પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી 11 માર્ચ, 2026 ના રોજ તમિલનાડુના તિરુચિરાપલ્લીથી બે અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ, બે એક્સપ્રેસ ટ્રેન અને એક પેસેન્જર ટ્રેનને તથા કેરળના એર્નાકુલમથી અન્ય એક પેસેન્જર ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપશે. નવી ટ્રેન સેવાઓ સામૂહિક રીતે તમિલનાડુ, કેરળ, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા, ઓડિશા અને ઝારખંડમાં લાખો મુસાફરોને લાભ પહોંચાડશે. આ પ્રસંગે કેરળમાં ત્રણ પુનઃવિકસિત અમૃત સ્ટેશનોનું ઉદ્ઘાટન અને શોરનુર-નિલામ્બુર રેલવે લાઇન વીજળીકરણ પ્રોજેક્ટ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવશે.

દક્ષિણ ભારતનું ઔદ્યોગિક હૃદય, હવે પૂર્વ સાથે જોડાયેલું છે

તમિલનાડુમાં એક એવું શહેર છે જ્યાં બે રેલવે સ્ટેશન માંડ છ કિલોમીટર દૂર આવેલા છે, છતાં અત્યાર સુધી, કોઈ પણ તેના લોકોને ઝારખંડના ખનિજ હાર્ટલેન્ડ (મૂળભૂત ક્ષેત્ર) માટે સીધી ટ્રેન આપી શક્યું ન હતું. તે શહેર કોઈમ્બતુર છે. પરંતુ જ્યારે પ્રધાનમંત્રી મોદી તિરુચિરાપલ્લીથી પોદાનુર-ધનબાદ અમૃત ભારત એક્સપ્રેસને લીલી ઝંડી આપશે ત્યારે તે બદલાવા જઈ રહ્યું છે. દક્ષિણના લૂમ-ટાઉન્સ (વણાટના નગરો) થી લઈને પૂર્વના કોલસાથી ઘેરાયેલા ઉચ્ચપ્રદેશો સુધી, ભારતીય રેલવેએ એવી માંગનો જવાબ આપ્યો છે જે આ પ્રદેશ દાયકાઓથી વહન કરતું હતું.

પોદાનુર જંકશન, કોઈમ્બતુરનું ગૌણ રેલવે નોડ, જે શહેરની દક્ષિણ ધારમાં આવેલું છે, તે આ નવી અમૃત ભારત એક્સપ્રેસનું મૂળ ટર્મિનલ છે. કોઈમ્બતુર જંકશન થોડી મિનિટો પછી પ્રથમ વ્યાપારી સ્ટોપ તરીકે આવે છે. સાથે મળીને, તેઓ કોઈમ્બતુરના લાખો લોકોને એક ટ્રેન માટે ડબલ ગેટવે આપે છે જે સીધી ધનબાદ સુધી ચાલે છે. તમે જ્યાં રહો છો ત્યાંથી, તમારે જ્યાં જવાની જરૂર છે ત્યાં સુધી એક જ ટ્રેન.

અગાઉ, આ મુસાફરીનો અર્થ ચેન્નઈ કે વિજયવાડા માટે એક ટ્રેનમાં બેસવું, કલાકો રાહ જોવી અને બીજી ટ્રેનમાં બેસવું થતો હતો, જે લાંબા અંતરના રૂટમાં દિવસનો શ્રેષ્ઠ ભાગ ઉમેરતા હતા. નવી અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ ગણતરીને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખે છે. સાપ્તાહિક સેવા, તે દર શનિવારે સવારે પોદાનુરથી ઉપડે છે અને સોમવારે વહેલી સવારે ધનબાદ પહોંચે છે, જેમાં પરત સેવા દર સોમવારે ધનબાદથી ચાલે છે. રસ્તામાં સાલેમ, રેનિગુન્ટા, વિજયવાડા, ઝારસુગુડા અને રાંચીમાંથી પસાર થતી, નવી સાપ્તાહિક ટ્રેન તે કોરિડોરના દરેક મુખ્ય નોડને સ્પર્શશે જે દક્ષિણ ભારતની ઔદ્યોગિક કરોડરજ્જુને પૂર્વના ઉર્જા બેલ્ટ સાથે જોડે છે.

જે કામદારો આ દેશને ચલાવે છે

એક પ્રકારનો થાક છે જે ફક્ત તે જ લોકો જાણે છે જેમણે ઘરે જવા માટે 2,000 કિલોમીટરની મુસાફરી કરવી પડે છે. તિરુપુરનો ટેક્સટાઇલ વર્કર જેનો પરિવાર ધનબાદની બહારના એક ગામમાં રહે છે. કોઈમ્બતુરનો મશીનિસ્ટ જેના બાળકો તેની નજીક રહ્યા વગર ઝારખંડમાં મોટા થાય છે. તે યુવાન સ્ત્રી જેણે કોઈમ્બતુરની સ્પિનિંગ મિલોના પડછાયામાં કપડાં સીવવા માટે બોકારો છોડ્યું હતું. તેમના માટે, ઘરે જવાની મુસાફરી એ અસુવિધા નહોતી, તે એક ગણતરી હતી. શું હું સમય પરવડી શકું છું? શું હું કનેક્શન, ભીડભાડવાળા પ્લેટફોર્મ, અનિશ્ચિતતા સહન કરી શકું છું?

અમૃત ભારત એક્સપ્રેસને આ મુસાફરોને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી. નોન-એર-કન્ડિશન્ડ, સસ્તું ભાવ, જેમાં કોઈ ડાયનેમિક ભાડાનો વધારો નથી જે પીક સીઝનમાં માસિક વેતન મેળવનારને પરવડતું નથી, તે એક એવી ટ્રેન છે જેઓ આરામ પરવડી શકે છે અને જેમને ફક્ત ખસવાની જરૂર છે તેમની વચ્ચે ભેદભાવ કરતી નથી. તેના સ્લીપર અને જનરલ-ક્લાસ કોચ ભારતીય રેલવેના વર્કહોર્સ (મહેનતુ) છે, અને અમૃત ભારત તેમના માટે અપગ્રેડ કરેલી રાઇડ ક્વોલિટી, આધુનિક ઇન્ટિરિયર્સ અને ઉચ્ચ ગતિ લાવે છે જે ક્યારેક પ્રીમિયમ સેવાઓની મિલકત હતી. બે દિવ્યાંગજન-સુલભ કોચ ખાતરી કરે છે કે વિકલાંગ વ્યક્તિઓ પાછળ ન રહી જાય.

કોઈમ્બતુર અને તિરુપુર સાથે મળીને તમિલનાડુમાં આંતર-રાજ્ય સ્થળાંતરિત મજૂરોની સૌથી મોટી સાંદ્રતા બનાવે છે. આ તે કામદારો છે જે લૂમ્સ, લેથ્સ અને બાંધકામ ક્રેન્સને પાવર આપે છે જેણે આ પ્રદેશને દક્ષિણની ઉત્પાદન કરોડરજ્જુ બનાવી છે. તેમાંથી મોટાભાગના ચોક્કસપણે તે રાજ્યોમાંથી આવે છે જેમાંથી આ ટ્રેન પસાર થાય છે. તેમના માટે, પોદાનુર-ધનબાદ અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ એ સરકારી જાહેરાત નથી. તે એક દરવાજો છે જે અંતે ખુલે છે.

દક્ષિણથી પૂર્વ તરફ: ઔદ્યોગિક આર્ક બનાવવું

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા બે પ્રકારના શહેરો વચ્ચેની વાતચીતમાં ચાલે છે, જે વસ્તુઓ બનાવે છે, અને જે બનાવવામાં બળતણ આપે છે. કોઈમ્બતુર અને ધનબાદ લાંબા સમયથી તે વાતચીતમાં છે, ભલે રેલવેએ હજુ સુધી તેમને ઔપચારિક રીતે રજૂ કર્યા ન હોય. સાલેમ સ્ટીલ પ્લાન્ટ જે રેલવે ટ્રેક, સંરક્ષણ એપ્લિકેશન અને માળખાગત સુવિધાઓમાં વપરાતી વિશેષ એલોય સ્ટીલ્સનું ઉત્પાદન કરે છે, તે ધનબાદની આસપાસની ખાણોમાંથી તેનો કોકિંગ કોલસો ખેંચે છે. કાચો માલ ફ્રેટ રેક્સમાં દક્ષિણ તરફ મુસાફરી કરે છે; હવે, આ બે દુનિયા વચ્ચે ફરતી માનવ મૂડી અમૃત ભારત એક્સપ્રેસમાં મુસાફરી કરશે.

રૂટ ભારતની આર્થિક ભૂગોળના નકશા જેવું વાંચે છે. કોઈમ્બતુરની ટેક્સટાઇલ મિલોથી ઇરોડ અને સાલેમ થઈને, ડેક્કન ઓળંગીને વિજયવાડા, પછી ઉત્તરમાં ઓડિશાના સ્ટીલ કોરિડોરમાં ઝારસુગુડા, સંબલપુર અને રૂરકેલા, ધનબાદ પહોંચવા માટે રાંચી અને બોકારો સ્ટીલ સિટી દ્વારા ઝારખંડમાં ચઢતા પહેલા. દરેક સ્ટોપ એ વાર્તાનું એક પ્રકરણ છે કે ભારત વસ્તુઓ કેવી રીતે બનાવે છે.

ભારતીય રેલવેનો વિઝન વિકસિત ભારત સ્વપ્નને અનુરૂપ છે, જે બરાબર આ પ્રકારના એકીકરણ પર ટકે છે. વાસ્તવિક વિકાસ એ માત્ર મેટ્રોની કનેક્ટિવિટી નથી, પરંતુ ભારતનાં ગૌણ અને તૃતીય શહેરોને એક, કાર્યકારી રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં જોડવાનું છે.

નાગરકોઈલ-ચાર્લાપલ્લી અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ: ભારતનાં સૌથી દક્ષિણ કિનારાને ડેક્કન સાથે જોડવું

ભારતની ખૂબ જ ધાર પર બીજું શહેર છે જ્યાં જમીન પૂરી થાય છે અને ત્રણ સમુદ્ર મળે છે. કન્યાકુમારી, અને દરિયાકાંઠાનો પટ્ટો જે નાગરકોઈલ દ્વારા ઉત્તર તરફ વિસ્તરેલો છે, તે લાંબા સમયથી તીર્થયાત્રીઓ, માછીમારો અને શાંતિથી મહેનતુ લોકોનો પ્રદેશ રહ્યો છે જેમણે ભારતીય ઉપખંડની સૌથી દક્ષિણ ટીપ પર તેમનું જીવન બનાવ્યું છે. છતાં તેની તમામ મહત્વતા માટે, આ બેલ્ટ ડેક્કનની આર્થિક તકોથી હઠીલા રીતે દૂર રહ્યો છે. નાગરકોઈલથી હૈદરાબાદ સુધીની મુસાફરીનો અર્થ ફેરફાર, રાહ જોવી અને પરિવહનમાં વિતાવેલા બે દિવસનો મોટો ભાગ હતો. તે અંતર આ નવી સેવાની રજૂઆત સાથે ઘટશે.

નાગરકોઈલ-ચાર્લાપલ્લી અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ એ તેલંગાણા માટે આ પ્રદેશની પ્રથમ સીધી અમૃત ભારત લિંક છે, જે તમિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગાણાના વીસથી વધુ જિલ્લાઓમાં પસાર થાય છે. આ એક એવી ટ્રેન છે જે કન્યાકુમારીથી હૈદરાબાદની કોલેજોમાં વિદ્યાર્થીઓને, કેરળ-તમિલનાડુ કિનારાથી ડેક્કનના જોબ માર્કેટમાં કામદારોને, અને તકોના ભૂગોળ દ્વારા અલગ થયેલા પરિવારોને પહેલા કરતા વધુ સરળતાથી એકબીજા પાસે લઈ જશે.

તે જે જિલ્લાઓને સેવા આપે છે, જે દક્ષિણ દક્ષિણમાં કન્નિયાકુમારીથી હૈદરાબાદની બહારના મેડચલ-મલ્કાજગિરી સુધી વિસ્તરેલા છે, તે એક એવો કોરિડોર બનાવે છે જે ક્યારેય એકલ, સતત, સસ્તી ટ્રેન દ્વારા પીરસવામાં આવ્યો નથી. જે પ્રદેશ લાંબા સમયથી રેલવે વિસ્તરણ માટે પેરિફેરલ (બાજુનું) અનુભવે છે, તેના માટે આ માત્ર નવી સેવા નથી. તે એક સ્વીકૃતિ છે.

બે એક્સપ્રેસ અને બે પેસેન્જર ટ્રેનો

રામેશ્વરમ-મેંગલુરુ એક્સપ્રેસ અને તિરુનેલવેલી-મેંગલુરુ એક્સપ્રેસ બંને કર્ણાટક કિનારા તરફના માર્ગ પર કોઈમ્બતુર કોરિડોર દ્વારા કોર્સ ચાર્ટ કરે છે. કોઈમ્બતુર જિલ્લાના રહેવાસીઓ પાસે હવે મધ્યવર્તી સ્ટેશનો પર બદલવાની જરૂર વગર મેંગલુરુ તરફ પશ્ચિમ તરફ નવા, સીધા વિકલ્પો છે. રામેશ્વરમની મુસાફરી કરતા તીર્થયાત્રીઓ માટે, હિન્દુ કેલેન્ડરમાં સૌથી પવિત્ર સ્થળોમાંનું એક, નવી એક્સપ્રેસ રામનાથસ્વામી મંદિરને એક મુસાફરી નજીક લાવે છે, જેમાં રૂટ તમિલનાડુ, કેરળ અને કર્ણાટકને આવરી લે છે અને દરિયાકાંઠાના બેલ્ટમાં વિદ્યાર્થીઓ, વેપારીઓ અને કાર્યકારી વ્યાવસાયિકોને સેવા આપે છે.

કાવેરી ડેલ્ટા માટે, મયિલાદુથુરાઈ-તિરુવારુર-કારાઈકુડી પેસેન્જર ટ્રેન સેવા એક કૃષિગત રીતે મહત્વપૂર્ણ અને સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ બેલ્ટને રાહત આપે છે, જે મયિલાદુથુરાઈ, તિરુવારુર, તંજાવુર, પુડુક્કોટ્ટાઈ અને શિવગંગાના જિલ્લાઓને લાભ આપે છે, જેમાંથી દરેક તેની કનેક્ટિવિટી માટે તેના મહત્વ સાથે મેળ ખાવા માટે લાંબા સમયથી રાહ જોતી હતી.

અને, પાલક્કડ-પોલ્લાચી ટ્રેન સેવા કદાચ જાહેર કરાયેલ સૌથી નાની ટ્રેન છે, પરંતુ તે દૈનિક જીવન માટે એક આઉટસાઇઝ્ડ મહત્વ ધરાવે છે. પોલ્લાચી, કોઈમ્બતુર જિલ્લાનું કૃષિ હૃદય, જે તેના કેળા અને નાળિયેરના વેપાર અને સમૃદ્ધ નાના ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે, હવે કેરળ સરહદ પર પાલક્કડ માટે સીધું ઇલેક્ટ્રિક રેલ કનેક્શન ધરાવે છે. પાલક્કડમાં કોલેજો શોધતા વિદ્યાર્થીઓ માટે, દર્દીઓ માટે જેમને બંને શહેરમાં હોસ્પિટલોમાં પહોંચવું પડે છે, દૈનિક મુસાફરો અને વેપારીઓ માટે જેઓ લાંબા સમયથી રોડ દ્વારા જ આ કોરિડોર નેવિગેટ કરે છે, નવી સેવા ઝડપી, સસ્તી અને સ્વચ્છ કનેક્ટિવિટી આપે છે.

કેરળ માટે આધુનિક માળખાગત ભેટ

કેરળમાં, ત્રણ સ્ટેશનો અમૃત ભારત સ્ટેશનો તરીકે ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવી રહ્યા છે, શોરનુર, કુટ્ટીપુરમ અને ચંગનાસેરી, જે આધુનિક મુસાફર સુવિધાઓ, અપગ્રેડ કરેલા પ્લેટફોર્મ્સ, લિફ્ટ અને એસ્કેલેટર, ફ્રી વાઇ-ફાઇ અને સ્થાનિક કલા અને સંસ્કૃતિથી પ્રેરિત સ્ટેશન રવેશ સાથે પુનઃનિર્મિત કરવામાં આવ્યા છે. ત્રણ સ્ટેશનો અમૃત ભારત સ્ટેશન સ્કીમ હેઠળ આશરે ₹52 કરોડના સંયુક્ત ખર્ચે પુનઃવિકસિત કરવામાં આવ્યા છે. આ માત્ર નવીનીકૃત ઇમારતો નથી. તેઓ એક નિવેદન છે કે દરેક ભારતીય, તેઓ કયા શહેરને ઘર કહે છે તે ધ્યાનમાં લીધા વગર, એવા સ્ટેશનને પાત્ર છે જે દેશની મહત્વાકાંક્ષાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ ઉદ્ઘાટનોની સાથે, શોરનુર-નિલામ્બુર રેલવે લાઇનનું વીજળીકરણ, જે મલપ્પુરમ જિલ્લામાં 65 કિલોમીટર સુધી ફેલાયેલું છે, જેમાં ₹90 કરોડના પ્રોજેક્ટ ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે, તે રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. વીજળીકૃત કોરિડોર ડીઝલ ટ્રેક્શનને દૂર કરે છે, મુસાફરીનો સમય ઘટાડે છે, ઉત્સર્જન ઘટાડે છે અને કેરળના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા જિલ્લાઓમાંથી એકમાં વધુ પેસેન્જર અને ફ્રેટ સેવાઓની સીમલેસ રજૂઆતને સક્ષમ કરે છે.

અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ: દરેક ભારતીય માટે ભારતની ટ્રેન

અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ અમૃત કાલના વ્યાખ્યાયિત રેલ પ્રોજેક્ટ્સમાંનું એક છે. મેક ઇન ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ ચેન્નઈમાં ઇન્ટિગ્રલ કોચ ફેક્ટરીમાં નિર્મિત, દરેક રેક આધુનિક ડિઝાઇન અને મજબૂત બાંધકામ સાથે લાવે છે. તે માત્ર પ્રીમિયમ સેવાની લક્ઝરી જ નથી લાવતી, પરંતુ કામ કરતા બહુમતી માટે સારી રીતે બનાવેલી ટ્રેનની ગરિમા લાવે છે. 130 કિમી/કલાકની ઝડપને સક્ષમ કરતા પુશ-પુલ લોકોમોટિવ કન્ફિગરેશન સાથે, અને સ્લીપર, જનરલ, અને દિવ્યાંગજન-સુલભ વર્ગો વત્તા પેન્ટ્રી કારની કોચ રચના સાથે, તે અંત્યોદયની ભાવના વહન કરે છે, એટલે કે, તે દરેક મુસાફરીમાં છેલ્લા-માઇલનો સમાવેશ કરે છે.

હાલમાં, 54 અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો હવે ભારતભરમાં સેવામાં છે. જાન્યુઆરી 2024 માં પ્રથમ રેક બહાર આવ્યા ત્યારથી, નેટવર્ક સતત વધ્યું છે, જે ઉપ-હિમાલયન ઉત્તર, ઉત્તર-પૂર્વ, ડેક્કન અને હવે, ભારપૂર્વક, ઊંડા દક્ષિણ સુધી પહોંચ્યું છે. ચાર ટ્રેન સેવાઓ ચલાવતી બે નવી ટ્રેનો સાથે, કુલ સંખ્યા 58 સુધી વધશે, જે દેશની લંબાઈ અને પહોળાઈમાં તેનો સતત વિસ્તરણ ચાલુ રાખશે.

ટ્રેક્સ માત્ર ટ્રેનો વહન કરતા નથી. તેઓ આકાંક્ષાઓ, ઘરે પહોંચવાની મજૂરની આશા, ઉદ્યોગપતિનો વિશ્વાસ કે સપ્લાય ચેઇન જળવાઈ રહેશે, વિદ્યાર્થીની શ્રદ્ધા કે અંતર એ નિયતિ નથી તે વહન કરે છે.

SM/DK/JD