પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે "આર્થિક વૃદ્ધિને ટકાવી રાખવી અને મજબૂત કરવી" થીમ પર કેન્દ્રિત બજેટ વેબિનાર શ્રેણીના બીજા હપ્તાને સંબોધિત કર્યો હતો. પાછલા અઠવાડિયાના વેગને યાદ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે પ્રથમ વેબિનાર અત્યંત સફળ રહ્યો હતો અને બજેટની જોગવાઈઓના અમલીકરણ અંગે ઉત્તમ સૂચનો પ્રાપ્ત થયા હતા.

પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન વેબિનાર દેશની આર્થિક વૃદ્ધિને સતત શક્તિ પૂરી પાડવા સાથે આંતરિક રીતે જોડાયેલો છે. પ્રધાનમંત્રીએ અવલોકન કર્યું કે જેમ જેમ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ફરીથી આકાર લઈ રહી છે, ભારતની મજબૂત અર્થવ્યવસ્થા વિશ્વ માટે આશાનું કિરણ બની ગઈ છે. "અર્થવ્યવસ્થાની ઝડપી પ્રગતિ 'વિકસિત ભારત' માટે એક વિશાળ પાયો છે", તેમ શ્રી મોદીએ ટિપ્પણી કરી હતી.

સરકારના સ્પષ્ટ વિઝન અને સ્પષ્ટ સંકલ્પની પુનઃપુષ્ટિ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ "Build more, produce more, connect more, and export more" (વધુ નિર્માણ કરો, વધુ ઉત્પાદન કરો, વધુ જોડાણ કરો અને વધુ નિકાસ કરો) ના મૂળ મંત્રોનું પુનરાવર્તન કર્યું. પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે, "ચોક્કસપણે, આજે તમારી વચ્ચે જે વિચાર-વિમર્શ થશે અને આ ચર્ચાઓમાંથી જે સૂચનો ઉભરી આવશે તે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે."

વિવિધ ક્ષેત્રો વચ્ચેના સુમેળને સંબોધતા, પ્રધાનમંત્રીએ સમજાવ્યું કે ઉત્પાદન (manufacturing), લોજિસ્ટિક્સ, MSMEs અને શહેરી કેન્દ્રો એ અલગ-અલગ વિભાગો નથી પરંતુ એક જ આર્થિક સંરચનાના એકબીજા સાથે જોડાયેલા સ્તંભો છે. તેમણે વિગતવાર જણાવ્યું કે કેવી રીતે ઉત્પાદન નિકાસને વેગ આપે છે જ્યારે સ્પર્ધાત્મક MSMEs લવચીકતા અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. શ્રી મોદીએ ખાતરી આપી હતી કે "આ વર્ષના બજેટે આ તમામ સ્તંભોને ખૂબ જ મજબૂતી આપી છે."

પ્રધાનમંત્રીએ ચેતવણી આપી હતી કે ઉદ્યોગ, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને રાજ્ય સરકારોની સક્રિય ભાગીદારી વિના માત્ર નીતિગત દિશા પરિણામ આપતી નથી. તેમણે હિતધારકોને ઉત્પાદન અને પ્રોડક્શન વધારવા અને ખર્ચના માળખાને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવા અંગેની ચર્ચાઓને પ્રાથમિકતા આપવા વિનંતી કરી. "આ દિશાઓમાં તમારા સૂચનો વિકાસને દેશના દરેક ખૂણે પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે" તેમ શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીએ મુખ્ય ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં રહેલા અવરોધોને દૂર કરવાના સરકારના પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, "ડેડિકેટેડ રેર અર્થ કોરિડોર અને કન્ટેનર ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રો પરનું ધ્યાન વ્યાપાર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે."

પ્રધાનમંત્રીએ બજેટમાં જાહેર કરાયેલા 'બાયોફાર્મા શક્તિ મિશન' પર પણ ધ્યાન દોર્યું હતું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને બાયોલોજિક્સ અને નેક્સ્ટ જનરેશન થેરાપી માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. "અમે અદ્યતન બાયોફાર્મા સંશોધન અને ઉત્પાદનમાં નેતૃત્વ તરફ આગળ વધવા માંગીએ છીએ," તેમ શ્રી મોદીએ ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

બદલાતા વૈશ્વિક ગતિશીલતાના સંદર્ભમાં, પ્રધાનમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી કે વિશ્વ સક્રિયપણે વિશ્વસનીય અને સ્થિતિસ્થાપક ઉત્પાદન ભાગીદારોની શોધ કરી રહ્યું છે. તેમણે હિતધારકોને આત્મવિશ્વાસ સાથે રોકાણ કરવા, અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવવા, સંશોધનમાં નોંધપાત્ર રોકાણ કરવા અને વૈશ્વિક ગુણવત્તાના ધોરણો જાળવવા વિનંતી કરી. પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે, "ભારત પાસે આ ભૂમિકા મજબૂતીથી ભજવવાની તક છે."

મુક્ત વ્યાપાર કરારો (FTAs) નો ઉલ્લેખ કરતા પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ કરારોએ તકોના વિશાળ દ્વાર ખોલી દીધા છે, જેનાથી ભારતીય ઉદ્યોગ પર ગુણવત્તા પર ભાર મૂકવાની નવી જવાબદારી આવી છે. તેમણે યુઝર-ફ્રેન્ડલી ઉત્પાદનો બનાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકોની પસંદગીઓ અને સુવિધા પર સંશોધન કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. શ્રી મોદીએ હાઈલાઈટ કર્યું કે, "ત્યારે જ આપણે મુક્ત વ્યાપાર કરારો દ્વારા નિર્મિત તકોનો લાભ ઉઠાવી શકીશું."

MSME ક્ષેત્ર અંગે પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે તાજેતરના વર્ગીકરણ સુધારાએ નાના સાહસોમાં વિસ્તરણના ડરને દૂર કર્યો છે. જ્યારે સરકાર ક્રેડિટ એક્સેસ અને ટેકનોલોજી અપગ્રેડની સુવિધા આપવાનું ચાલુ રાખે છે, ત્યારે તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેની સાચી અસર MSMEs ના વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં પ્રવેશવા પર આધારિત છે. શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો કે, "હવે સમય આવી ગયો છે કે MSMEs તેમની ઉત્પાદકતામાં વધુ વધારો કરે, તેમના ગુણવત્તાના ધોરણો ઉંચા કરે અને ડિજિટલ પ્રક્રિયાઓ અને મજબૂત વેલ્યુ ચેઈન સાથે જોડાય."

પ્રધાનમંત્રીએ આ વર્ષના બજેટમાં રેકોર્ડ મૂડી ખર્ચ (capital expenditure) દ્વારા સમર્થિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને લોજિસ્ટિક્સને રાષ્ટ્રીય વિકાસ વ્યૂહરચનાના મુખ્ય સ્તંભો તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. તેમણે હાઈ-સ્પીડ રેલના વિસ્તરણ, મલ્ટિ-મોડલ કનેક્ટિવિટી અને શિપ રિપેર સુવિધાઓને કાર્યક્ષમતા માટે આવશ્યક પગલાં તરીકે ગણાવ્યા હતા. તેમણે પ્રેક્ષકોને યાદ અપાવ્યું કે, "આ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વાસ્તવિક લાભ ત્યારે જ મળશે જ્યારે ઉદ્યોગ અને રોકાણકારો તેમની વ્યૂહરચના તે મુજબ ગોઠવશે."

શહેરીકરણ પર પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની ભાવિ વૃદ્ધિ તેના શહેરોના અસરકારક આયોજન અને સંચાલન સાથે જોડાયેલી છે. તેમણે ટિયર-II અને ટિયર-III શહેરો કેવી રીતે નવા ગ્રોથ એન્કર તરીકે કામ કરી શકે તે અંગે સૂચનો મંગાવ્યા હતા. શ્રી મોદીએ કહ્યું હતું કે આ સંદર્ભમાં સૂચનો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

પ્રધાનમંત્રીએ સસ્ટેનેબિલિટી (ટકાઉપણું) તરફના વૈશ્વિક પરિવર્તન વિશે વાત કરતા નોંધ્યું હતું કે બજારો હવે ખર્ચની સાથે પર્યાવરણીય પ્રભાવ પર પણ નજર રાખે છે. તેમણે 'કાર્બન કેપ્ચર, યુટિલાઇઝેશન એન્ડ સ્ટોરેજ મિશન' ને એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું અને વ્યવસાયોને તેમની મુખ્ય વ્યાપાર વ્યૂહરચનાઓમાં ક્લીન ટેકનોલોજીને એકીકૃત કરવા વિનંતી કરી. PM એ અવલોકન કર્યું કે, "જે ઉદ્યોગો સમયસર ક્લીન ટેકનોલોજીમાં રોકાણ કરે છે તેમને આવનારા વર્ષોમાં નવા બજારોમાં વધુ સારી પહોંચ મળશે."

પ્રધાનમંત્રીએ 'વિકસિત ભારત' ના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે "સામૂહિક માલિકી" (collective ownership) માટે હાકલ કરી હતી. તેમણે સહભાગીઓને માત્ર ચર્ચાથી આગળ વધીને સરકારના ફ્રેમવર્ક સાથે ભાગીદારીમાં વેગ લાવવા વિનંતી કરી હતી. પ્રધાનમંત્રીએ અંતમાં જણાવ્યું હતું કે, "તમારું દરેક સૂચન અને તમારો દરેક અનુભવ જમીન પર ઉત્તમ પરિણામો લાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે."