ਭਾਰਤ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (ਐੱਫਟੀਏ) ਲਈ ਵਾਰਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ, ਜੋ ਕਿ 23 ਤੋਂ 26 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ (ਟੀਓਆਰ) 'ਤੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਹਨ, ਨੇ 25 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਜੇਰੂਸਲੇਮ ਵਿੱਚ ਨੇਸੈੱਟ (Knesset) ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਰਨ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਣਛੋਹੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

24 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਵਫ਼ਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਮਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ, ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ, ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਫਾਈਟੋਸੈਨੇਟਰੀ ਉਪਾਅ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਕਸਟਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਏ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੈਸ਼ਨਲ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ। ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲਾ ਵਸਤੂ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 3.62 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਐੱਫਟੀਏ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਰਸਾਇਣ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਛੋਹੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸਫਲ ਸਮਾਪਤੀ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

************

ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਿਆਲ/ ਅਭਿਜੀਤ ਨਾਰਾਇਣਨ/ ਇਸ਼ਿਤਾ ਬਿਸਵਾਸ/ਏਕੇ