୋରରେ ଚାଲିଛି।

ବାନ୍ଦ୍ରା କୁର୍ଲା କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ (ବି. କେ. ସି.) ରେ ସିଭିଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ତୋଷଜନକ ଭାବେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୯୧ ପ୍ରତିଶତ ଅଗ୍ରଗତି ହାସଲ କରିଛି, ଏବଂ କଂକ୍ରିଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି, ୧୦୦% ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତରରେ ବେସମେଣ୍ଟ ସ୍ଲାବ୍ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ସମୁଦ୍ର ତଳ ସୁଡ଼ଙ୍ଗର (ପାଖାପାଖି ୨୧ କି. ମି.) କାମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଘନସୋଲି ଏବଂ ଶିଳଫାଟା ମଧ୍ୟରେ ୪.୮ କି. ମି. ସୁଡ଼ଙ୍ଗର କାମ ଶେଷ ହୋଇଛି।

ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯାତ୍ରୀ ସଂଯୋଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ, ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁମ୍ବାଇ ଉପନଗରୀୟ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ଏବଂ ଆଗାମୀ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ ସହିତ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟେସନଗୁଡ଼ିକର ମଲ୍ଟି-ମୋଡାଲ୍ ଏକୀକରଣ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଏକୀକରଣରେ ବି. କେ. ସି. ଷ୍ଟେସନରେ ସୁବିଧାଜନକ ପାଦଚଲା ପ୍ରବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ-୨ବି ଏବଂ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ-୩ ସହିତ ଯାତ୍ରୀ ସଂଯୋଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ନିବିଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ। ସିଭିଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର, ଟ୍ରାକ୍, ବୈଦ୍ୟୁତିକ, ସିଗନାଲିଂ ଏବଂ ଟେଲିକମ୍ ଏବଂ ଟ୍ରେନ୍ ସେଟ୍ ଯୋଗାଣର ସମସ୍ତ ଜଡିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମାପ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ସମୟସୀମା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରିବ ।

ଗତି ଶକ୍ତି ମଲ୍ଟି-ମୋଡାଲ କାର୍ଗୋ ଟର୍ମିନାଲ:

ଟର୍ମିନାଲରେ ରେଳ ମାଲ ପରିବହନର ଦକ୍ଷତାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି: ଗତି ଶକ୍ତି ମଲ୍ଟି-ମୋଡାଲ କାର୍ଗୋ ଟର୍ମିନାଲ (ଜିସିଟି) ନୀତି ଅଧୀନରେ ଆଧୁନିକ ରେଳ ମାଲ ପରିବହନ ଟର୍ମିନାଲର ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ରେଳ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ସେଡରେ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବୃଦ୍ଧି/ଉନ୍ନତି କରଣ । ୦୫.୦୩.୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ୧୨୮ଟି ଜି. ସି. ଟି. କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ୨୮୮ଟି ଜି. ସି. ଟି. ପାଇଁ ନୀତିଗତ ଅନୁମୋଦନ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୯ଟି ଜି. ସି. ଟି. (ମୁକୁଟବନ, ପାଟାସ, ଡିନେଗାଓଁ, ନ୍ୟୁ ପନ୍ଧର ପବାନୀ, କଲମେଶ୍ୱର (କେ. ଏସ୍. ଡବ୍ଲ୍ୟୁ. ଆର୍.), ସିନ୍ଦୀ (ଏସ୍. ଏନ୍. ଆଇ.), ନର୍ଦାନ, ମୁର୍ସା, ନ୍ୟୁ ମକରଧୋକଡା) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି ଏବଂ ୨୨ଟି ଜି. ସି. ଟି. ପାଇଁ ନୀତିଗତ ଅନୁମୋଦନ ଜାରି କରାଯାଇଛି।

ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡର:

ପଶ୍ଚିମ ଡି. ଏଫ୍. ସି. ମଧ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଇ ଯାଇଥାଏ। ପଶ୍ଚିମ ଡି. ଏଫ୍. ସି. ର ପ୍ରାୟ ୧୭୮ କିଲୋମିଟର ମାର୍ଗ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଡି. ଏଫ୍. ସି. ର ମୋଟ ମାର୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୧୨ ପ୍ରତିଶତ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନ୍ୟୁ ଘୋଲୱାଡରୁ ନ୍ୟୁ ବୈତରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ୭୬ କିଲୋମିଟର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି। ସନ୍ତୁଳନ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି। ଡବ୍ଲ୍ୟୁ. ଡି. ଏଫ୍. ସି. ଏବଂ ଜେ. ଏନ୍. ପି. ଟି. ର ସଂଯୋଗ ଫଳରେ ବନ୍ଦରରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଏନ୍. ସି. ଆର୍. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଲ ଏବଂ କଣ୍ଟେନର ପରିବହନ ପରିଚାଳନା କରିବାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

ଆହୁରି, ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୨-୨୩, ୨୦୨୩-୨୪, ୨୦୨୪-୨୫ ଏବଂ ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୫-୨୬, ୯୮ଟି ସର୍ବେକ୍ଷଣ (୨୯ଟି ନୂଆ ଲାଇନ, ୨ଟି ଗେଜ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ୬୭ଟି ଡବଲିଂ) କୁ ମଞ୍ଜୁରି ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାର ମୋଟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ/ଆଂଶିକ ଭାବେ ୮୬୧୫  କିଲୋମିଟର।

କେନ୍ଦ୍ର ରେଳ, ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ଆଜି ଲୋକସଭାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଏହି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

HS