પોસ્ટ બજેટ વેબિનારમાં વધેલી ભાગીદારીને જાહેર ભાગીદારીનું મજબૂત ઉદાહરણ ગણાવતા માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું હતું કે ગામડાં, નગરો અને શહેરોમાં ભારતના યુવાનોની આકાંક્ષાઓ દેશની સૌથી મોટી તાકાત અને ભવિષ્ય માટે સૌથી મૂલ્યવાન સંપત્તિ છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં દેશની માનસિકતામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે, યુવા ભારતીયો નવીનતા લાવવા અને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં યોગદાન આપવા માટે વધુને વધુ ઉત્સુક છે. જેમ જેમ ભારત નવીનતા-સંચાલિત અર્થતંત્ર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તેમ પ્રધાનમંત્રીએ શિક્ષણ પ્રણાલીને સતત આધુનિક બનાવવા અને આ પરામર્શમાંથી વિચારોનો લાભ લેવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો, જ્યાં લાખો હિસ્સેદારો, નિષ્ણાતો અને લાભાર્થી સંગઠનો અસરકારક બજેટ અમલીકરણ માટે વ્યવહારુ સૂચનો શેર કરી રહ્યા છે.

માનનીય કેન્દ્રીય સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ રાજ્યમંત્રી શ્રી બી.એલ. વર્માએ જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ, સરકારે દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટે સમાવેશ માટે પરિવર્તનશીલ અભિગમ અપનાવ્યો છે, કલ્યાણથી આગળ વધીને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં ભાગીદારી તરફ આગળ વધ્યા છે. "સબકા સાથ, સબકા વિકાસ, સબકા વિશ્વાસ અને સબકા પ્રયાસ"ના સિદ્ધાંતને અનુસરીને, સરકાર દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટે સુલભતા, તકો અને ભાગીદારીનો વિસ્તાર કરી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત દિવ્યાંગ સહારા યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય સહાયક ટેકનોલોજી માટે ઉત્પાદન, નવીનતા અને વિતરણ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા, ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા ઉપકરણોની સમયસર ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ભારતને સસ્તી સહાયક ટેકનોલોજી માટે સંભવિત વૈશ્વિક કેન્દ્ર તરીકે સ્થાન આપવાનો છે.

બ્રેકઆઉટ સત્રનું સંચાલન આર્ટિફિશિયલ લિમ્બ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયાના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શ્રી પ્રવીણ કુમાર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. નિષ્ણાતોએ સરકાર, સ્ટાર્ટઅપ્સ, શિક્ષણવિદો અને રોકાણકારો વચ્ચે સહયોગ દ્વારા સહાયક ટેકનોલોજીની સુલભતા વધારવા માટે ચાર-સ્તંભ માળખા - મહત્વાકાંક્ષા, ઉપલબ્ધતા, પોષણક્ષમતા અને જાગૃતિ - પર ભાર મૂક્યો. સહભાગીઓએ ભાર મૂક્યો કે ટાયર-3 અને ટાયર-4 શહેરોમાંથી નવીનતા ઝડપથી ઉભરી રહી છે અને ભાર મૂક્યો કે સહાયક ઉપકરણોનું વિતરણ રેમ્પ, સાઇનેજ અને અવરોધ-મુક્ત જાહેર જગ્યાઓ જેવા સુલભ માળખા સાથે હોવું જોઈએ. એ પણ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે વિશ્વભરમાં આશરે 90 ટકા દિવ્યાંગ લોકો સહાયક ટેકનોલોજીની સુલભતા ધરાવતા નથી, અને સસ્તી નવીનતાઓ તેમના આર્થિક હિસ્સામાં નોંધપાત્ર વધારો કરી શકે છે. સૂચનોમાં CSR અને પરોપકારી સહાયનો લાભ ઉઠાવવો, કર પ્રોત્સાહનો અને ડેટા સિસ્ટમ્સને મજબૂત બનાવવી અને લાભાર્થીઓને વ્યાવસાયિક માર્ગદર્શન સાથે તેમની જરૂરિયાતોને શ્રેષ્ઠ રીતે અનુરૂપ સહાયક ઉપકરણો પસંદ કરવામાં મદદ કરવી સામેલ છે.

9 માર્ચ, 2026ના રોજ દિવ્યાંગ સહારા યોજના પર બજેટ પછીનો વેબિનાર, દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના ટેકનોલોજીકલ સમાવેશ અને આર્થિક સશક્તિકરણ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગ-સંકળાયેલ કૌશલ્ય વિકાસ માળખાને મજબૂત બનાવતી વખતે અદ્યતન સહાયક તકનીકોની ઍક્સેસ વધારવાનો છે, જેનાથી દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ ભારતની વિકાસગાથામાં વધુ સંપૂર્ણ રીતે ભાગ લઈ શકે. ADIP યોજનાના વારસા પર નિર્માણ કરીને, આ પ્રસ્તાવિત કાર્યક્રમ મોટરાઇઝ્ડ વ્હીલચેર, ઇ-સ્કૂટર, માયોઇલેક્ટ્રિક હેન્ડ્સ અને અદ્યતન ઓર્થોટિક સિસ્ટમ્સ જેવા ઉપકરણો દ્વારા સહાયક સહાયને આધુનિક બનાવશે, જેનાથી ગતિશીલતા, સ્વતંત્રતા અને રોજગારક્ષમતામાં વધારો થશે.

પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ, પ્રધાનમંત્રી દિવ્યાંગ-વયોશ્રી કેન્દ્રોને સહાયક ટેકનોલોજી સેવા કેન્દ્રોમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવશે, જે મૂલ્યાંકન, કસ્ટમાઇઝેશન, ફેબ્રિકેશન અને જાળવણી સેવાઓ પ્રદાન કરશે. આ પહેલમાં સહાયક ટેકનોલોજી માર્ટ્સનો પણ સમાવેશ થાય છે, જ્યાં લાભાર્થીઓ તેમની જરૂરિયાતોના આધારે ઉપકરણો જોઈ, પ્રયાસ કરી અને પસંદ કરી શકે છે. તે ALIMCO દ્વારા સ્થાનિક ઉત્પાદન અને સંશોધનને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પણ પ્રયાસ કરે છે, જેમાં વિશાખાપટ્ટનમમાં આંધ્રપ્રદેશ મેડટેક ઝોનમાં એક R&D કેન્દ્ર સ્થાપવાનો સમાવેશ થાય છે. ચર્ચાઓનો સારાંશ આપતા, નીતિ આયોગના સભ્ય ડૉ. વી.કે. પોલે દિવ્યાંગ સહારા યોજનાને આગળ વધારવા માટે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર, સંશોધન અને વિકાસ, AI એકીકરણ અને PMDVK ના વિસ્તરણમાં સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. આ પ્રયાસો દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો કાયદા સાથે સંકલિત વિશાળ દ્રષ્ટિકોણને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને એક સમાવિષ્ટ સમાજ બનાવવાના સરકારના વચનને સમર્થન આપે છે જ્યાં દરેક દિવ્યાંગ વ્યક્તિ ગૌરવ, સ્વતંત્રતા અને સમાન તક સાથે જીવી શકે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com